หนังสือพิมพ์พาดหัวข่าวว่า แม้วด่า "พ่อปกครองลูก"
เป็นที่รับรู้กันว่า พาดหัวข่าวต้องสั้นที่สุด ได้ใจความมากที่สุด โดนใจมากที่สุด
ที่สุดสามประการนี้อาจเป็นที่มาของการอ่านแล้วไม่รู้เรื่องที่สุด
พ่อปกครองลูกในเครื่องหมายคำพูด อ่านอย่างไรก็ไม่รู้สึกว่าเป็นคำด่า ต้องปรับความคิดใหม่ว่า
ที่เรียกว่า ด่า นั้น ไม่ใช่คำด่าเสมอไป พจนานุกรมอธิบายคำด่าว่า คือใช้ถ้อยคำว่าคนอื่นด้วยคำหยาบช้าเลวทราม
ในกรณีนี้เป็นเพียงถ่ายทอดคำพูดของนายกรัฐมนตรีซึ่งกล่าวไว้คราวหนึ่ง ณ ที่แห่งหนึ่ง
ท่านเทียบการบริหารบ้านเมืองของท่านว่าเปรียบเสมือนพ่อปกครองลูก
โดนใจเฉพาะตรงนั้น พ่อมีหลายประเภท การปกครองของพ่อก็มีหลายอย่างแตกต่างกันไป
ของใครก็ของใคร ปัจจัยที่ทำให้เกิดความแตกต่างมีร้อยแปด (ซึ่งไม่ได้หมายความว่ามีแค่หนึ่งร้อยกับอีกแปด)
ขึ้นอยู่กับตัวพ่อ แม่ ลูก สังคมใกล้ ไกลตัวและสิ่งแวดล้อมอื่นๆ เหลือที่จะประมาณ ข้อสำคัญการบริหารครอบครัวถือเป็นเรื่องส่วนตัว
ไม่ได้คาดว่าจะเปิดเผยต่อสาธารณชน เว้นไว้เสียแต่ว่าบุคคลนั้นๆ จะยินดีเปิดเผย เมื่อมีผู้มาสนใจไถ่ถาม
ส่วนมากเรื่องที่เปิดเผยล้วนเป็นไปในแง่ดี พ่อแม่เลี้ยงลูกจนเติบใหญ่เป็นพลเมืองที่มีคุณภาพตามปกติ
ไม่สู้จะมีชื่อเสียงเท่าพ่อแม่ที่เลี้ยงลูกให้เป็นโจรผู้ดีมีทรัพย์ คาดกันว่าเป็นหน้าที่ของพ่อแม่ที่จะเลี้ยงลูก
ให้เป็นคนดีประเภทเสมอตัว เกินตัวขึ้นไปจึงจะน่าสนใจ ใช้ตัวลูกเป็นเกณฑ์มากกว่าจะสนใจพ่อแม่
ส่วนมากจะมองไปที่แม่มากกว่าพ่อ สังคมคิดว่า เรื่องเลี้ยงลูก แม่มีบทบาทสำคัญกว่าพ่อ
บทบาทของพ่ออยู่เหนือบทบาทของแม่ คำว่า ปกครอง ให้ความรู้สึกเช่นนั้น
ปกครอง คือ ดูแล คุ้มครอง บริหาร พจนานุกรมให้ไว้อย่างนั้น ทั้งหมดอาศัยอำนาจเป็นพื้นฐาน
อำนาจอาจเป็นพลกำลังหรือวัตถุ โดยเฉพาะเงิน
เมื่อวานซืนนี้เอง พบภาพพ่อเลี้ยงลูกอ่อนน่าประทับใจในร้านอาหารแห่งหนึ่ง ไม่เคยเห็นภาพอย่างนั้นมาก่อน
ร้านนั้นเป็นอาคารชั้นสองซึ่งต้องขึ้นบันไดสูง ชั้นแรกถึงจัดพิเศษเผื่อไว้สำหรับคนแก่ซึ่งขึ้นบันไดไม่ใคร่ไหว
ที่นั่งติดผนังเป็นม้ายาว วันนั้นเมื่อเดินเข้าไปในชั้นล่างแรกถึง มีผู้ชายหนุ่มนั่งอยู่กับลูกเล็ก
ซึ่งนอนอยู่ในเบาะแบบที่ทำไว้ให้อุ้มเด็กได้ทั้งเบาะ หนุ่มผู้นั้นนั่งเล่นส่งเสียงอือออไปกับเด็ก
สักครู่เด็กก็เงียบเสียง เขาก็ลงมือจัดการกับอาหารจานเดียวที่สั่งมา ลักษณะการกินเหมือนกับแม่ทั้งหลาย
ที่ต้องรอให้ลูกหลับเสียก่อนจึงกิน และกินอย่างเป็นห่วงว่าลูกจะตื่น คนเคยเป็นแม่เท่านั้นที่จะอ่าภาษากายของหนุ่มผู้นั้นออก
ไม่ได้สนเท่ห์ว่าเขาเป็นใคร มาจากไหน เหตุใดจึงมานั่งกินข้าวกลางวันอยู่กับเด็กอ่อนในภัตตาคาร
จะถามก็ใช่ที่ ดูหน้าตาของหนุ่มก็เดาว่า ถ้าถามเขาคงยินดีตอบ ที่ไม่ถามอาจเป็นเพราะมัวแต่เอาใจใส่
อยู่กับกิริยาอาการของเขาที่ทำให้เด็กพูดเล่นหัวกับเขาได้จนเด็กหลับ
คนเป็นพ่อแม่แล้วจะรู้ว่าการจะทำให้เด็กนอนหลับง่ายนั้นไม่ใช่ง่ายๆ
คิดต่อไปว่า หนุ่มผู้นั้นจะเป็นพ่อชนิดไหนเมื่อลูกเจริญวัยโดยลำดับ คงเป็นพ่อดี คำว่า พ่อดี
มีความหมายกว้างขวางหาที่สุดไม่ได้เช่นเดียวกับคำว่า พ่อเลว
เมื่อวานนี้เอง มีผู้ชายแก่มายืนด่าลูกโหวกเหวกอยู่หน้าบ้าน ลูกสาววัยเกือบ 60
เป็นลูกจ้างเลี้ยงดูคนแก่ของบ้าน ผู้เป็นพ่อด่าว่าลูกไม่เลี้ยงดู ไม่ให้เงิน ลูกบอกว่า
คำว่าเลี้ยงดูในแง่ของพ่อคือไม่ให้เงิน ลูกเช่าห้องให้อยู่ มีข้าวปลาอาหารให้พร้อม
ให้เงินติดตัวบ้างเล็กน้อยเพราะเห็นว่าไม่ต้องใช้เงิน พ่อจะเอาเงินเพื่อเดินทางไปหาผู้หญิง
ลูกบอกว่าพ่อไม่เคยเลี้ยงดูตน ตนไม่เคยได้เรียนหนังสือ พออายุ 12 พ่อก็เอาตัวไปเป็นลูกจ้างใครต่อใครเรื่อยมาจนโต
สรุปว่า พ่อรู้จักแต่จะทำลูก แต่ไม่เคยเลี้ยงดูลูก ยังจะมาด่ากลางถนนให้ได้อายอีก
ไม่รู้จะเรียกว่าเป็นพ่อชนิดไหน เพราะไม่เคยทำหน้าที่พ่อ
แต่ใช้สิทธิของความเป็นพ่อเอาลูกไปทำงานหาเงินให้พ่อใช้
ตำราเลี้ยงลูกว่า ลูกจะเจริญเติบโตขึ้นด้วยดีเพราะอาศัยความรักของแม่และวินัยของพ่อ ฟังเหมือนจะเป็นว่า
แม่มักรักลูกและตามใจลูกจนจะกลายเป็นเหลิง ต้องมีพ่อเหนี่ยวรั้งไว้จึงจะดี ในสมัยโบราณพ่อไม่ใกล้ชิดลูกเท่ากับแม่
เพราะพ่อและแม่มีบทบาทแยกกันโดยเด็ดขาด พ่อแม่มีลูกหลายคนจากหลายแม่ จนพ่อจำลูกไม่ได้ถ้วน
เจ้าพระยาท่านหนึ่ง ตั้งชื่อให้ลูกแต่ละแม่ตามพยางค์ในชื่อแม่ จะได้ฟังชื่อลูกแล้วรู้ว่าเป็นลูกของแม่ใด
เช่น แม่ชื่อเยื้อน ลูกชื่อ ยันต์ ยุวดี (สงสัยว่า ภรรยาของท่านคงมีชื่อไม่ซ้ำพยัญชนะกัน)
ท่านเจ้าคุณอีกท่านหนึ่ง มีลูกจากภรรยาเดียว 10 คน เวลาลูกมาให้พ่อเซ็นรับรู้รายงานของโรงเรียนในสมุดพก
พ่อถามว่า "สาลินีน่ะใคร" ท่านรู้จักจำได้แต่ชื่อเล่นของลูก เชื่อว่าท่านเซ็นสมุดพกอย่างเป็นธรรมเนียม
มากกว่าจะรายงานความเป็นไปของลูกเมื่ออยู่กับบ้านจริงจัง
พ่อสมัยโบราณเลี้ยงลูกอย่าง 'ปกครองลูก' อย่างเป็น "ฉัตรแก้วกั้นเกศเกศา"
พ่อเป็นใหญ่ไม่ใช่เพื่อนที่ลูกจะเข้าถึงเนื้อตัวของท่านได้ ลูกเกรงขามพ่อ
ไม่อาจแสดงความรักอย่างเป็นกันเองได้ ถ้าลูกทำผิด ลูกกลัวไม้เรียวของพ่อ
ในบ้านโบราณ มีไม้เรียวขัดข้างฝา พร้อมที่พ่อจะตีลูก เพราะฉะนั้นที่ว่า การปกครองบ้านเมืองแบบพ่อปกครองลูก
ผู้ปกครองคือผู้บริหารที่มีอำนาจและใช้อำนาจเข้มแข็ง มีความรักและเมตตาเป็นพื้นฐานเทียบได้กับพ่อโบราณ
ครั้งหนึ่งเล่นอยู่กับลูกพี่ลูกน้องซึ่งเป็นลูกของอา ไม่รู้ว่าเขาไปทำอะไรมา เห็นแต่ว่าอาเขยซึ่งเป็นนายทหารรูปร่างสูงใหญ่
มือถือไม้เรียวทำท่าจะตีลูก ปากพูดอะไรไม่รู้ จำไม่ได้ ลูกของเขาก็เอะอะโวยวายขึ้นมาว่า "พ่อ อย่ามาตีหนูนะ"
นายทหารผู้เป็นพ่อก็ชะงัก คงจะชินกับคำสั่งแบบทหาร พ่อหยุดนิ่งเป็นครู่ แล้วก็ถือไม้เรียวกลับไป
ครู่ที่หยุดนิ่งนั้นคงใช้ความคิดทบทวน ทำให้อารมณ์โกรธที่พลุ่งพล่านลดลง เหตุผลเข้ามาแทนที่อารมณ์
พ่อเป็นนายทหาร ลูกเป็นเด็กและเป็นลูกสาว การตีลูกจะเท่ากับรังแกทำร้ายร่างกายของผู้อ่อนแอกว่า
พ่อเป็นพ่อที่สมัยใหม่กว่าพ่อที่ปกครองลูกแบบเจ้าขุนมูลนาย คงความเป็นพ่อที่ทรงอำนาจเหนือลูก
แต่มีเหตุผลในการใช้อำนาจและยอมรับในความเป็นเอกบุคคลของลูก แต่ไม่ถึงกับให้ลูกเล่นหัวพ่อได้
พ่อของคนที่เมื่อจะ กลิ้ง พูดว่า "กลิ้งไว้ก่อนพ่อสอนไว้" เป็นพ่อที่ใช้ได้ อย่างน้อยก็ให้ข้อคิดในการกลิ้ง
จะดีหรือไม่ดีเป็นอีกเรื่องหนึ่ง การกลิ้งก็เป็นเหมือนการกระทำอื่นๆ จะดีหรือไม่ดีขึ้นอยู่กับกาลเทศะและบุคคล
กลิ้งไว้ก่อน บางทีก็เป็นการได้เปรียบบางทีก็เป็นการเสียเปรียบ พ่อน่าจะอภิปรายกับลูกเสียก่อน
ว่ากลิ้งอย่างไรจึงจะได้ผลดี และถ้าเกิดผลไม่ดีจะแก้ไขอย่างไร
พ่อที่เลี้ยงลูกชนิดที่ลูกเห็นพ่อเป็นที่ปรึกษาสมควรจะยินดีในบทบาทความเป็นพ่อของตัวเอง
ลูกทั้งนับถือ รัก และไว้ใจ 3 ประการนี้ไม่ใช่พ่อทุกคนจะทำได้ และจะเกิดขึ้นก็ต่อเมื่อพ่อกับลูกมีความเป็นเพื่อนที่ดีต่อกัน
ความเป็นผู้ปกครองของพ่อยังคงมีอยู่ หายไปไหนไม่ได้ เพราะพ่อยังต้องเลี้ยงดูลูกให้ลูกเป็นที่พึ่งเพื่อให้ลูกเลี้ยงตัวเองได้
พ่อประเภทนี้ยังแคร์กับคำกล่าวหาที่ลูกได้รับว่า ลูกที่พ่อแม่ไม่สั่งสอน หรือ ลูกที่พ่อแม่เขาอบรมมาดี
ความเป็นพ่อแม่ดีหรือเลวไม่ใช่เรื่องส่วนตัว ไม่ใช่กงการอะไรของคนอื่น
เพราะมีผลกระทบทั้งทางตรงและทางอ้อมแก่สังคมส่วนรวม
ขณะที่เขียนถึงตอนนี้ มีพ่อคนหนึ่งขับรถเข้าในบ้าน ลูกเล็กสองคน หญิงหนึ่งชายหนึ่งนั่งมาด้วย
พ่อกับลูกมารับแม่ซึ่งเป็นเพื่อนสนิทกับหลานของคุณยายเจ้าของบ้าน เคยเรียนหนังสือในระดับอุดมศึกษาด้วยกัน
หลานของคุณยายไปเรียนต่อที่เมืองนอกกลับมาเยี่ยมบ้าน แม่ซึ่งแต่งงานมีลูกแล้ว 2 คนก็มาค้างคืนกับเพื่อน
ปล่อยให้ลูกอยู่กับพ่อตามลำพัง พอดีเป็นวันหยุดเฉลิมพระชมนพรรษา พอรถจอดในบ้าน
พ่อก็กระเตงลูกสองคนเข้าสะเอวคนละข้างมาหาคุณยาย เด็กทั้งสองยกมือไหว้คุณยายเป็นอันดีโดยไม่ต้องบอก
เจ้าของบ้านมีขนมเลี้ยง พ่อก็จัดการดูแลให้กินเรียบร้อยแม่ไม่ต้องทำอะไรเลย คุยอยู่กับเพื่อนตามสบายโดยที่ลูกไม่กวน
พ่อคนนี้ทำหน้าที่พ่อได้เกินหน้าที่ เขามีอาชีพการงานที่มั่นคง มีรายได้พอเพียงแก่การเลี้ยงดูครอบครัว
มีภรรยาที่รู้จักการงานของบ้านซึ่งรวมถึงงานเลี้ยงลูกอยู่แล้ว เขาอาจใช้เวลาว่างจากการงานอาชีพไปในทางผ่อนคลายของตัวเอง
แต่เขาเลือกงานเลี้ยงลูกแทนการเล่นกอล์ฟ และผ่อนคลายงานทางบ้านของภรรยา นับเป็นพ่อและสามีที่หายาก
คนจะเป็นพ่อแม่ที่ดีได้ต้องเป็นคนดีเสียก่อน การสั่งสอนจะบังเกิดผลก็ต่อเมื่อลูกเห็นตัวอย่างที่ดี
สังคมให้เครดิตแก่พ่อมากกว่าแม่ เพราะฝรั่งมีคำกล่าวว่า "like father, like son"
ให้ความสำคัญแก่พ่อกับลูกชายมากกว่าแม่กับลูกสาว สำหรับคนไทย คือ "ดูช้างให้ดูหาง ดูนางให้ดูแม่"
เมื่อคิดถึงแม่กับลูกสาว
สมัยนี้บทบาทของพ่อและแม่ ลูกชายและลูกสาวไม่แบ่งแยกกันเด็ดขาด ความแตกต่างทำให้ความพร่อง
ของฝ่ายหนึ่งฝ่ายใดเกิดความเต็มสมบูรณ์ขึ้นเมื่อรวมกันเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน
การเลี้ยงลูกไม่ใช่ปกครองลูก ใหญ่กว่านั้น คนเป็นพ่อแม่รู้ดีว่า เมื่อรักลูก
ให้ความรักแก่ลูกอย่างไรไม่ต้องการเงื่อนไข แต่เมื่อเลี้ยงลูก
ต้องการความคิดความเข้าใจอย่างเป็นศาสตร์และศิลป์
อ่านพบว่า สภากาชาดไทยร่วมกับผลิตภัณฑ์ชื่อคุ้นหูจัดโครงการ รักพ่อนะ
ขึ้นมาเพื่อรณรงค์ส่งเสริมให้ลูกผูกพันกับพ่อมากขึ้น เพราะพ่อใกล้ชิดกับลูกน้อยกว่าแม่
เพราะด้วยบทบาทหน้าที่ของหัวหน้าครอบครัว
มีการประกวดคำขวัญในหัวข้อ "รักพ่อนะ" ใจความเกี่ยวกับความรักความกตัญญูต่อพ่อ
ถอนหายใจเฮือกใหญ่ เพราะอะไร ไม่บอกก็คงรู้
ขึ้นต้นเรื่องด้วยพาดหัวข่าว สมควรลงท้ายด้วยพาดหัวข่าวเช่นเดียวกัน คือ เมียหนี-พ่อพาลูก 7 ขวบ
ปีนเสาขู่ฆ่าตัวตาย เนื้อข่าวคือ เมียหนีเรื่องจากทนถูกสามีซ้อมไม่ไหว สามีใช้ลูกเป็นตัวต่อรอง
เป็นแบบหนึ่งของพ่อปกครองลูก
(update 9 ตุลาคม 2003)
[ ที่มา..
life & family ปีที่ 7 ฉบับที่ 84 มีนาคม 2546 ]
|
