…สำนักข่าว CNN ได้สำรวจโดยการสุ่มตัวอย่างพฤติกรรมวัยรุ่นในแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ได้พบว่า วัยรุ่นไทยถูกจัดอยู่ในกลุ่มคนที่มีโลกทัศน์แคบ คือสนใจอยู่แต่เนื่องของตนเองและเป็นพวกวัตถุนิยม วัยรุ่นส่วนใหญ่จะพกพาเพจเจอร์ มือถือ ใส่เสื้อผ้าแบรนด์เนม และสนใจติดตามแฟชั่นใหม่ๆ โดยส่วนใหญ่ยังคงได้รับเงินจากพ่อแม่ ต่างจากวัยรุ่นหลายชาติในเอเชียจะหางานพิเศษนอกเวลา ทำเพื่อเก็บสะสมไว้ซื้อเสื้อผ้าเพื่อการท่องเที่ยว

• สอนให้ลูกวางแผนการเงิน

พ่อแม่ควรสอนลูกวางแผนการใช้เงิน เพื่อฝึกให้ลูกกำหนดขอบเขตการใช้จ่ายของตนเองในอนาคต โดยการวางแผนการเงินระยะยาว เป็นปี เป็นเดือน เป็นสัปดาห์ และในแต่ละวันโดยให้ลูกพิจารณาค่าใช้จ่ายต่างๆ ที่จะเกิดขึ้น เช่น สมมติเดือนหน้าเปิดเทอมต้องมีค่าใช้จ่ายอะไรบ้าง ปิดเทอมไปเที่ยวกับเพื่อนต้องเตรียมค่าใช้จ่าย ไปเท่าไร ของที่ต้องการมีราคาเท่าไร จะซื้อเมื่อไร เป็นต้น นอกจากนี้ควรให้ลูกวางแผนด้านการสะสมเงิน การนำเงินไปลงทุน การนำไปใช้เพื่อประโยชน์สาธารณะฯลฯ เพื่อให้ลูกเห็นภาพอนาคตว่าจะใช้จ่าย และออมเงินอย่างไร อันจะช่วยให้เด็กเกิดความยับยั้งชั่งใจ ลดความฟุ่มเฟือยจากการซื้อของตามใจตนเองได้ เพราะเด็กจะพยายามทำตามแผนที่วางไว้ให้สำเร็จ

• สอนลูกจัดทำบัญชีการเงิน

พ่อแม่ควรสอนลูกให้รู้จักทำงบประมาณในการใช้จ่ายเงิน โดยพ่อแม่เป็นผู้ตรวจสอบว่า ลูกใช้จ่ายเงินอย่างไรบ้าง ซื้อในสิ่งที่ไม่จำเป็นหรือไม่ การใช้จ่ายเงินมีเป้าหมายที่ดีหรือไม่ การให้ลูกจัดทำบัญชีรายรับรายจ่ายจะช่วยฝึกลูกให้สามารถใช้เงินได้อย่างมีประสิทธิภาพ นอกจากการจดทำบัญชีการเงินส่วนตัวของเขาแล้ว ควรให้เขามีส่วนร่วมในการจัดทำบัญชี รายรับรายจ่ายสิ่งต่างๆ ภายในบ้าน เช่น ค่าน้ำ ค่าไฟ ค่าโทรศัพท์ ค่าอาหาร เป็นต้น ซึ่งจะช่วยให้เขาเห็นคุณค่าของเงินที่ได้รับและใช้จ่ายไป

• สอนลูกให้ซื้อตาม "ความจำเป็น" มากกว่าตาม "ความต้องการ"

ความแตกต่างระหว่าง ความต้องการ กับ ความจำเป็น

ความต้องการ…คนเรามักจะมีความต้องการด้านต่างๆ อย่างไม่สิ้นสุด ลองสังเกตเวลาเราเดินช้อปปิ้ง เห็นสิ่งใดสวยถูกใจย่อมอยากได้ เห็นสิ่งนั้นสิ่งนี้น่าเก็บสะสมย่อมอยากซื้อ หรือเห็นนายแบบ ในโฆษณาในสินค้ายี่ห้อนี้แล้วเท่ จึงอยากซื้อมาใช้บ้าง ความรู้สึกอยากได้สินค้าเช่นนี้เรียกได้ว่าเป็น ความต้องการ ถ้าเราปล่อยให้ลูกมีนิสัยชอบซื้อสิ่งของต่างๆ ตามความต้องการเท่ากับเป็นการเพาะนิสัยฟุ่มเฟือย นิสัยการใช้เงินเกินตัวอย่างไม่ยั้งคิด หรือมักใช้เงินเกินงบประมาณที่กำหนดไว้เสมอ ซึ่งอาจนำไปสู่ความเป็นคนที่มีปัญหาทางด้านการเงินได้เมื่อเติบโตขึ้น

ความจำเป็น…เกิดจากการใช้เหตุผลคิดใคร่ครวญอย่างรอบคอบก่อนตัดสินใจซื้อ โดยการตั้งคำถามกับตัวเองว่า "เราต้องการสินค้านั้นเพื่ออะไร" "จำเป็นเร่งด่วนหรือไม่" "ใช้ของที่มีอยู่ทดแทนได้หรือไม่" การซื้อสินค้าตามความจำเป็นเท่ากับเป็นการควบคุมความต้องการ ให้อยู่ในระดับที่มีเหตุผล ซึ่งจะช่วยให้กลายเป็นคนที่มีความรอบคอบในการใช้จ่าย และไม่สร้างปัญหาแก่ตนเองและครอบครัวของลูกเมื่อเขาเติบโตขึ้นและต้องหาเลี้ยงตนเอง

ดังนั้น พ่อแม่จึงควรแนะนำและดูแลการใช้เงินของลูกๆ ชี้ให้เห็นประโยชน์และความจำกัดของเงินที่มีอย อันทำให้ต้องเลือกซื้อเฉพาะสิ่งที่จำเป็นสำหรับเรามากกว่า ถ้าไม่จำเป็นก็ไม่ควรซื้อ หากยังไม่มีเงินเหลือเก็บมากพอจริงๆ เพราะหากเราใช้เงินนั้นไปกับสิ่งที่ไม่จำเป็น เราย่อมจะไม่มีเงินสำหรับจ่ายสิ่งที่จำเป็นจริง เช่น สมมติลูกได้รับเงินจากพ่อแม่เดือนละ 3,000 บาท ลูกต้องจัดสรรทรัพยากรให้เพียงพอจนถึงสิ้นเดือนด้วยตนเอง ซึ่งหากเขานำเงิน 1,000 บาท ไปซื้อเกมคอมพิวเตอร์รุ่นใหม่ล่าสุดเพราะอยากได้มานานและใช้เงินอีก 500 บาท สำหรับการเที่ยวเตร่กับเพื่อนๆ เงินที่จะใช้เฉลี่ยต่อเดือนย่อมน้อยลงและอาจไม่พอ เพราะหมดไปกับสิ่งที่ไม่จำเป็นจริงๆ

• สอนลูกให้รอบคอบในการซื้อของและใช้จ่ายเงิน

เราควรสอนลูกให้ใช้เหตุผล ในการพิจารณาข้อมูลโฆษณาสินค้าต่างๆ อย่างรอบคอบ ไม่ด่วนเชื่อหรือคล้อยตามทันที ชี้ให้ลูกเห็นว่าการขายสินค้าผู้โฆษณาย่อมต้องการขายสินค้า ย่อมต้องสร้างแรงดึงดูดให้สินค้าดูมีคุณภาพน่าใช้มากกว่า ยี่ห้ออื่นๆ เราคงเคยเห็นโฆษณาแชมพูยี่ห้อหนึ่ง ที่นางแบบที่ใช้มีผมเงางามสลวยมันวับสะท้อนแสงงดงามน่าซื้อมาใช้มาก เราอาจนำมาชี้เป็นตัวอย่างให้ลูกเห็นว่า ในโลกแห่งความเป็นจริงคงเป็นไปได้ยากที่คนธรรมดาจะมีผมที่สวยงามขนาดนั้น และภาพที่เห็นส่วนมาก เกิดจากการแต่ง การใช้มุมกล้องเข้าช่วยแม้ลูกจะซื้อสินค้ายี่ห้อนี้มาใช้ก็ไม่ได้ทำให้ผมลูกสวย เหมือนกับนางแบบคนนั้นได้

กำหนดขอบเขตกว้างพอที่ลูกจะรู้สึกมีอิสระในการใช้เงิน แต่แคบพอที่เขาจะต้องรับผิดชอบบริหารเงินนั้น อย่างมีประสิทธิภาพ การใช้จ่ายเงินของวัยรุ่นย่อมแตกต่างจากการใช้จ่ายของผู้ใหญ่ วัยรุ่นจะยินดีจ่ายราคาเพื่อแลกกับ สัญลักษณ์ของสินค้า อันนำมาซึ่งความภาคภูมิใจความเป็นตัวของตัวเอง การได้รับการยอมรับจากสังคม ซึ่งสินค้าที่กลุ่มวัยรุ่นนิยมมักจะเน้นความแปลกใหม่ ความทันสมัย ความเท่ เก๋ไก๋ มักเป็นความงดงามในรูปลักษณ์ภายนอกมากกว่าคุณค่าที่แท้จริงของสินค้านั้น ดังนั้นย่อมมีของจำนวนไม่น้อยที่ดูเหมือนไร้สาระไม่จำเป็นฟุ่มเฟือยในสายตาของพ่อแม่ แต่เพื่อเป็นการฝึกความรับผิดชอบของตนเองอย่างเหมาะสมกับวัยของเขา พ่อแม่จำเป็นต้องเข้าใจความต้องการในลักษณะเช่นนี้ของวัยรุ่นด้วย โดยไม่ควรมองจากมุมของตนอย่างเดียวว่า สิ่งที่ลูกต้องการนั้นไร้สาระและไม่จำเป็น แต่ควรเปิดโอกาสให้ลูกสามารถจัดสรรและบริหารเงินด้วยตนเอง

ประการแรก ให้คำแนะนำการใช้เงินอย่างรอบคอบ

ประการที่สอง พิจารณาแผนการเงินของลูกที่วางไว้ล่วงหน้า

และประการที่สามที่สำคัญที่สุด นั่นคือ พ่อแม่ต้องตรวจสอบบัญชีการใช้เงินของลูกทุกสัปดาห์หรือทุกสิ้นเดือน ซึ่งหากพบว่าลูกใช้จ่ายเงินอย่างไม่เหมาะสมจำนวนมาก หรือใช้จ่ายเงินเกินงบประมาณในสิ่งที่ไม่จำเป็น เราควรเรียกลูกมาคุยและอบรมสั่งสอนหากครั้งต่อๆ ไปลูกยังไม่เชื่อฟัง ใช้เงินอย่างไม่เหมาะสม จึงค่อยลงโทษโดยอาจเป็นการตัดเงินเดือน การควบคุมการใช้เงินอย่างใกล้ชิด เป็นต้น เพื่อเป็นการฝึกฝนให้ลูกเรียนรู้ที่จะรับผิดชอบตนเอง