คุมกำเนิด เรื่องสำคัญของแม่ใหม่


ตอนที่อยากมีลูกไม่ต้องกังวลเท่าไร แต่พอเพิ่งได้พ่อแม่สมใจ คราวนี้ก็เริ่มกลัวว่าลูกอีกคนจะมาเกิดเร็วเกินไปจนไม่ทันตั้งตัว เลยต้องหาวิธีคุมกำเนิดให้ดี แต่ก็ยังมีที่พลาดกันไม่น้อย

เกิดเป็นหญิงแท้จริงแสนลำบาก คำกล่าวนี้ดูจะไม่ไกลความจริงสักเท่าไหร่หรอกครับ เพราะนอกจากจะต้องรับภาวะในการเลี้ยงดูลูกตั้งแต่อยู่ในท้อง จนกระทั่งออกมานอกท้อง หรือจนตายจากกันไปข้างหนึ่ง ผู้หญิงยังต้องรับหน้าที่เป็นภรรยาที่ดีพร้อมกันไปอีกด้วย หน้าที่ที่ว่าจะมากน้อยแค่ไหนก็แล้วแต่ชีวิตคู่ของแต่ละคู่พูดรวมๆ แล้วก็คือต้องดูแลเอาใจสามีและที่สำคัญก็คือการมีเพศสัมพันธ์นั่นแหละครับ

ภายหลังคลอด ผู้หญิงส่วนมากมักจะมีความเหน็ดเหนื่อย อ่อนล้าจากการคลอดรวมทั้งต้องอดนอนมาเอานมให้ลูกกินยามดึก ไม่ว่าจะเป็นนมจากเต้าหรือจากขวดก็ตาม บางคนเลี้ยงลูกหลังคลอดแค่เดือนเดียวหน้าตาซีดเซียวเหมือนผีดิบคืนชีพเลยก็มี เท่าที่ผมคุยกับคนไข้ของผมพบว่าแค่เลี้ยงลูกผู้หญิงก็แทบจะรากเลือดอยู่แล้ว อารมณ์ที่อยากจะกุ๊กกิ๊กกับสามีก็เลยไม่ค่อยจะเหลือสักเท่าไหร่ แต่ครั้นจะปฏิเสธสามีไปเรื่อยๆ ก็กลัวว่าอีแจ๋วที่บ้านจะเลื่อนฐานะมาเท่าเทียม หรือบางทีก็กลัวว่าสามีจะไปเอาผู้หญิงแปลกหน้ามาช่วยแบ่งเบาภาระอีกคน คิดได้อย่างนั้นก็เลยต้องพยายามผูกพันธ์กับสามีไว้ ลูกจะกินนมแค่ไหน อดนอนอย่างไร ก็ยอมสู้ตายถ้าสามีจะขอกุ๊กกิ๊กด้วย เห็นมั้ยล่ะครับว่าผู้หญิงน่ะน่าเห็นใจสักแค่ไหน


พร้อมกุ๊กกิ๊กได้เมื่อไหร่ ?

เรื่องเวลาการมีเพศสัมพันธ์หลังคลอดไม่มีกฎเกณฑ์แน่นอนหรอกครับ อยากจะมีเมื่อไรก็เชิญตามสบาย แต่ถ้าไม่ใจร้อนจนเกินไป ผมอยากแนะนำให้รอสักประมาณเดือนหนึ่งก่อนค่อยมีเพศสัมพันธ์ครับ เพราะในช่วงหลังคลอดใหม่ๆ จนถึงภายในเดือนแรกหลังคลอด คุณแม่มักจะยังอ่อนเพลียจากการเสียเลือดภายหลังคลอด และอดหลับอดนอนเลี้ยงลูก นอกจากนี้แผลฝีเย็บก็ยังเจ็บอยู่เลย แถมน้ำคาวปลาก็ยังไม่หมดอีกด้วย ถ้าสามียังจะพยายามฝ่าด่านเข้าไปในช่วงนี้ อาจทำให้แผลฝีเย็บของภรรยาฉีกขาดได้ เดี๋ยวจะถูกข้อหาแทงภรรยาจนเลือดตกยางออกได้นะครับ

ภายหลัง 1 เดือนไปแล้วมักจะไม่ค่อยมีปัญหาถ้าจะมีเพศสัมพันธ์ จะมียกเว้นก็ในคุณแม่บางรายที่ยังเจ็บแผลฝีเย็บอยู่โดยเฉพาะในรายที่แผลมีการฉีกขาดมากขณะคลอด ในคุณแม่หลังคลอดบางรายช่องคลอดอาจจะแห้งมาก ทำให้มีอาการเจ็บขณะมีเพศสัมพันธ์ การใช้ยาหล่อจะช่วยให้การมีเพศสัมพันธ์ง่ายขึ้นครับ


ให้นมลูก… คุมกำเนิดได้จริงหรือ ?

ก่อนอื่นมารู้จักการสร้างน้ำนมของผู้หญิงกันก่อนดีกว่า เต้านมของผู้หญิงเป็นอวัยวะที่ฝังอยู่ในไขมันที่หน้าอกสองข้างประกอบด้วยต่อมที่สร้างน้ำนมและท่อที่ปล่อยน้ำนมออกมา การที่คนเราจะนมโตหรือไม่โตนั้นไม่ได้ขึ้นกับขนาดของต่อมน้ำนม แต่ขึ้นอยู่กับปริมาณของไขมันที่เต้านมฝังอยู่ ไม่ว่าจะเป็นเต้าไข่ดาวหรือภูเขาไฟฟูจิก็มีนมเลี้ยงลูกได้เหมือนกันครับ

โดยปกติในผู้หญิงที่ไม่ตั้งครรภ์ เต้านมก็จะไม่มีการสร้างน้ำนม แต่เมื่อมีการตั้งครรภ์ฮอร์ดมนที่เกิดจากการตั้งครรภ์จะไปกระตุ้นให้เต้านมของคุณแม่สร้างน้ำนมขึ้นมา และภายหลังคลอดเมื่อลูกดูดนม แรงดูดก็จะกระตุ้นให้เต้านมของคุณแม่มีการสร้างน้ำนมไหลออกมา เจ้าฮอร์โมนที่กล่าวมาทั้งหมดมันจะชื่ออะไรก็ช่างมันเถอะครับ ผมเพียงอยากให้ทราบว่าการทำงานของเต้านมมันยุ่งพอสมควรทีเดียว

มีคำกล่าวซึ่งผมเชื่อว่าคุณแม่ส่วนมากมักจะเคยได้ยินกันมาแล้ว ก็คือว่าการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่จะสามารถคุมกำเนิดได้ คำกล่าวนี้จะว่าจริงก็จริงจะว่าไม่จริงก็ได้ เหตุผลหรือครับ ก็เพราะว่าเวลาให้ลูกดูดนมแม่แรงดูดที่หัวนมจะกระตุ้นให้คุณสร้างฮอร์โมนขึ้นมาตัวหนึ่งที่ช่อว่าโปรแล็กติน (Prolactin) ซึ่งจะไปกระตุ้นเต้านมให้สร้างน้ำนม เจ้าฮอร์โมนตัวนี้ยังสามารถทำหน้าที่ยับยั้งการตกไข่จากรังไข่ของคุณแม่ได้ด้วย ดังนั้นถ้าให้ลูกดูดนมแม่ ไข่ก็จะไม่ตกเวลามีเพศสัมพันธ์ก็เลยทำให้ไม่ท้องด้วยประการฉะนี้

อย่างไรก็ตามผมก็อยากจะเตือนไว้หน่อยนะครับ ว่าการคุมกำเนิดด้วยวิธีนี้เชื่อถือได้ไม่ถึง 100% เพราะการจะคุมกำเนิดด้วยวิธีนี้ให้ได้ผล ต้องให้ลูกดูดนมบ่อยๆ และแรงๆ มิฉะนั้นฮอร์โมนโปรแล็กตินจะมีปริมาณไม่มากพอที่จะไปยับยั้งการตกไข่ซึ่งจะเสี่ยงต่อการตั้งครรภ์ได้ ถ้าลูกดูดนมไม่แรงพอสงสัยว่าต้องเอาพ่อมาช่วยดูด แต่อย่าถึงกับต้องดูดเวลาเดียวกัน เพราะทั้งสองเหตุการณ์จะทำให้ระดับฮอร์โมนโปรแล็กตินลดระดับลงมากจนไม่สามารถยังยั้งการตกไข่ได้


คุม (กำเนิด) อย่างไรดี

เพื่อให้มั่นใจว่าจะจะไม่ท้องแน่เวลามีเพศสัมพันธ์ในช่วงที่ยังให้นมแม่อยู่ ควรที่จะหาวิธีอื่นมาร่วมในการคุมกำเนิดด้วย อย่าหวังพึ่งการดูดนมแม่แต่เพียงอย่างเดียวครับ

คำถามแรกเมื่อคิดจะคุมกำเนิดก็คือจะเริ่มคุมตั้งแต่เมื่อไหร่ จากการศึกษาทางการแพทย์พบว่าภายหลังคลอด รังไข่จะเริ่มกลับทำหน้าที่ในการสร้างไข่ใหม่ในระยะเวลาหลังคลอดเพียงประมาณเดือนเดียวเท่านั้น เพราะฉะนั้นถ้าคิดจะมีเพศสัมพันธ์ตั้งแต่หนึ่งเดือนหลังคลอด คุณแม่ก็ควรจะต้องรีบคุมกำเนิดได้แล้วครับ

วิธีการคุมกำเนิดหลังคลอดมีได้หลายวิธีผมขอแนะนำเฉพาะวิธีที่ใช้กันบ่อยๆ นะครับ
  • ยาเม็ดคุมกำเนิด
    ในยาเม็ดคุมกำเนิดทั่วไปจะมีฮอร์โมนอยู่ 2 ชนิดรวมกัน คือ เอสโตรเจน และ โปรเจสเตอโรน สำหรับสัดส่วนของฮอร์โมนทั้ง 2 ชนิดที่นำมาผสมกันมีได้หลากหลายเพื่อให้เหมาะกับผู้หญิงแต่ละคนที่มีการตอบสนองต่อยาไม่เท่ากัน และเพราะการผสมกันหลายรูปแบบนี่แหละทำให้ยาคุมกำเนิดมีมากมายหลายชนิดและหลายยี่ห้อ

    ในคุณแม่ที่กำลังให้นมลูกอยู่ควรกินยาเม็ดคุมกำเนิดที่มีฮอร์โมนเอสโตรเจนในปริมาณที่น้อยที่สุดหรือถ้าไม่มีเลยก็จะยิ่งดีเพราะฮอร์โมนตัวนี้จะทำให้การสร้างน้ำนมน้อยลง ในปัจจุบันมียาเม็ดคุมกำเนิดที่มีเฉพาะฮอร์โมนที่ช่อว่า โปรเจสเตอโรนเท่านั้นวางจำหน่ายให้คุณแม่ที่ให้นมลูกเลือกใช้ได้ ถ้าอยากทราบว่ายาคุมที่ว่าชื่ออะไรหรือยี่ห้ออะไรมีฮอร์โมนอะไรบ้างขอให้ถามคุณหมอหรือเภสัชกรจะดีกว่าครับ เพราะถ้าให้อธิบายจะยืดยาวเกินไป

  • ห่วงคุมกำเนิด
    ห่วงคุมกำเนิดส่วนมากทำจากแท่งพลาสติก โดยทำเป็นรูปร่างต่างมากมายเพื่อให้ยัดเข้าไปในโพรงมดลูกได้โดยไม่หลุดออกมา เช่น ทำเป็นรูปตัวที (T) รูปเลข 7 เป็นต้นห่วงที่ใส่เข้าไปในโพรงมดลูกและเจริญเติบโตไปได้ ผลก็คือจะไม่มีการตั้งครรภ์เกิดขึ้น การใส่ห่วงในคุณแม่หลังคลอดทำได้ง่ายมาก แค่คุณหมอตรวจภายในหาตำแหน่งของมดลูกให้แน่ชัดก็ใส่ได้เลย ใช้เวลาเพียง 2-3 นาทีก็เสร็จแล้วหลังจากนั้นห่วงก็จะคาอยู่ในมดลูกไปอีกนานเท่าที่เราจะปล่อยไว้

    อย่างไรก็ตามผมแนะนำให้คุณแม่ที่ใส่ห่วงคุมกำเนิดแวะไปให้คุณหมอตรวจดูบ้างว่าห่วงยังอยู่ดีมีสุขในมดลูกอยู่หรือเปล่าจะปีละหนสองหนก็ได้ ผมเคยเจอคุณแม่ใส่ห่วงมาตั้งแต่เป็นสาวจนผมเริ่มหงอกแล้วยังไม่เคยไปหามหอตรวจเลยก็มีถ้าโชคดีไม่มีปัญหาเลยก็แล้วไป แต่บางคนโชคไม่ดีห่วงอาจจะหลุดไปเมื่อไรก็ไม่รู้ บางคนห่วงไม่หลุดแต่เลื่อนออกมาจากปากมดลูกเวลามีเพศสัมพันธ์เลยไปตำปลายอวัยวะเพศของสามีก็มี แต่คิดก็หวาดเสียวแล้วครับ

  • ถุงยางอนามัย
    การใช้ถุงยางอนามัยในการคุมกำเนิดเป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่มีประสิทธิผลดี แต่เวลาใช้อาจจะน่ารำคาญใจสักหน่อยสำหรับบางคน เพราะเวลาจะใส่ถุงยางจะต้องรอให้อวัยวะเพศแข็งตัวเสียก่อน ไม่งั้นมีหวังหลุดหรือใส่ไม่ได้ บางคนไม่เตรียมให้พร้อมมัวแต่ควานหาถุงยางอยู่นานก็ไม่เจอสักทีเลยหมดอารมณ์เลยก็มี

    นอกจากปัญหาตอนใส่แล้ว ตอนจะถอดถุงยางออกก็มีปัญหาอีกเหมือนกันเพราะต้องรีบถอดหลังเสร็จกิจ ขืนมัวลีลาท่ามากจนอวัยวะเพศอ่อนตัว ถุงยางอาจจะหลุดทำให้น้ำเชื้อเข้าไปในช่องคลอด ท้องไม่รู้ด้วยนะ
การมีเพศสัมพันธ์หลังคลอดในช่วงที่คุณแม่ให้นมลูกอยู่เป็นเรื่องที่สามารถทำได้ เพียงแต่ต้องเพิ่มความระมัดระวังในการเลือกวิธีคุมกำเนิดให้มาก ถ้าจะใช้ยาเม็ดคุมกำเนิดก็ต้องเลือกชนิดที่ไม่มีฮอร์โมนที่จะไปออกฤทธิ์ยังยั้งการสร้างน้ำนมด้วยนะครับ สำหรับรายละเอียดของวิธีการต่างๆ ผมคิดว่าคุณแม่ควรจะถามจากคุณหมอที่ดูแลอยู่จะดีกว่า ขอให้มีความสุขโดยไม่ท้องและยังให้นมลูกได้โดยทั่วถึงกันทุกท่านครับ


(update 13 ตุลาคม 2006)
[ ที่มา.. นิตยสารดวงใจพ่อแม่ Vol.11 No.129 July 2006]


[ BACK TO LIST]

main พบแพทย์ คอมพิวเตอร์ เรื่องบ้าน เรื่องรถ เรื่องกฏหมาย เรื่องของผู้บริโภค เรื่องเบาๆ คลายเครียด

มีปัญหาสุขภาพ ที่นี่มีคำตอบ ห้องสมุด E-LIB
Best view with [IE3.02][NETSCAPE 4.05][OPERA 3.21] resolution 800x600