มาที่นี่ที่เดียว ได้อ่านบทความทางด้านการแพทย์ ภาษาไทย จากเกือบทุกโฮมเพจที่มีใน INTERNET
ถ้าที่นี่ขัดข้อง ไปที่นี่ก็ได้ครับ i.am/thaidoc หรือ hey.to/yimyam

[ คัดลอกจากนิตยสารใกล้หมอ ปีที่ 22 ฉบับที่ 12 ธันวาคม 2541]

อาหารติดฟัน

ทญ.สุมนา สวัสดิ์-ชูโต


ท่านเคยมีปัญหาเหล่านี้บ้างไหม เช่น ขณะเคี้ยวอาหาร อย่างเอร็ดอร่อย มีเศษเนื้อหรือใบผักเข้าไปติดที่ซอกฟัน ยิ่งเคี้ยวยิ่งติด ทำให้หมดอร่อยไปเลย หรือเคี้ยวอาหารข้างนี้ทีไร เศษอาหารต้องติดฟันทุกที บางครั้งก็รู้ตัว บางครั้งก็ไม่รู้ตัว ถ้าท่านอยู่ที่บ้านก็ยังดี ถ้าไปรับประทาน ตามงานเลี้ยงเวลาคุย หรือยิ้มทักทายผู้รู้อาจกลายเป็นยิ้มเกษตรไปได้

สาเหตุของการมีอาหารติดฟันมีได้มากมาย แต่ที่พบได้บ่อยๆ และทุกท่านคงทราบดีอยู่แล้ว คือ มีฟันผุที่ซอกฟัน เวลาเคี้ยวอาหาร เศษอาหาร ก็จะเข้าไปอุดตามรูฟัน ถ้าเป็นฟันที่ผุไม่มาก ก็อาจแค่เกิดความรำคาญเมื่อเขี่ยออกก็หาย ถ้ายังไม่รู้ตัวหรือยังปล่อยให้ มีการผุต่อไปเรื่อยๆ จนใกล้ถึงโพรงประสาทฟัน ก็จะมีอาการเสียว หรือปวดบ้าง เวลามีเศษอาหารเข้าไปติดเมื่อเขี่ยออกก็จะรู้สึกสบาย ถ้ายังปล่อยทิ้งไว้อีกจนฟันผุทะลุโพรงประสาท คราวนี้แหละ เมื่อมีอาหารหรือแม้แต่น้ำ ลมเข้าไปโดนก็จะรู้สึกปวดฟันได้ ทำให้ท่านไม่อยากใช้ฟันด้านนี้เคี้ยวอาหารอีก บางคนเลยติดนิสัย เคี้ยวอาหารข้างเดียวไปเลย ซึ่งไม่ถูกต้อง เราต้องใช้ฟันทั้งสองด้านเคี้ยวอาหาร เพื่อความสมดุลของกล้ามเนื้อบดเคี้ยว เศษอาหารที่ติดตามซอกฟัน ที่มีสาเหตุมาจากฟันผุนี้ แก้ไขได้โดยการอุดฟัน

แต่ก็พบเหมือนกันว่า ฟันที่อุดแล้วก็ยังมีเศษอาหารติดได้ อาจเป็นเพราะรอยอุดนั้น รูปร่างและขอบเขตไม่ถูกต้อง หรืออุด ไม่ได้ชิดกับฟันข้างเคียงก็ควรรื้ออุดใหม่ การตรวจดูรอยอุดว่าแน่นดีหรือไม่ ให้ใช้ไหมขัดฟันกดผ่านด้านประชิดฟัน ถ้าไหมผ่านได้โดยสะดวก แสดงว่ารอยอุดไม่แน่น ถ้าผ่านลงไปแล้ว ไหมขาดหรือดึงไม่ขึ้น อาจเป็นเพราะวัสดุอุดเกินออกมาจากขอบฟันควรต้องแก้ไข โดยการรื้อวัสดุอุดเก่าออก แล้วอุดใหม่

ส่วนสาเหตุที่พบรองลงมา คือฟันซ้อนเก ฟันบิด หรือฟันห่าง ซึ่งเกิดจากกระดูกขากรรไกรและขนาดของฟันไม่สัมพันธ์กัน ถ้ากระดูกขากรรไกรเล็กกว่าความกว้างของฟัน ฟันซี่ที่ขึ้นทีหลัง ก็ไม่มีที่พอ จึงต้องขึ้นซ้อนหรือบิดเอียง เพื่อพยายามขึ้นมาในช่องว่าง ที่เหลือให้ได้ แต่ถ้ากระดูกขากรรไกรกว้างกว่าฟัน เมื่อฟันขึ้น ก็จะเหลือช่องว่าง ซึ่งทำให้เศษอาหารติดตามซอกฟันได้เช่นกัน ถ้าช่องกว้างเศษอาหารก็จะหลุดออกได้ง่าย เพียงแต่ใช้ลิ้นเขี่ย หรือบ้วนปากก็จะออกได้ ถ้าช่องฟันแคบเล็ก เศษอาหารเข้าไปติด จะหลุดได้ยากต้องใช้แปรงหรือไหมขัดฟันเอาออก วิธีแก้ฟันซ้อนเก หรือฟันห่าง จากสาเหตุนี้คือ การจัดฟัน

ฟันห่างนี้อาจเกิดจากการที่ถอนฟันไปแล้วไม่ใส่ฟันปลอม เกิดช่องว่างที่ฟันที่เหลือ ซึ่งเคยชิดกันอยู่ก็จะห่างออก หรือเกิดจาก การกลืนผิดวิธี (เคยอธิบายแล้วในฉบับก่อน) ฟันที่ล้มเอียงยื่นยาว เพราะฟันข้างเคียงหรือฟันตรงข้ามถูกถอนไป ก็ทำให้เศษอาหารติดได้เช่นกัน ซึ่งป้องกันได้ด้วยการใส่ฟันปลอมหลังจากถอนฟันไป

ฟันห่างอาจพบได้ในผู้ที่เป็นโรคปริทันต์ โรคนี้จะมีการทำลายของกระดูก และเนื้อเยื่อที่หุ้มรากฟัน ทำให้โยกและเคลื่อนออก จากตำแหน่งเดิม ฟันอาจยื่นยาวออกหรือโยกเอียงเกิดช่องว่าง ทำให้มีเศษอาหารจึงเข้าไปที่ซอกฟันได้ วิธีแก้ไขคือ ต้องรักษาโรคปริทันต์ เมื่ออาการดีขึ้นฟันก็จะแน่นขึ้น ถ้ามีการทำลายเอาเนื้อเยื่อปริทันต์มาก อาจมีช่องว่างบริเวณซอกฟัน ซึ่งต้องคอยดูแลทำความสะอาดให้ดี มิฉะนั้นฟันจะผุบริเวณรากฟัน

มีบ้างที่บางครั้งพบว่า ฟันก็เรียงกันเป็นระเบียบดี อยู่ครบทุกซี่ รอยอุดก็เรียบร้อย แต่ก็ยังมีเศษอาหารติดฟันได้อีก จะเนื่องมาจากการสบของฟันมักพบว่า ปุ่มยอดฟันด้านตรงข้าม จะกัดสบกระแทกตรงด้านประชิดของฟันสองซี่ที่ติดกัน เวลากัดฟันลงมายอดฟัน ซึ่งมีลักษณะคล้ายสามเหลี่ยมจะกัดลงมาตรงช่องระหว่างฟัน อาจดันฟัน ให้ขยับได้ และบดเศษอาหารให้อัดลงไปในซอกฟัน เมื่ออ้าปากเศษอาหาร ก็จะติดค้างอยู่ในซอกฟันวิธีแก้คือ กรอแต่ปุ่มยอดของฟันนี้ เพื่อลดแรงกด เศษอาหารก็จะไม่ถูกเบียดลงไปในซอกฟัน

การที่มีเศษอาหารติดฟันอาจขึ้นกับรูปร่างของฟันได้ ฟันที่มีคอฟันคอดมากๆ และตัวฟันโป่ง บริเวณที่ติดเข้าไปนี้ จะทำให้อาหารเข้าติดค้างอยู่ได้ ถ้าเศษอาหารไปติดแน่นมากนัก เมื่อใช้ลิ้นเขี่ยก็อาจหลุดได้ วิธีแก้ไขคือ การอุดตบแต่งคอฟันใหม่

ชนิดของอาหารที่มีความสำคัญ อาหารเหนียวก็ติดฟันได้ อาหารที่อ่อนนุ่มหรือนุ่มเกินไปก็ติดฟันได้ง่ายเช่นกัน อาหารที่เป็นเส้นใย เช่น ผักหรือเนื้อสัตว์มักจะติดตามซอกฟันเวลาเคี้ยว ส่วนอาหารเหนียว เช่น อาหารกวนที่ใส่น้ำตาล และอาหารนุ่ม อาหารจำพวกแป้ง จะติดอยู่ที่ผิวฟัน ถ้าท่านสังเกตดูจะพบว่า ถ้ารับประทานแต่อาหารอ่อนหรือนุ่มจะมีคราบขี้ฟันมาก จึงควรทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ ทั้งแป้ง เนื้อสัตว์ ผัก ผลไม้ การรับประทานผักผลไม้จะช่วยขัดและกำจัดคราบอาหารที่เกาะอยู่ตามฟันออกได้

ถ้าท่านมีปัญหาเรื่องเศษอาหารติดฟัน และยังหาสาเหตุไม่ได้ หรือทราบสาเหตุแล้ว ควรมาปรึกษาทันตแพทย์ เพื่อได้รับการแก้ไข ฟันของท่านก็จะใช้เคี้ยวอาหารได้อย่างเป็นสุขค่ะ

ทญ.สุมนา สวัสดิ์-ชูโต


ขอบคุณนิตยสารใกล้หมอ ที่อนุญาตให้นำมาเผยแพร่

[ BACK TO LIST]
main พบแพทย์ คอมพิวเตอร์ เรื่องบ้าน เรื่องรถ เรื่องกฏหมาย เรื่องของผู้บริโภค เรื่องเบาๆ คลายเครียด

มีปัญหาสุขภาพ ที่นี่มีคำตอบ ห้องสมุดE-LIB[ hey.to/yimyam ][ i.am/thaidoc ]

Best view with [IE3.02][NETSCAPE 4.05][OPERA 3.21]resolution 800x600