เลี้ยงลูกอย่างไรให้ ลำไส้ ดี


ความสงสัยเกี่ยวกับโรคลำไส้ในเด็กเล็กวัย 0 - 6 ขวบ เป็นสิ่งที่คุณพ่อคุณแม่มักจะถามเข้ามาอยู่เสมอ ครั้งนี้เราจึงไปจับเข่าคุยกับคุณหมอเด็ก รศ.พญ.สุพร ตรีพงษ์กรุณา หน่วยโรคทางเดินอาหารภาควิชากุมารเวชศาสตร์ คณะแพทย์ศาสตร์ โรงพยาบาลรามาธิบดี เพื่อไขข้อข้องใจเรื่องสุขภาพลำไส้ของลูก พร้อมแนะนำวิธีการเลี้ยงหนูน้อยวัยนี้ให้มีสุขภาพลำไส้ที่ดีด้วยค่ะ

Q : เด็กวัยนี้ปัญหาสุขภาพที่เกี่ยวกับลำไส้มีมากน้อยแค่ไหน และเกิดขึ้นได้อย่างไร
A : โรคลำไส้ในเด็กเล็กอายุ 0 - 6 ปี มีหลายกลุ่ม กลุ่มแรกเกิดจากความผิดปกติที่เป็นตั้งแต่กำเนิด เช่น โรคลำไส้ตีบตัน ลำไส้ผิดตำแหน่งตั้งแต่กำเนิด หรือโรคลำไส้ใหญ่ไม่มีปมประสาท เป็นต้น อีกประเภทคือการขาดน้ำย่อยหรือเยื่อบุลำไส้ผิดปกติแต่กำเนิด

ส่วนกลุ่มโรคที่เกิดภายหลังและพบบ่อย คือ โรคลำไส้อักเสบซึ่งมีสาเหตุจากการติดเชื้อ แพ้อาหาร โดยเฉพาะในเด็กทารกจะพบการแพ้โปรตีนนมวัวได้บ่อยกว่าโปรตีนชนิดอื่นๆ และโรคลำไส้อักเสบเรื้อรังโดยไม่ทราบสาเหตุ

นอกจากนั้นก็จะเป็นโรคลำไส้อื่นๆ เช่น เนื้องอก ลำไส้กลืนกัน ลำไส้บีบตัวผิดปกติหรือโรคลำไส้ ซึ่งกลุ่มหลังนี้พบได้ไม่บ่อยดังนั้นคุณพ่อคุณแม่ไม่ต้องกังวลค่ะ
Q : โรคลำไส้อักเสบที่คุณหมอบอกว่าบ่อยนี้อันตรายแค่ไหนคะ
A : โรคลำไส้อักเสบที่เกิดจากการติดเชื้อจะพบได้บ่อย ทั้งติดเชื้อจากแบคทีเรีย ไวรัส พยาธิ แต่ที่พบได้บ่อยที่สุดเป็นพวกแบคทีเรียกับไวรัสทำให้เกิดอาการอุจจาระร่วงหรืออาการท้องเสียเรื้อรัง ทำให้ท้องเสียเรื้อรัง อาจถ่ายอุจจาระมีเลือดปน ถ้าปล่อยไว้นานๆ ทำให้เด็กขาดอาหารหรือซีดได้ค่ะ
Q : แล้ววิธีการรักษาล่ะคะ
A : โรคลำไส้อักเสบจาการติดเชื้อที่ทำให้เกิดอุจจาระร่วงแบบเฉียบพลัน วิธีการรักษาหลักๆ คือให้กินน้ำเกลือแร่ หรือผงเกลือแร่ละลายน้ำให้อาหารที่เหมาะสมในช่วงที่เด็กมีปัญหาท้องเสีย อาจต้องใช้ยาปฏิชีวนะรักษา โดยเฉพาะอย่างยิ่งรายที่มีอาการถ่ายเป็นมูกเลือด ส่วนการติดเชื้อหลายชนิด เช่น เชื้อไวรัส อาการค่อยๆ ดีขึ้นได้เองถ้าให้การประคับประคองดูแลที่ถูกต้อง รายที่อาการรุนแรงอาจเปลี่ยนนมเป็นชนิดไม่มีน้ำตาลแลคโทสชั่วคราว

ส่วนกลุ่มที่ลำไส้อักเสบจากการแพ้โปรตีนในนมวัว การรักษาที่ถูกต้องก็คือต้องงดนมวัว หันมาดื่มนมแม่ หรือใช้นมสูตรพิเศษสำหรับเด็กที่แพ้นมวัวค่ะ

โรคลำไส้บางชนิด เช่น ลำไส้ตีบตันลำไส้ผิดตำแหน่งแต่กำเนิด โรคลำไส้ใหญ่ไม่มีปมประสาท ต้องรักษาโดยการผ่าตัด
Q : จะดูแลสุขภาพลูกให้ปลอดภัยจากโรคลำไส้อักเสบได้อย่างไร
A : สิ่งสำคัญคือ ต้องดื่มนมแม่อย่างน้อยประมาณ 6 เดือน นมแม่มีคุณค่าทางอาหารสูง มีภูมิคุ้มกันโรติดเชื้อในลำไส้ได้ และเป็นการป้องกันการแพ้โปรตีนนมวัวด้วยค่ะ

การรักษาสุขอนามัยที่ดีทั้งของตัวผู้เลี้ยงดูเด็ก ก่อนเตรียมอาหารต้องล้างมือให้สะอาด สอนเด็กให้ล้างมือก่อนเข้าห้องน้ำ ก่อนรับประทานอาหาร ฯลฯ ก็จะช่วยป้องกันการติดเชื้อต่างๆ ได้

ในเด็กทารกในช่วง 4 เดือนแรกไม่ให้อาหารอื่นนอกจากนมแม่ ระวังเรื่องความสะอาดมากๆ มีการต้มขวดนม (ไม่ใช่แค่ลวก) หรือใช้เครื่องนึ่งขวดนม ใช้น้ำที่สุกสะอาดควรให้ลุกได้อาหารเสริมตามวัยและเมื่ออายุ 10 - 12 เดือนให้รับประทานอาหาร 3 มื้อ ครบ 5 หมู่ โดยเฉพาะผลไม้กับผักที่มีไฟเบอร์ เพื่อป้องกันมิให้ท้องผูก

ส่วนการเตรียมอาหารให้เด็กทุกๆ วัยต้องเป็นอาหารที่ใหม่ สุกสะอาด
Q : เวลาที่ลูกท้องเสียเราจะสังเกตอย่างไรคะว่าอาการแบบนี้ดูแลเองที่บ้านได้ อาการแบบนี้ต้องพาไปหาหมอ
A : ถ้าท้องเสียเพิ่งเริ่มเป็น ถ่ายอุจจาระเป็นน้ำ อาเจียน และเด็กอายุน้อย 6 เดือนถึง 2 ปี สาเหตุส่วนใหญ่เกิดจากเชื้อไวรัส การดูแลในเบื้องต้นก็คือ การให้น้ำเกลือแร่ที่บ้านแล้วก็ให้ดื่มนมตามปกติได้ โดยมีหลักการว่าเวลาเด็กท้องเสียควรจะให้นมครั้งละน้อยแต่ให้บ่อยๆ เพื่อให้นมที่เข้าไปค่อยๆ ย่อยและดูดซึม โดยส่วนใหญ่แล้วถ้าประคับประคองดีอาการจะค่อยๆ ดีขึ้น ถ้าอาการไม่ดีขึ้นหรือถ้าเด็กมีอาการขาดน้ำมาก เช่น หิวน้ำมาก ร้องไห้ไม่มีน้ำตา ปัสสาวะออกน้อย หรือว่าเด็กซึม เป็นต้น ก็จำเป็นที่จะต้องให้แพทย์ดูแล

ในกรณีที่ไข้สูงมากหรือถ่ายเป็นมูกเลือดจำเป็นต้องไปพบแพทย์ ไม่ควรซื้อยาใดๆ ให้ลูกรับประทานเอง เนื่องจากยาบางชนิดอาจมีผลข้างเคียงกับลูกได้ค่ะ
Q : จะป้องกันไม่ให้ลูกเป็นลำไส้เลื่อนได้หรือไม่
A : โรคไส้เลื่อนในเด็กส่วนใหญ่จะพบในเด็กทารก โดยที่เด็กผู้ชายเป็นบ่อยกว่าเด็กผู้หญิงมากโรคไส้เลื่อนในเด็กนี้ไม่สามารถป้องกันได้

การสังเกตทั้งเด็กผู้ชายหรือผู้หญิงบริเวณขาหนีบจะโป่งกว่าอีกข้างหนึ่งเป็นๆ หายๆ โดยเฉพาะเวลาที่ร้องไห้หรือเบ่งอุจจาระจะเห็นชัดเจน บางครั้งอาจโป่งไปถึงบริเวณถุงอัณฑะ ถ้าสงสัยลูกเป็นไส้เลื่อนควรไปพบแพทย์ การรักษาคือการผ่าตัด การผ่าตัดก็ไม่ยุ่งยากค่ะ ไม่ควรปล่อยไว้เพราะอาจเกิดภาวะแทรกซ้อนจากการที่ลำไส้เลื่อนลงมาแล้วไม่สามารถที่จะกลับคืน อาจทำให้ลำไส้นั้นถูกกดรัดจนขาดเลือดมาเลี้ยงจนอาจเกิดลำไส้เน่าได้
Q : เคยได้ยินเด็กที่เป็นลำไส้สั้น เกิดจากอะไร และมีวิธีป้องกันมั้ยคะ
A : เกิดจากการที่ลำไส้ถูกตัดไปจนความยาวเหลือน้อยจนมีผลกระทบต่อการย่อยและการดูดซึมอาหาร ทำให้เด็กเกิดการท้องเสีย การเจริญเติบโตช้า

สาเหตุที่ศัลยแพทย์ต้องตัดลำไส้ทิ้งมักจะเกิดจากความผิดปกติของลำไส้มาตั้งแต่เกิด เช่น ลำไส้ตีบตันเป็นช่วงยาวหรืออาจถูกตัดลำไส้ออกไปเพราะลำไส้เน่า

การรักษาโรคลำไส้นั้นขึ้นอยู่กับความรุนแรงของลำไส้สั้นว่ารุนแรงแค่ไหนลำไส้เลือยาวมากน้อยเพียงใด โดยส่วนใหญ่เด็กมักต้องได้รับอาหารทางเส้นเลือดประกอบไปกับการให้อาหารทางลำไส้อย่างช้าๆ เพื่อให้ลำไส้ที่เหลือค่อยๆ ปรับตัวมามาทำงานได้ดีขึ้นเรื่อยๆ จนรับอาหารได้เต็มที่และในที่สุดอาจจะไม่ต้องใช้อาหารทางเส้นเลือดในระยะยาว
Q : มีวัคซีนที่ช่วยป้องกันโรคติดเชื้อทางลำไส้หรือไม่
A : ปัจจุบันมีวัคซีนโรตาไวรัสค่ะเป็นวัคซีนใช้รับประทานไม่ได้เป็นวัคซีนตามโปรแกรมบังคับสำหรับเด็กทุกคนนะคะ ราคายังแพงอยู่ การให้จึงขึ้นอยู่กับการสมัครใจของพ่อแม่

ปัญหายอดฮิตจากคุณพ่อคุณแม่
Q : ลูกท้องเสียบ่อยค่ะ เป็นเพราะอะไร เกี่ยวกับความผิดปกติของลำไส้หรือเปล่าคะ
A : ถ้าท้องเสียเป็นๆ หายๆ หรือเรื้อรังจริงก็มีสาเหตุหลายอย่างที่พบบ่อยคือความผิดปกติของลำไส้ เช่น อาจจะเป็นโรคลำไส้อักเสบจากการติดเชื้อ โดยเฉพาะอย่างยิ่งพยาธิโปรโตซัว บางชนิดทำให้เกิดลำไส้อักเสบเรื้อรังได้ ทำให้ลำไส้ผิดปกติ และมีปัญหาการย่อยการดูดซึมอาหาร อาจทำให้เด็กเจริญเติบโตช้า การรักษาทำได้ไม่ยาก ถ้าตรวจพบก็ให้ยาฆ่าพยาธิโปรโตซัว

การติดเชื้อไวรัสหรือแบทีเรียในลำไส้โดยทั่วไปจะหายในเวลา 1 สัปดาห์ แต่ในบางรายลำไส้อาจจะหายช้ากว่าปกติ ทำให้สร้างน้ำย่อยน้อยลงและมีปัญหาการย่อยการดูดซึมอาหาร เกิดท้องเสียเป็นเวลานานได้ นอกจากนี้ในเด็กเกิน 3 - 4 ขวบบางราย การสร้างน้ำย่อยแลคเทสอาจลดลงโดยที่ตัวลำไส้ปกติดี หากรับประทานนมมากเกินไป (ซึ่งในนมมีน้ำตาลแลคโทส) จนเกินกำลังน้ำย่อยแลคเทสจะย่อยได้ อาจมีถ่ายเหลว ท้องอืด หรือปวดท้องได้
โดยสรุป คือถ้าท้องเสียเรื้อรังหรือเป็นบ่อยมากผิดสังเกต ควรไปพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุว่าเกิดจากอะไรและให้การรักษาที่ถูกต้องเหมาะสม.


(update 30 พฤษภาคม 2006)
[ ที่มา.. นิตยสารรักลูก ปีที่ 24 ฉบับที่ 277 กุมภาพันธ์ 2549 ]


[ BACK TO LIST]

main พบแพทย์ คอมพิวเตอร์ เรื่องบ้าน เรื่องรถ เรื่องกฏหมาย เรื่องของผู้บริโภค เรื่องเบาๆ คลายเครียด

มีปัญหาสุขภาพ ที่นี่มีคำตอบ ห้องสมุด E-LIB
Best view with [IE3.02][NETSCAPE 4.05][OPERA 3.21] resolution 800x600