ตั้งครรภ์ ปวดท้อง เลือดออก


เรื่องในบ้านเดือนนี้ค่อนข้างจะน่าตกใจหน่อย อาการอะไรที่เกิดกับคนตั้งครรภ์ เรามักจะห่วงใยกังวลเป็นพิเศษ ไม่ว่าจะเป็นไข้เป็นหนาว ปวดท้องปวดไส้ หกล้มหกลุก หรือเลือดตกยางออก

กรณีหลังนี้ดูจะสร้างความวิตกกังวลให้ผู้ตั้งครรภ์และผู้ใกล้ชิดเป็นพิเศษ การรับรู้ของประชาชนทั่วไป คือ ถ้ายังมีระดูหรือมีประจำเดือนมากก็ยังไม่ตั้งครรภ์ ถ้ามีครรภ์แล้วมีเลือดหรือประจำเดือนมาแสดงว่า แท้ง หรือกำลังจะแท้ง
ซึ่งก็ถูกต้องทีเดียวครับ…

การแท้งเป็นสาเหตุที่สำคัญของอาการเลือดออกเมื่อตั้งครรภ์ในระยะแรก สาเหตุอื่นก็ได้แก่ ท้องนอกมดลูก เป็นแผลหรือติ่งเนื้อ หรือเนื้องอกบริเวณปากมดลูกครับ และยังอาจเกิดจากการกระทบกระเทือนบาดเจ็บ การอักเสบ หรือโรคบางอย่าง เช่น ครรภ์ไข่ปลาดุกก็ได้

ดูตัวเลขทางสถิติแล้ว คุณอาจตกใจเพราะคาดไม่ถึง
เชื่อไหมครับ การตั้งครรภ์ที่เกิดขึ้น 100 ครั้ง จะไปตลอดรอดฝั่งจนถึงคลอดเพียง 70-80 ครั้งเท่านั้น
อีก 20-30 ครั้ง ครรภ์ล่มเสียก่อนจากสาเหตุต่างๆ แท้งเอย เด็กตายในท้องเอย มารดาติดเชื้อเอย สารพัดสาเหตุครับ ลองดูรายละเอียดแต่ละเรื่องกันหน่อย

แท้ง
ผมคิดว่าการแท้งเป็นอาการหรือภาวะที่รู้จักกันมากที่สุด คนทั่วไปเมื่อเห็นคนท้องมีเลือดออกทางช่องคลอด สิ่งแรกที่นึกถึงคือ แท้ง
เมื่อประจำเดือนขาดไป อาจมีอาการของการตั้งครรภ์ เช่น แพ้ท้อง หน้าอกคัด แสดงว่าคงตั้งครรภ์แล้วล่ะ ต่อมาเกิดอาการปวดท้อง บริเวณท้องน้อย คล้ายปวดเวลามีรอบเดือนแต่ปวดมากกว่า ปวดขึ้นเรื่อยๆ พร้อมกับมีเลือดออกทางช่องคลอด
แรกๆ เลือดที่ออกจะจางๆ สีน้ำตาล พอออกมากขึ้นจะมีสีแดงสด และมีก้อนเลือดปนออกมาด้วยครับ

การแท้งมีหลายชนิดเหมือนกัน
เลือดออกแล้วมีรกหรือถุงหุ้มตัวอ่อนทารกออกมาด้วยเรียกว่าแท้งแน่หรือแท้งจริง ออกมาครบถ้วนเรียกว่า แท้งสมบูรณ์ แต่ถ้ายังมีบางส่วนตกค้างอยู่ในมดลูกเรียกว่า แท้งไม่สมบูรณ์
เมื่อมีการติดเชื้อเข้าสู่มดลูกร่วมกับการแท้งเรียกว่า แท้งติดเชื้อครับ
นอกจากนี้ยังมีการแท้งแบบแท้งแห้ง คือ ทารกเสียชีวิตในครรภ์ทั้งทารก และรกค้างแห้งอยู่ในโพรงมดลูกด้วยครับ
ท้องนอกมดลูก
ในบรรดาอาการตั้งครรภ์ ปวดท้อง เลือดออกด้วยกัน สาเหตุนี้ค่อนข้างอันตรายที่สุดครับ และพบบ่อยพอสมควร คือ พบราว 1 ครั้งต่อการตั้งครรภ์ 150 ครั้งครับ
ถ้าประจำเดือนขาดไปแล้วปวดท้องและมีเลือดออกทางช่องคลอด คงต้องนึกถึงการตั้งครรภ์นอกมดลูกไว้ด้วย ผู้ที่เคยเป็นปีกมดลูกอักเสบ หรือใส่ห่วงคุมกำเนิดอยู่ให้สงสัยเป็นพิเศษครับ

มีสถิติที่น่าสนใจและสำคัญมากเสียด้วย คือ ราวร้อยละ 20 ของคนท้องนอกมดลูก เกิดอาการยังไม่ทันขาดประจำเดือนครับ
เห็นไหมล่ะ อย่าชะล่าใจไปว่าประจำเดือนยังไม่ขาด ไม่ท้องนะ
ท้องนอกมดลูกจะทำให้ปวดท้อง แรกๆ จะปวดบริเวณท้องน้อยข้างใดข้างหนึ่ง ต่อมาจะปวดมากขึ้น ปวดกระจายไปทั่วท้องที่ร้ายแรงคือ อาการซีด หน้ามืด เป็นลม ซึ่งแสดงถึงการเสียเลือด เลือดตกในช่องท้องมากจนความดันโลหิตต่ำและนำไปสู่สภาวะช็อก จะช็อกมากหรือน้อย เร็วหรือช้าขึ้นกับว่าท้องนอกมดลูกเกิดบริเวณไหน และเส้นเลือดที่เลือดออกในท้องโตแค่ไหนครับ
ท้องแก่ตกเลือด
ท้องแก่ในที่นี้ผมหมายถึงอายุครรภ์ 7 เดือนขึ้นไปครับ เรียกว่าใกล้คลอดแล้วล่ะ อาการตกเลือด หรือเลือดออกใกล้ระยะคลอดพบราว 3 เปอร์เซ็นต์หรือ 3 รายใน 100 ราย สาเหตุหลักๆ ของเลือดออกช่วงครรภ์แก่ คือ รกลอกตัวและรกเกาะต่ำ สาเหตุ 2 ชนิดนี้อาจแสดงอาการแตกต่างกัน พอจะช่วยแยกแยะได้บ้าง ว่าน่าจะเกิดจากสาเหตุ เช่น
กรณีรกลอยตัว จะมีอาการเจ็บปวดที่มดลูก และเลือดออกทางช่องคลอด
ส่วนกรณีรกเกาะต่ำ จะมีเลือดออกโดยไม่ปวดท้องหรือปวดมดลูกครับ
การปฐมพยาบาล
เนื่องจากเลือดออกในภาวะที่สัมพันธ์กับการตั้งครรภ์เหล่านี้เกิดอยู่ภายใน ไม่มีแผลให้เห็นภายนอก จึงไม่มีวิธีห้ามเลือด จะกด จะบีบ อุดไว้ หรือขันชะเนาะแบบเลือดออกที่แขนหรือขาไม่ได้ทั้งนั้นครับ

การปฐมพยาบาลคงทำได้แค่ลดการเคลื่อนไหว ให้นอนพักให้มากที่สุด พยายามลุกเดินให้น้อยที่สุด

การนอนราบ ศีรษะลาดต่ำ ยกเท้าสูง ให้เลือดไหลกลับหัวใจได้มากขึ้น และมีเลือดสูบฉีดออกจากหัวใจไปเลี้ยงอวัยวะสำคัญมากขึ้น

หลีกเลี่ยงเครื่องดื่มที่มีเหล้าหรือแอลกอฮอล์ผสม รวมถึงยาดองเหล้า เพราะอาจกระตุ้นให้เลือดออกมากขึ้นครับ หลีกเลี่ยงการสอดใส่อะไรเข้าไปในช่องคลอด และอย่าพยายามอุดช่องคลอดโดยหวังจะห้ามเลือด เพราะนอกจากจะไม่ได้ผลแล้วยังเสี่ยงต่อการติดเชื้อเข้าสู่มดลูก หรือเข้าสู่กระแสโลหิตครับ
ที่สำคัญที่สุดเห็นจะเป็นการรีบไปพบปรึกษาแพทย์ครับ เพื่อจะได้วินิจฉัยถึงสาเหตุที่แท้จริง และทำการแก้ไขอย่างทันท่วงที การขูดมดลูก หรือการผ่าตัดอาจจำเป็นครับ


(update 12 กันยายน 2003)
[ ที่มา..หนังสือ นิตยสารใกล้หมอ ปีที่ 27 ฉบับที่ 6 กรกฎาคม 2546 ]


[ BACK TO LIST]

main พบแพทย์ คอมพิวเตอร์ เรื่องบ้าน เรื่องรถ เรื่องกฏหมาย เรื่องของผู้บริโภค เรื่องเบาๆ คลายเครียด

มีปัญหาสุขภาพ ที่นี่มีคำตอบ ห้องสมุด E-LIB
Best view with [IE3.02][NETSCAPE 4.05][OPERA 3.21] resolution 800x600