มาที่นี่ที่เดียว ได้อ่านบทความทางด้านการแพทย์ ภาษาไทย จากเกือบทุกโฮมเพจที่มีใน INTERNET
ถ้าที่นี่ขัดข้อง ไปที่นี่ก็ได้ครับ i.am/thaidoc หรือ hey.to/yimyam

[ คัดลอกจากนิตยสารแม่และเด็ก ปีที่ 21 ฉบับที่ 315 พฤษภาคม 2541]

นิทาน ช่วยให้เด็กฉลาดขึ้นไหม

รศ.สุพัตรา สุภาพ


ทุกท่านคงเคยฟังนิทานมาแต่เด็ก และมักจะชอบกันด้วย เพราะสนุกแล้วยังมีพระเอกผู้ร้ายให้คอยลุ้นว่า ใครจะชนะใครจะแพ้ นิทานบางเรื่องก็เป็นเรื่องของคนโบราณเล่าต่อกันมาเป็นทอดๆ เช่น เรื่องตากับยาย ชาวนากับงูเห่า เทวดากับคนตัดฟืน เป็นต้น บางเรื่อง พ่อแม่ก็แต่งเอาเอง ก็แล้วแต่จะถนัดกันแบบไหนให้ลูกรักได้ฟังเป็นใช้ได้

"เกอร์เธ่" นักกวีชาวเยอรมันเป็นตัวอย่าง แม่ซึ่งเป็นชาวนาที่ยากไร้ หนังสืออ่านไม่ได้ แต่ชอบเล่าเรื่อง เจ้าชายกับคนตัดไม้และแต่ละครั้งเธอจะจบลงด้วยเจ้าชายจะอภิเษกสมรส กับเจ้าหญิง
เกอร์เธ่จะต้องค้านว่าไม่เอา เจ้าชายต้องไม่แต่งกับเจ้าหญิง แม่เลยเปลี่ยนเจ้าชายไปแต่งกับผู้หญิงธรรมดาตามใจชอบ ซึ่งเกอร์เธ่พออกพอใจเป็นอย่างยิ่ง

"จูน แฟคเตอร์" นักเขียนวรรณกรรมเด็กชื่อดัง บอกว่า เราจะเล่านิทานแบบไหนก็ได้ และถ้าเด็กชอบสไตล์ไหน ก็ให้เล่าตามความพอใจของเด็ก เป็นการช่วยให้เด็กรู้โลก โดยไม่ต้องทุกข์ทรมานมากนัก เพราะชีวิตคนเรามักมีอุปสรรค นิทานก็ช่วยให้เด็กมีความหวัง หวังว่าดีขึ้น มีความสุขขึ้น
จูนยังย้ำว่า นิทานได้ในแง่ทำให้ครอบครัวได้สนิทสนมกัน เพราะการเล่านิทานต้องมีตั้งแต่ 2 คนขึ้นไป แล้วเด็ก มักจะนั่งอยู่บนตักผู้เล่าเป็นความสัมพันธ์ที่อบอุ่น แถมเล่าไป เด็กก็คิดตามและยังสนุกสนานด้วย เด็กเล็กๆ ถ้าจะทำให้อะไรยาก ที่จะจับแกให้อยู่กับที่ได้ แต่นิทานไม่ว่าจะตัวเล็กตัวน้อยพูดได้หรือพูดไม่ได้ ก็ชอบฟัง
มีคนหนึ่งเล่าให้ฟังว่า ลูกของเธอแค่ขวบกว่า สามารถ ต่อเรื่องราวนิทานที่เธอเล่าให้แกฟังได้ แถมรู้อีกว่าคนดีกับคนชั่ว ต่างกันอย่างไร ผู้ใหญ่หลายคนอายไหมยังรู้ความดีความชั่วสู้เด็กเล็กๆ ไม่ได้

จูนเตือนต่อไปว่า ถ้าอ่านจากหนังสือ ก็ต้องเลือกซื้อหนังสือที่ดีที่มีเนื้อเรื่องสร้างสรรค์
โดยเฉพาะเรื่องอภินิหารหรือไสยศาสตร์ มักจะเป็นเรื่องเล่า ในถิ่นที่ล้าหลัง ด้อยการศึกษา การบอกเล่าต่อกันมาเรื่อยๆ จากคนรุ่นหนึ่งไปยังอีกรุ่นหนึ่งจนคนหลงเชื่อไม่น้อย เช่น ผีปอบ นางตานี เป็นต้น จูนกล่าวต่อไปว่า พวกไสยศาสตร์ หรือหมอดูบางคนบอกว่า บอกเพศเด็กก่อนเกิดไดโดยดูจากหน้าตา ซึ่งผลที่เธอพิสูจน์ปรากฏวาทายผิดเป็นส่วนใหญ่ ถ้าเป็นผิวเนียนเป็นผู้ชาย ถ้ามีผิวเป็นฝ้าจะเป็นลูกผู้หญิง
ตรงข้ามพี่ไทยที่เอาท้องเป็นหลัก เช่น ถ้าท้องกลมเป็นหญิง ท้องแหลมเป็นชาย ก็มีทายผิดๆ ถูกๆ เช่นกัน จูเตือนว่า ถ้าเรื่องอภินิหารหรือไสยศาสตร์ถ้าไม่เป็นอันตรายก็เล่าให้เด็กฟังได้ แต่ถ้าเป็นภัยต้องรีบแก้ไขเพื่อลูกรักจะได้เจริญแบบปกติต่อไป

ส่วน "แคทเธอลีน กริฟฟินธส์" อาจารย์ด้านวรรณกรรมเด็ก ในมหาวิทยาลัยซิดนีย์ เชื่อว่านิทานคือ การถ่ายทอดวัฒนธรรม จากคนรุ่นหนึ่งไปยังอีกรุ่นหนึ่ง เพราะเรื่องส่วนใหญ่จะเป็นข้อเท็จจริงทั่วๆ ไป เกี่ยวกับเด็กและผู้ใหญ่ทุกระดับ และจะมีอะไรมหัศจรรย์ไปบ้าง ก็เพื่อความสนุก เช่น กบกลายเป็นเจ้าชาย หงส์กลายเป็นเจ้าหญิง ปลาบู่กลายเป็นคน ฯลฯ
แคทเธอรีนเน้นว่า การที่เอาสัตว์มาเป็นตัวเอกจะทำให้เด็กสนใจ และติดตามเรื่องราวมากกว่าใช้อย่างอื่น ขอแค่เรารู้จักเลือกเรื่องราว มาเล่าให้เด็กฟังแบบสร้างสรรค์ จะช่วยให้เด็กมีความคิดความอ่านดีขึ้น เหมือนเรากำลังขัดไม้ด้วยกระดาษทรายให้ราบเรียบ

อย่างไรก็ตามนิทานช่วยให้เด็กมีประสบการณ์เรื่องรัก เกลียด อิจฉา อาฆาต พยาบาท ความดี ความชั่ว ผู้ร้าย ผู้ดี เป็นต้น

สำหรับเด็ก 5 ขวบ จะไม่รู้ความหมายอะไรเวลาเราพูด แต่เล่าเป็นนิทานแกจะเข้าใจ เช่น แม่เลี้ยงใจร้ายในเรื่องซินเดอเรลลา ซึ่งเด็กจะเอาใจช่วยซินเดอเรลลา เป็นหลัก และเกลียดลูกแม่เลี้ยงเป็นของแถม
เรื่องซินเดอเรลลา ก็แตกต่างๆ กันไปแต่ละประเทศ เช่น ซินเดอเรลลาฉบับเยอรมัน ค่อนข้างจะโหดหน่อยเพราะ ลูกสาวแม่เลี้ยงตัดขาให้สั้นจะได้ใส่รองเท้าแก้วได้ ส่วนซินเดอเรลลา ก็โหดพอกัน เนื่องจากในวันแต่งงาน เธอสั่งให้ควักลูกตาของลูกแม่เลี้ยง ทำนองแก้แค้นให้สะใจ
ซึ่งแคทเธอลีนบอกว่า เป็นเรื่องค่อนข้างจะรุนแรงและโหดเหี้ยม เกินไปสำหรับเด็กจะฟัง เธอสาธยายต่อว่า ชอบฉบับของฝรั่งเศสมาก กว่า ซึ่งเหมาะกับเด็กเล็กๆ โดยเฉพาะก่อน 6 เพราะช่วงนี้ยังเด็กนัก จะแต้มเป็นสีอะไรก็จะเป็นแบบนั้น

จูนเสริมต่อว่านิทานเหมาะแก่เด็กทุกวัย ใครที่ยังไม่เคยเล่า ก็ควรเล่าให้ลูกหลานฟังเสีย เพราะเด็กจะรับเท่าที่แกรับได้ อย่างไปกังวลถ้าแกเล็กนักก็รับได้บางส่วนฟังบ่อย ๆ เข้าแกจะรู้เรื่องมากขึ้นตามอายุและควรให้เด็กรู้เรื่องนิทานจนถึงวัยรุ่น เพราะนั่นคือ การสอนคุณธรรมความเป็นจริงของชีวิตที่มีทั้งคนรักคนเกลียด และเสริมให้เด็กมีความคิดสร้างสรรค์ ถ้าแกไม่ชอบแกก็ค้านในใจ และอาจจะออกมาในรูปอื่น เท่ากับสอนแกให้รู้จักคิดเป็น ทำเป็นและมีจินตนาการที่ตนเห็นควร

ผู้เขียนเห็นด้วยกับนักเขียนวรรณกรรมเด็กคนดังทั้งสองคน เพราะเด็กๆ ผู้เขียนก็ฟังนิทานและติดตามและไม่ชอบคนเลวคนดีตามนิทาน แถมมีการแต่งเติมตามใจชอบ นี่อาจจะเป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้เขียนหนังสือได้ จนทุกวันนี้

ตัวอย่างคุณพัตรเล่านิทานให้ลูกฟังตั้งแต่ 3 เดือน เรื่องหมู 3 ตัวบ้าง ซินเดอเรลลาบ้าง ซึ่งทำให้ลูกชายทั้ง 2 คนชอบ และติดตามพออ่านทุกคืนทุกวัน ลูกชายคุณพัตรสองคน กลายเป็นคนชอบนิทานเมื่ออ่านเองได้ อ่านไปอ่านมา กลายเป็นคนชอบอ่านหนังสือทุกอย่างจนทุกวันนี้

บางครั้งนิทานทำให้เด็กสนใจเรื่องที่เราต้องการสอน เช่น คุณปิ่นไม่อยากให้ลูกโดนหลอก เธอจะเล่าให้ลูกสาววัย 5 ขวบ ฟังเป็นนิทานเรื่อง "คนแปลกหน้า" โดยเล่าเป็นนิทานว่าเด็ก 5 ขวบ คนหนึ่งมีพ่อแม่มารักแกมาก วันหนึ่งแกอยู่บ้านก็มีคนแปลกหน้า มาคุยกับแกว่ารู้จักพ่อแม่ และชวนแกไปซื้อขนมแถวบ้าน หลังจากนั้นพ่อแม่ก็ไม่เห็นแกอีกเลย
พอเล่าจบแม่ก็บอกว่าเจอคนแปลกหน้าขอให้เข้าบ้าน แล้วให้ผู้ใหญ่ไปพูดเอง แต่ไม่ได้หมายความว่า คนแปลกหน้าจะไม่ดี แต่การระมัดระวังทำให้ทุกอย่างไม่เป็นอันตรายแก่เด็กเล็กๆ เหมือนเราสอนเด็กว่าถือมีดดีๆ ถ้าหั่นพลาดจะบาด เด็กเล็กๆ จึงไม่ควรเล่นมีดหรือเด็กเล็กๆ ไม่ควรกินพริกเพราะเผ็ดนี่ไม่ได้ เป็นการสอนเด็กให้กลัวแต่สอนให้ระวัง

การสอนเด็กให้ระวังที่อาจเป็นปัญหา ไม่ใช่สอนให้แกขี้ขลาด แต่สอนให้แกรู้จักว่าอะไรถูกอะไรควร การเล่านิทาน จึงเป็นสิ่งที่ดีให้เด็กได้เรียนรู้โลก เพราะมักจะเป็นภาษาง่ายๆ และยังสอนคุณธรรมหลายอย่าง เช่น ถ้าทำดีได้ดี ทำชั่วจะได้รับการลงโทษ ถ้ามีเป้าหมายก็สำเร็จได้ ตัวเล็กใหญ่ไม่สำคัญถ้าตั้งใจอาจได้ดังหมาย ถ้าทำตัวไม่ดีจะถูกลงโทษและคนรังเกียจ

ใครที่ยังไม่เล่านิทานก็ควรเล่าให้เด็กฟังได้แล้ว ถ้าอยากให้เด็กรู้จักคิด รู้จักทำ รู้จักอะไรถูกอะไรควร และยังทำให้แกได้มีความสุขสนุกสนานได้จิตนานการตาม เผลอๆ มีวีรบุรุษในดวงใจไว้เป็นแบบ เช่น อยากช่วยคนเหมือนโรบินฮู้ด อยากเก่งเหมือนซูเปอร์แมน อยากเป็นมนุษย์ค้างคาว หรือโรบินที่ปราบผู้ร้าย อยากเป็นอิกคิวซังที่ช่วยผู้คน เป็นต้น การยึดสิ่งดีๆ จะเป็นแนวทาง ให้เด็กทำตัวดีเป็นที่ชื่นชมใครต่อใครต่อไป

รศ.สุพัตรา สุภาพ


ขอบคุณนิตยสารแม่และเด็ก ที่อนุญาตให้นำมาเผยแพร่

[ BACK TO LIST]
main พบแพทย์ คอมพิวเตอร์ เรื่องบ้าน เรื่องรถ เรื่องกฏหมาย เรื่องของผู้บริโภค เรื่องเบาๆ คลายเครียด

มีปัญหาสุขภาพ ที่นี่มีคำตอบ ห้องสมุดE-LIB[ hey.to/yimyam ][ i.am/thaidoc ]

Best view with [IE3.02][NETSCAPE 4.05][OPERA 3.21]resolution 800x600