ความสามารถ ด้าน มิติสัมพันธ์


ฉบับที่แล้วผมได้พูดถึงเรื่องโมสาร์ตเอฟเฟคและได้พูดถึงดนตรีของโมสาร์ต ว่าช่วยให้ความสามารถด้านมิติสัมพันธ์ของคนเพิ่มขึ้นฉบับนี้จึงจะขอพูดถึงความสามารถด้านมิติสัมพันธ์ว่ามันคืออะไร และมีความจำเป็นสำหรับคนเราอย่างไร เพื่อให้ผู้อ่านเกิดความเข้าใจมากขึ้น

คำว่าความสามารถด้านมิติสัมพันธ์มาจากคำภาษาอังกฤษ Spatial Temporal Intelligence ซึ่งหากวิเคราะห์ตามรากศัพท์คำว่า Spatial หรือ Space หมายถึงพื้นที่หรือที่ว่าง คำว่า Temporal หมายถึงเวลา ดังนั้นถ้าแปลตรงตัว Spatial Temporal Intelligence ก็หมายถึงความสามารถที่เกี่ยวข้องกับพื้นที่และเวลา ซึ่งก็ยังไม่สามารถทำให้เข้าใจอะไรได้มากนัก แต่ภาษาไทยของเราใช้คำว่า “ความสามารถด้านมิติสัมพันธ์” มีความหมายว่าความสามารถในการมองเห็นความสัมพันธ์ของมิติต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นพื้นที่ ที่ว่าง สถานที่และเวลา ซึ่งดูจะให้เกิดความเข้าใจขึ้นมาได้อีกบ้างแต่ก็ยังไม่แจ่มชัดนัก

โฮเวิร์ด การ์ดเนอร์ นักจิตวิทยาการศึกษาชาวอเมริกันได้ให้คำอธิบายความสามารถด้านมิติสัมพันธ์เอาไว้ว่า เป็นความสามารถในการมองเห็นความเชื่อมโยงของสิ่งต่างๆ และสามารถวาดมโนภาพของความเชื่อมโยงให้เกิดขึ้นภายในใจได้ พร้อมทั้งสามารถที่จะถ่ายทอดออกมาให้คนอื่นรับรู้ได้อย่างเป็นรูปธรรม

ฟังแล้วก็ยังเข้าใจยากอยู่ดี เราลองมาดูตัวอย่างดีกว่า เพราะน่าจะทำให้เข้าใจได้มากขึ้น

สมมติว่าเราเดินผ่านสถานที่แห่งหนึ่ง แล้วเราสามารถจดจำรายละเอียดของสถานที่แห่งนั้นได้อย่างชนิดที่สามารถหลับตามองเห็นภาพสถานที่แห่งนั้นได้อย่างแจ่มชัด เมื่อใครถามถึง เราก็สามารถบรรยายหรือวาดภาพรายละเอียดให้เขารับรู้และเข้าใจได้อย่างแจ่มแจ้ง เสมือนหนึ่งว่าเขาได้ไปเห็นมาด้วยตาของเขาเอง นี่คือความสามารถด้านมิติสัมพันธ์

นักกอล์ฟกำลังจะตีลูกลงหลุม เขาเพ่งพินิจดูความลาดเอียงของพื้นกรีน กะระยะจากลูกไปถึงปากหลุม คาดคะเนแรงเสียดทานจากพื้นหญ้า จากนั้นเขาก็ตีลูกด้วยความพอดีที่พอจะเอาชนะความหนืดของพื้นหญ้าโดยที่ลูกไม่วิ่งเลยหลุมไป ด้วยทิศทางที่สามารถจะฝืนแรงหน่วงจากความลาดเอียงของพื้นกรีน จนลูกลงหลุมอย่างเหมาะเจาะ นี่ก็เป็นความสามารถด้านมิติสัมพันธ์

เรากำลังเล่นหมากรุกอยู่ คู่ต่อสู้ของเราเดินม้าบุกเข้ามา เราสามารถมองเห็นกลหมากของเขาที่คุกคามต่อหมากของเรา เราแก้เกมโดยการไสโคนเข้าปะทะ แล้วเราก็มองเห็นภายในใจของเราว่าตาต่อไปขาจะต้องเดินม้าอีกตัวมาเสริม แล้วเราก็จะตอบโต้ด้วยการเดินเม็ดขึ้นไปป้องกันโคนของเรา การมองเห็นลำดับเหตุการณ์ ความสัมพันธ์ของตัวหมากรุกแต่ละตัวในกระดานก็คือความสามารถด้านมิติสัมพันธ์

ความสามารถทางมิติสัมพันธ์จำเป็นสำหรับชีวิตของเราอย่างไร?

แน่นอนชีวิตคงสับสนน่าดูหากเราขาดความสามารถด้านมิติสัมพันธ์ เราคงจะหลงทางบ่อยๆ เพราะเราจำทิศทางไม่ได้ นักบินคงพาเครื่องบินตกเพราะมองไม่ออกว่าตอนนี้ตนเองกำลังบินขึ้นหรือกำลังลดเพดานบินลง หรือกะระยะในการร่อนลงไม่ถูก หมอผ่าตัดคงทำให้คนไข้ตายบ่อยๆ เพราะนึกภาพไม่ออกว่าถ้าผ่าลงไปตรงนี้แล้วจะเจออวัยวะอะไร นักยิงธนูก็คงไม่ได้เหรียญทองเพราะไม่มีความสามารถในการกะระยะ และแรงที่จะใช้ในการเหนี่ยวคันธนู นักคณิตศาสตร์ก็คงจะคำนวณคิดค้นอะไรไม่ได้เพราะมองความสัมพันธ์ของสัญลักษณ์ต่างๆ ที่นำมาผูกเป็นสมการไม่ออก

เมื่อเร็วๆ นี้เองมีการนำสมองของ อัลเบิร์ต ไอน์สไตน์ มาศึกษากันอีกครั้งหนึ่ง สิ่งที่พบก็คือสมองส่วนที่รับผิดชอบในเรื่องความสัมพันธ์ด้านมิติสัมพันธ์ของไอน์สไตน์นั้น โตกว่าสมองในส่วนเดียวกับคนทั่วๆ ไป และเมื่อนำเอานิสัยการเป็นคนที่ชอบคิดอะไรให้เป็นภาพที่เชื่อมโยงกันเหมือนภาพยนต์ของเขา ก่อนที่จะใช้ความสามารถทางคณิตรศาสตร์มาอธิบายสิ่งที่เขาคิดประกอบการศึกษาได้แล้ว ก็สรุปได้ว่าความสามารถด้านมิติสัมพันธ์ที่สูงส่งนี่เองที่ทำให้ไอน์สไตน์สามารถคิดค้นสิ่งที่ก่อประโยชน์อย่างมหาศาลให้กับมนุษยชาติ ดังนั้นความสามารถด้านมิติสัมพันธ์จึงเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับคนเรา ทั้งในแง่ของการดำเนินชีวิตตามปกติ การทำความเข้าใจกับธรรมชาติ หรือการค้นพบทางวิทยาศาสตร์เพื่อความผาสุขของเราทุกคน

คงเห็นแล้วนะครับว่าความสามารถด้านมิติสัมพันธ์นั้นจำเป็นต่อชีวิตเรามากเพียงใด

ถึงตอนนี้สิ่งที่เราควรทำก็คือหาทางทำให้ความสามารถด้านมิติสัมพันธ์ของเรา ของลูกหลานของเราพัฒนางอกงามขึ้น และระยะหลังๆ มานี้งานวิจัยออกมาค่อนข้างเยอะครับที่บอกว่าดนตรีของโมสาร์ตช่วยพัฒนาความสามารถด้านนี้ของมนุษย์ให้สูงขึ้นน่าสนใจมากทีเดียวครับ แล้วผมจะนำมาเล่าสู่กันฟังทีหลัง

ฉบับนี้พอแค่นี้ก่อนนะครับ ผมจะรีบไปฟังเพลงของโมสาร์ตต่อ ว่าแต่คุณมีเพลงของโมสาร์ตไว้ฟังบ้างหรือยังล่ะครับ.


(update 24 พฤษภาคม 2006)
[ ที่มา.. นิตยสารรักลูก ปีที่ 24 ฉบับที่ 277 กุมภาพันธ์ 2549 ]


[ BACK TO LIST]

main พบแพทย์ คอมพิวเตอร์ เรื่องบ้าน เรื่องรถ เรื่องกฏหมาย เรื่องของผู้บริโภค เรื่องเบาๆ คลายเครียด

มีปัญหาสุขภาพ ที่นี่มีคำตอบ ห้องสมุด E-LIB
Best view with [IE3.02][NETSCAPE 4.05][OPERA 3.21] resolution 800x600