มาที่นี่ที่เดียว ได้อ่านบทความทางด้านการแพทย์ ภาษาไทย จากเกือบทุกโฮมเพจที่มีใน INTERNET
ถ้าที่นี่ขัดข้อง ไปที่นี่ก็ได้ครับ i.am/thaidoc หรือ hey.to/yimyam

[ คัดลอกจากหนังสือพิมพ์เดลินิวส์ วันอาทิตย์ที่ 21 กุมภาพันธ์ 2542]

อาหารสำหรับผู้ป่วยโรคไต

ศรีสมัย วิบูลยานนท์


ผู้ป่วยที่เป็นโรคไต มักจะถูกแพทย์ และนักโภชนาการสั่งให้กินอาหารลดเกลือ หรือที่เรียกว่า อาหารจำกัดโซเดียม ความเค็มของเกลือส่วนใหญ่เกิดจากสารโซเดียม ซึ่งเป็นส่วนประกอบที่สำคัญของเกลือ (นอกจากนี้ยังมีโพแทสเซียม แคลเซียมผสมอยู่ด้วย) ซึ่งเป็นสารที่จำเป็นของร่างกายในจำพวกเกลือแร่

ร่างกายมีการสูญเสียโซเดียมทางปัสสาวะ เหงื่อ และบางส่วนออกมากับอุจจาระ ไตจะทำหน้าที่ขับโซเดียมที่เป็นส่วนเกินออกจากร่างกาย ปริมาณตามต้องการขึ้นอยู่กับการสูญเสียโซเดียมของร่างกาย คนปกติต้องการปริมาณวันละ 2-2.5 กรัม โซเดียมส่วนใหญ่จะได้จากเกลือโต๊ะ เกลือโต๊ะ 1 ช้อนชา จะให้โซเดียมประมาณ 2 กรัม นอกจากนี้ยังได้จากเครื่องปรุงรสต่าง ๆ ที่ใช้เกลือเป็นส่วนประกอบ เช่น น้ำปลา ซอส และซีอิ้วปรุงรส กะปิ ปลาร้า อาหารหมักดอง เครื่องกระป๋อง ปลาเค็ม ไข่เค็ม เป็นต้น

ผลการวิจัยของ น.พ.สุพัฒน์ วาณิชย์การ และวรนุช ศรีเจษฎารักษ์ 2540 จากตัวอย่างน้ำปลาซีอิ้วปรุงรสหลายชนิด พบว่า ปริมาณ 1 ช้อนชา จะให้โซเดียมประมาณตั้งแต่ 0.0275 มิลลิกรัม ถึง 1,700 มิลลิกรัม ซึ่งแต่ละชนิดจะมีปริมาณโซเดียมไม่เท่ากัน แล้วแต่ปริมาณเกลือที่ใช้ นอกจากนี้ยังพบว่า มีสารโพแทสเซียม แคลเซียมฟอสเฟตอยู่ในน้ำปลา ซีอิ๊วเหล่านี้ด้วย รวมทั้งโปรตีนที่มีอยู่ในปริมาณที่ขึ้นอยู่กับปริมาณปลาที่ใช้ เกลือเทียมที่ผลิตมาใช้ในการประกอบอาหารแทนเกลือ น้ำปลา หรือซีอิ๊วนั้น แพทย์ห้ามไม่ให้ใช้ เพราะมีส่วนผสมของโพแทสเซียมค่อนข้างสูง ผู้ป่วยบางรายมีภาวะโพแทสเซียมในเลือดสูง ก็อาจเป็นอันตรายได้ การมีโพแทสเซียมสะสมเกินกว่าร่างกายต้องการ ไตต้องทำงานหนักเพิ่มขึ้นในการขับโพแทสเซียมออกจากร่างกาย

อาหารธรรมชาติทุกชนิดที่เรากินอยู่ทุกวันนี้ ก็มีโซเดียมเป็นองค์ประกอบอยู่เช่นกัน น้ำนมสดพร้อมดื่ม 1 แก้ว (240 มิลลิลิตร) มีโซเดียมอยู่ประมาณ 120 มิลลิกรัม ไข่ 1 ฟอง มีประมาณ 60 มิลลิกรัม ซึ่งอาหารทะเลปริมาณ 30 กรัม ( 2 ช้อนคาว) จะให้ปริมาณโซเดียมเท่ากับไข่ ส่วนเนื้อสัตว์บก และปลาน้ำจืดปริมาณ 30 กรัม จะให้โซเดียมประมาณ 25 มิลลิกรัม
ส่วน ข้าว ผัก ผลไม้จะมีโซเดียมค่อนข้างน้อย น้ำมัน และน้ำตาลจะไม่มีโซเดียม ฉะนั้น ผู้ป่วยที่ต้องจำกัดโซเดียมค่อนข้างมาก ( 500 มิลลิกรัมต่อวัน) ควรลดกินอาหารทะเล นม ไข่ ให้น้อยลงชั่วคราว

โรคไตบางชนิด

เช่น ไตอักเสบ ชนิดเนฟโฟรติค ซินโดรม (NEPHROTIC SYNDROME) ซึ่งจะมีโปรตีนแอลบูมินออกมากับปัสสาวะ และผู้ป่วยมีอาการบวม ผู้ป่วยต้องกินอาหารจำกัดโซเดียม 1-2 กรัมต่อวัน พร้อมกับกินอาหารให้มีโปรตีนสูงทดแทนโปรตีนที่สูญเสียไป ซึ่งควรจะได้ประมาณวันละ 80-100 กรัม ผู้ป่วยอาจจะต้องกินเนื้อสัตว์วันละ 12 ช้อนคาว เสริมนมพร่องมันเนย 1-2 แก้วต่อวัน และเพิ่มไข่ขาวซึ่งมีแอลบูมินสูงวันละ 2-3 ฟอง (งดไข่แดงเพราะมีคอเลสเตอรอลสูง) พร้อมทั้งกินอาหารหมู่อื่น ๆ ให้ครบ

ภาวะไตวายเฉียบพลัน (ACUTE RENAL FAILURE)

เป็นโรคไตอีกชนิดหนึ่ง คือ ภาวะที่การทำงานของไตหยุดลงอย่างรวดเร็ว ทำให้เกิดการคั่งของของเสีย เกลือแร่ และกรดด่างผิดปกติ ผู้ป่วยต้องกินอาหารที่มีโปรตีนต่ำกว่าปกติ ประมาณ 20-30 กรัมต่อวัน หรือน้อยกว่าตามอาการของผู้ป่วย ซึ่งจะมีเนื้อสัตว์วันละ 4 ช้อนคาว - 6 ช้อนคาว (ต้องเป็นเนื้อสัตว์ชนิดดี เช่น เนื้อสัตว์ ไข่ นม) และเพิ่มปริมาณอาหารจำพวกแป้ง เพื่อให้ได้พลังงานเพียงพอที่ผู้ป่วยต้องการต่อวัน โซเดียมจำกัดประมาณ 1-2 กรัม หรือน้อยกว่า รวมทั้งลดปริมาณโพแทสเซียมให้น้อยลง (โพแทสเซียมจะมีมากในผลไม้ เช่น กล้วยหอม มะขามสุก ฝรั่ง ฯลฯ) เพื่อลดการคั่งของโพแทสเซียมในเลือด รวมทั้งการจำกัดน้ำด้วย

ภาวะไตวายเรื้อรัง (CHRONIC RENAL FAILURE)

คือ ภาวะที่มีการทำลายอย่างถาวร แต่ช้า ๆ ที่เนื้อไต ทำให้สูญเสียหน้าที่ไปทีละน้อยจนเกิดความผิดปกติในหน้าที่ของไต คือ การขับถ่ายของเสีย การรักษาดุลน้ำ เกลือแร่ และกรดด่าง รวมทั้งหน้าที่ที่เกี่ยวกับฮอร์โมน และเอนไซม์ ในกรณีที่ผู้ป่วยต้องกินอาหารที่มีโปรตีนต่ำกว่าปกติ ประมาณ วันละ 30-40 กรัม เพื่อลดภาระหน้าที่การขับถ่ายของไต เพื่อให้สารไนโตรเจนที่ร่างกายไม่ต้องการเกิดขึ้นน้อย และลดระดับบียูเอ็ม ครีเอตินีม และยูริค ลดปริมาณโซเดียมประมาณ 1 กรัมต่อวัน และจำกัดน้ำตามแพทย์สั่ง โพแทสเซียมอาจจะไม่จำกัด ถ้าไม่สูงมากในเลือด

อาหารที่ควรหลีกเลี่ยงเมื่อต้องการจำกัดโซเดียม

  1. ของแห้ง ของเค็ม และรมควัน เช่น ปลาเค็ม เนื้อเค็ม กุ้งแห้ง หมูแฮม เบคอน ไส้กรอก เป็นต้น
  2. ซุปก้อน หรือของสำเร็จรูปทุกชนิด อาหารซองสำเร็จ
  3. ผักดอง และผลไม้กระป๋อง รวมทั้งน้ำผลไม้กระป๋อง
  4. หลีกเลี่ยงการใช้ผงชูรส
  5. อาหารที่ผสมเกลือ เช่น ถั่วอบเนย
  6. เนยสด หรือมาการีนชนิดเค็ม
  7. น้ำ และเครื่องดื่มเกลือแร่ที่มีส่วนผสมของโซเดียม
  8. อาหารสำเร็จรูปที่ผสมเกลือ และสารกันบูด เป็นต้น

ศรีสมัย วิบูลยานนท์
นักโภชนาการฝ่ายโภชนาการ


ขอบคุณหนังสือพิมพ์เดลินิวส์ ที่อนุญาตให้นำมาเผยแพร่

[ BACK TO LIST]
main พบแพทย์ คอมพิวเตอร์ เรื่องบ้าน เรื่องรถ เรื่องกฏหมาย เรื่องของผู้บริโภค เรื่องเบาๆ คลายเครียด

มีปัญหาสุขภาพ ที่นี่มีคำตอบ ห้องสมุดE-LIB[ hey.to/yimyam ][ i.am/thaidoc ]

Best view with [IE3.02][NETSCAPE 4.05][OPERA 3.21]resolution 800x600