มาที่นี่ที่เดียว ได้อ่านบทความทางด้านการแพทย์ ภาษาไทย จากเกือบทุกโฮมเพจที่มีใน INTERNET
ถ้าที่นี่ขัดข้อง ไปที่นี่ก็ได้ครับ i.am/thaidoc หรือ hey.to/yimyam

[ คัดลอกจากนิตยสารแม่และเด็ก ปีที่ 21 ฉบับที่ 311 มกราคม 2541]

เด็กศีรษะโต ฉลาดแน่หรือ

ชลลดา คิดประเสริฐ


ญาติคนหนึ่งไปตลาดกลับมาเล่าเรื่องให้ฟังว่า ไปพบขอทานคนหนึ่ง มีลูกนอนอยู่บนตัก แต่เด็กจะศีรษะโตมาก เมื่อเทียบกับลำตัวซึ่งเล็กนิดเดียว หัวจะใหญ่ขนาดเท่าลูกแตงโม ใบย่อมๆ เลย ด้วยความสงสารก็ให้เงินไป แถมยังกำชับว่า ให้ไปซื้อนมและอาหารให้ลูก

เผอิญเธอจะเป็นบุคคลที่ขี้สงสารเหลือเกิน ก็ซักถามประวัติความเป็นมา ของแม่ลูกคู่นี้ ได้ความว่า เธออยู่กับลูก 2 คน สามีเธอเสียชีวิตไป 3 เดือนที่แล้ว ตอนเกิดมาเด็กมีลักษณะปกติ ต่อมาลูกเธอก็มาป่วยหลังจากหาย ก็เริ่มมีหัวโตขึ้นเรื่อยๆ เงินที่เธอมีก็หมดไปกับการรักษาลูกคราวแรกจนหมด บ้านและที่ทางที่อยู่กับสามี ทางญาติก็มายึดคืนไป โดยอ้างว่าเป็นที่ของพวกเขา เธอก็เลยต้องออกมาอาศัยอยู่ตามตลาด ใช้ม้านั่งหรือโต๊ะที่วางขายของเป็นที่หลับนอน

ลูกเธออายุได้ 1 ขวบ แล้วน่าจะเริ่มตั้งไข่และวิ่งเล่นได้เหมือนเด็กอื่นๆ แต่ก็ทำไม่ได้ ได้แต่นอนนิ่ง เธอจะไปทำงานที่ไหนก็ไม่ได้ไม่มีทางออก เลยจำเป็นต้องมานั่งขอทาน ซึ่งสภาพอย่างนี้เราจะพบในสังคมไทยได้บ่อย ๆ

ญาติช่างซัก เธอก็กลับมาถามว่า ทำไมเด็กถึงศีรษะใหญ่ขนาดนั้นได้ คำตอบก็คือ

เด็กมีน้ำคั่งอยู่ในกะโหลกศีรษะมาก ซึ่งสาเหตุมาจาก

  • การสร้างน้ำไขสันหลังมากผิดปกติ แต่การถ่ายเทและการดูดซึมเป็นปกติ จึงมีการสะสมของน้ำไขสันหลังมาก ทำให้มีลักษณะศีรษะโต ในพวกที่มีเนื้องอกในสมองส่วนที่ทำหน้าที่ในการผลิตน้ำไขสันหลัง

  • การอุดกั้นทางผ่านของน้ำไขสันหลัง ซึ่งเกิดจาก ความผิดปกติของท่อที่จะทำให้น้ำไขสันหลังผ่านออกมา จากบริเวณสมองมีการตีบหรือไม่มีช่องว่าง การอักเสบบริเวณ ท่อน้ำไขสันหลัง จนกระทั่งเกิดการตีบขึ้นมาหรือเป็นผลมาจาก เยื่อหุ้มสมองอักเสบ เกิดจากเชื้อวัณโรคหรือเชื้อหนอง

  • ในรายที่มีเนื้องอกในสมองส่วนกลาง หรือต่อมในสมอง ถ้ามีขนาดใหญ่มากจนทำให้มีการกดของท่อนำน้ำไขสันหลัง เกิดความผิดปกติของท่อที่จะให้น้ำไขสันหลังผ่านออกมาจากสมอง

  • ความผิดปกติของหลอดเลือด ก็เป็นส่วนหนึ่ง ที่ทำให้เกิดการอุดตัน หรือจะเป็นความผิดปกติในการดูดซึม น้ำไขสันหลังเสียไป อาจจะเป็นแต่กำเนิด หรือเป็นผลตามมา หลังจากมีการอักเสบของเยื่อหุ้มสมอง

ในกรณีของเด็กคนนี้ น่าจะเป็นจากการอักเสบของเยื่อหุ้มสมอง เพราะว่าเด็กแรกคลอดออกมา แม่เด็กบอกว่าปกติดีทุกอย่าง เราเรียกโรคนี้ว่า ไฮโดรเซฟฟาลัส (Hydrocephalus) เป็นโรคที่มีการคั่งของน้ำไขสันหลังในสมอง ส่วนมากเป็นในเด็กเล็ก พบได้ทั้งเพศหญิงและเพศชาย

น้ำไขสันหลัง คือ น้ำที่อยู่ในสมองและในสันหลังของคนเรา จะเป็นตัวคอยป้องกันสมอง ไม่ให้มีการกดเบียดกันกับส่วนของกะโหลก เป็นตัวรับแรงกระแทกของสมอง

การที่เด็กศีรษะโต เป็นสิ่งที่แสดงว่าเด็กมีความดันสูงในกะโหลกศีรษะ การสร้างน้ำไขสันหลังเกิดในสมอง และถูกดูดซึมซึ่งโดยปกติจะมีประสิทธิภาพ ในการดูดซึมได้มากถึง 4 เท่า ของการสร้าง การดูดซึมยังขึ้นกับการเปลี่ยนแปลงแรงดันในกะโหลกศีรษะ ถ้าความดันในกะโหลกศีรษะสูงขึ้น ความสามารถในการดูดซึมจะเพิ่มมากขึ้น แต่ถ้าน้ำไขสันหลังไม่สามารถไหลออกจากสมองได้ก็จะคั่งอยู่ในสมองนั่นเอง

ในเด็กที่พบว่ามีการตีบของช่องของท่อนำน้ำไขสันหลังในสมอง หรือในพวกที่มีการดูดซึมน้ำไขสันหลังเสียไป จะพบว่ามีอาการภายใน 2-3 เดือนแรก ส่วนในรายที่รุนแรงมากอาการจะแสดงตั้งแต่แรกเกิดเลย ในรายที่เป็นหลังจากมีอาการเยื่อหุ้มสมองอักเสบ มักจะมีการเป็นหลังจาก ที่หายจากโรคประมาณ 3-4 เดือนแรก ซึ่งในกรณีนี้เราจะพบได้ในเด็กโต หรือผู้ใหญ่ก็ได้ แล้วแต่ว่าจะเกิดการติดเชื้อ หลังจากที่เป็นเยื่อหุ้มสมองอักเสบ เมื่ออายุอยู่ในช่วงใด

อาการที่เด็กจะถูกนำส่งโรงพยาบาลหรือมาพบแพทย์คือ อาการที่ศีรษะของเด็กโตผิดปกติ อาการที่มาพบจะรุนแรงมากน้อยแตกต่างกันไป ถ้ารุนแรงมากจะทำให้เกิดความบกพร่องของระบบประสาทได้

ในรายที่รุนแรงน้อยจะรู้ได้อย่างไร จะพบว่าผู้ป่วยหรือเด็ก จะมีศีรษะที่โตขึ้นเพียงเล็กน้อย โดยที่ไม่มีอาการอย่างอื่นเลย การจะวินิจฉัยทำได้ยากจะต้องอาศัยการติดตามดูขนาดรอบศีรษะเป็นระยะๆ และดูอาการอย่างอื่นประกอบ

ในกรณีที่เป็น ไฮโดรเซฟฟาลัส จะมีลักษณะชัดเจน เห็นเด็ก จะสามารถวินิจฉัยได้เลยคือ
  • เด็กจะมีศีรษะโตมากชัดเจนเมื่อเทียบกับขนาดของลำตัว หรือวัดขนาดรอบอกเปรียบเทียบกับขนาดรอบศีรษะดู ล้วนแตกต่างกันมาก
  • มีหน้าผากโปนเด่นกว่าปกติ หนังศีรษะบางเป็นมัน หลอดเลือดดำบริเวณศีรษะมีขนาดใหญ่ผิดปกติชัดเจน
  • กระหม่อมจะใหญ่มากกว่าปกติ และมักจะตึงมาก ถ้าเราจับเด็กนั่ง จะพบว่า กระหม่อมไม่ยุบลง รอยประสานของกระดูกศีรษะจะแยกออกกว้างมาก ถ้าเราเคาะศีรษะดูจะได้ยินเสียงเหมือนภาชนะร้าว
  • ถ้าเป็นรุนแรงมากๆ ลูกตาทั้งสองข้างจะมองลงล่าง ทำให้เห็นตาขาวส่วนบนได้ ซึ่งโดยปกติจะไม่เห็น จะพบว่ามีการอัมพาตของกล้ามเนื้อที่ใช้ในการดึงลูกตาออกด้านนอก
  • ความบกพร่องในประสาทจะพบได้ในรายที่เป็นนาน โดยไม่ได้รับการแก้ไข จะมีสภาพแข็งเกร็งของขาทั้งสองข้าง มีอาเจียน ซึม จะมีความรู้สึกหิวลดลง

อย่าตกใจไปถ้าบุตรหลานของท่าน มีรูปศีรษะที่ใหญ่ อาจจะไม่ได้เป็นโรคนี้ก็ได้เพราะต้องดูส่วนอื่นๆ ประกอบด้วย

ในผู้ป่วยที่ได้รับการรักษาแล้ว จะพบได้ว่ามีสายยางเล็กๆ อยู่ใต้ผิวหนังจากศีรษะลงมา อาจจะเป็นที่หัวใจ ช่องท้องหรือผนังเยื่อหุ้มปอด แล้วแต่ว่าแพทย์จะพิจารณาใช้การผ่าตัดรักษาอย่างไร การที่ใส่สายยางเพื่อเป็นการระบายน้ำไขสันหลังออกจากสมอง ในบางคนก็จะใช้การรักษาโดยที่เจาะไขสันหลัง เพื่อเอาน้ำไขสันหลังไปตรวจ พร้อมกับมีการให้ยาใช้ในรายที่เกิดการอักเสบติดเชื้อ การผ่าตัดถ้าตัดเอาเนื้องอกที่ทำให้เกิดการอุดตันของท่อน้ำไขสันหลังออก ก็จะหายจากการเป็นโรคนี้ได้ (ในรายที่เป็นเนื้องอก)

การที่เด็กจะฉลาดหรือไม่นั้น ขึ้นอยู่กับรอยหยักในสมอง ไม่ได้ขึ้นอยู่กับศีรษะที่ใหญ่ สังเกตดูบุตรหลานของท่านแต่ไม่ใช่ว่า จะเกิดขึ้นได้ง่ายๆ กับโรคชนิดนี้ ส่วนมากไม่ค่อยพบ ด้านกายภาพบำบัดคงจะต้องดูแลในเรื่องพัฒนาการต่างๆ ให้เป็นไปในภาวะ ปกติหรือใกล้เคียงปกติ (ในภาวะที่เป็นรุนแรง) ไม่ใช่ว่า จะไม่มีทางรักษาให้หายนะคะอย่าเข้าใจผิด

ชลลดา คิดประเสริฐ


ขอบคุณนิตยสารแม่และเด็ก ที่อนุญาตให้นำมาเผยแพร่

[ BACK TO LIST]
main พบแพทย์ คอมพิวเตอร์ เรื่องบ้าน เรื่องรถ เรื่องกฏหมาย เรื่องของผู้บริโภค เรื่องเบาๆ คลายเครียด

มีปัญหาสุขภาพ ที่นี่มีคำตอบ ห้องสมุดE-LIB[ hey.to/yimyam ][ i.am/thaidoc ]

Best view with [IE3.02][NETSCAPE 4.05][OPERA 3.21]resolution 800x600