ได้เวลาบอกลาขวดนม


ทำไมต้องบอกลาขวดนม พ่อแม่บางคนอาจจะไม่รู้ว่ามีภัยร้ายที่แฝงมามากมาย หากไม่ตัดใจให้ลูกเลิกดูดนมจากขวด

สาเหตุที่เป็นเช่นนี้ก็เนื่องมาจากคิดว่าลูกดื่มนมจากขวดแล้วจะทำให้ลูกทานนมได้เยอะ จะทำให้ลูกดตเร็วๆ หรือเห็นว่าลูกหลับคาขวดไปแล้ว จะนอนได้นานไม่ตื่นง่าย แม่ได้มีเวลาทำงานบ้านบ้าง หรืออาจจะคิดว่าช่วงเวลาที่ลูกมีความสุข บ้างก็กลัวว่าหากลูกเกิดดูดขวดนมแล้วจะหันมาดูดนิ้วแทน หารู้ไม่ว่าการที่ปล่อยให้เด็กดูดขวดนมเป็นระยะเวลานานเกินไปนั้น เป็นผลเสียมากกว่าผลดี

เด็กปกติทั่วไปในวัย 3-5 ปี มักจะมีอาการติดขวดนม ซึ่งส่งผลกระทบระยะยาวในหลายด้าน เช่น ทำให้เกิดฟันผุ โรคอ้วน อาการท้องผูก เด็กไม่ยอมรับประทานอาหาร และอื่นๆ ปัญหาที่ตามมาให้แก้ยากมาก


ปัญหาที่ลูกต้องเผชิญ

ฟันผุ/ฟันยื่น “Baby bottle tooth decay”

เด็กหลายคนที่มักตื่นหรือร้องขึ้นมากลางดึก พ่อแม่ผู้เลี้ยงดูมักจะให้เด็กกินนมจากขวดตลอดคืน เพื่อให้เด็กหลับต่อ ซึ่งหากในนมมีสารให้ความหวาน ก็จะเป็นสาเหตุให้ฟันผุได้

จากการสำรวจปัญหาฟันผุจากขวดนม “Baby bottle tooth decay” พบว่า

  • เด็กอายุประมาณ 1 ปีครึ่ง มีฟันผุประมาณ 18%
  • ส่วนเด็กอายุ 3 ปีขึ้นไป มีฟันผุประมาณ 70-80%
นอกจากนี้มีงานวิจัยของกองทันตสาธารณสุขเรื่อง “นมขวดกับเด็กไทย” พบว่า
  • เด็กอายุ 1-2 ปี ติดการดูดขวดนมประมาณ 90%
  • เด็กอายุ 2-2 ปีครึ่ง ติดการดูดขวดนม 80%
  • เด็กอายุ 1 ปีครึ่ง หลับคาขวดนม 29%

ข้อควรรู้

ช่วงอายุที่แพทย์แนะนำให้เด็กเลิกดูดขวดนมนั้นคือ ช่วงระหว่าง 1 ปี ถึง 1 ปีครึ่ง แต่ถ้าเด็กไม่ยอมเลิกจริงๆ ก็ยืดไปได้ถึง 2 ปี แต่ไม่ควรเกินจากนี้ เพราะจะทำให้ฟันเสียรูปทรงได้ เนื่องจากเวลาดูดนมจะเกิดแรงดันจากการดูดจุกนมกับฟัน ทำให้ฟันยื่นขึ้นหรือเหยินออกมาเกินปกติ

ปัญหาฟันผุสำหรับเด็กไม่ใช่เรื่องเล็กๆ สำหรับลูกน้อย โดยเฉพาะฟันน้ำนมนั้นจะผุง่ายกว่าฟันแท้ หากมีการผุเพียงนิดเดียวจะลุกลามไปถึงโพรงประสาทฟันมีการติดเชื้อได้ง่าย โดยเด็กที่มีอาการปวดฟันนั้นจะแสดงออกทางทางใบหน้า ลักษณะกรามจะบวมหน้าบวมตาบวมได้ นอกจากนี้การที่ฟันน้ำนมด้านหน้าหลุดได้เร็วเนื่องมาจากฟันผุนั้น จะทำให้ฟันเสียรูปทรง ฟันล่างอาจจะครอบฟันบน เนื่องจากเวลากินอาหาร เด็กมักจะเอาฟันล่างยื่นมาบดเคี้ยวแทนฟันบนหากพ่อแม่ผู้เลี้ยงดู มีการดูแลสุขลักษณะในช่องปากเด็กที่ดี มีการแปรงฟันที่สะอาดก็จะช่วยแก้ปัญหาเรื่องของฟันผุได้
  • ลูกอาจจะอ้วนเกินไป
    เด็กที่มีการดูดนมในช่วงเวลากลางคืนและในนมมีส่วนประกอบของสารให้ความหวานนั้น จะทำให้เกิดการสะสมอยู่ในรูปไขมันในร่างกายและทำให้อ้วนได้ และถ้าหากเด็กดูดนมในปริมาณที่มากและรับประทานอาหารอื่นๆ ด้วยในปริมาณที่มากเกินความต้องการก็จะทำให้อ้วนได้ ยิ่งถ้าหากร่างกายมีเซลล์ไขมันมากก็จะส่งผลกระทบอื่นๆ ตามมา และโรคอ้วนยังเป็นสาเหตุให้เกิดโรคต่างๆ เช่น โรคกระดูก โรคข้อ โรคเบาหวาน ความดันโลหิต ทางเดินหายใจอุดกั้น เป็นต้น

  • ลูกอาจจะผอมเกินไป
    สาเหตุของเด็กที่ผอมนั้น เกิดจากเด็กกินนมมากทำให้อิ่มและไม่ยอมรับประทานอาหารเพิ่มเติม การที่เด็กได้รับสารอาหารจากนมแต่เพียงอย่างเดียวนั้น ไม่เพียงพอต่อความต้องการของร่างกาย ทำให้เด็กไม่ได้รับสารอาหารที่จำเป็น เด็กจะขาดวิตามินและแร่ธาตุที่จำเป็นในการเจริญเติบโตของร่างกาย เช่น ธาตุเหล็ก สังกะสี ในนมจะมีธาตุเหล็กและสังกะสีต่ำถ้าขาดธาตุเหล็กจะทำให้เด็กตัวซีด มีผลต่อสติปัญญาและสมาธิของเด็ก มีผลต่อเม็ดเลือดแดงและความอยากอาหารเนื่องจากการทำงานของกระเพาะลำไส้และต่อมรับรสที่ลิ้นจะผิดปกติ

    สำหรับเด็กที่กินนมวัวมากเกินไปและไม่กินผักผลไม้ จะทำให้เด็กขาดวิตามินซีเนื่องจากในนมวัวนั้นมีวิตามินซีในปริมาณที่น้อยมาก ทำให้เกิดโรคลักปิดลักเปิด โรคเลือดออกตามไรฟัน ถ้าขาดวิตามินซีมากและไม่รีบแก้ไขจะเกิดผลต่อกระดูกและเยื่อหุ้มกระดูก จึงไม่ควรให้เด็กกินนมมากจนเกินไปแล้วไม่รับประทานอาหารอย่างอื่นเพิ่มเติม จะทำให้เด็กขาดสารอาหารได้

  • ความสบายของพ่อแม่ คือสาเหตุทำให้ลูกฟันผุ

    เด็กอายุไม่ถึง 1 ปี มักจะเป็นช่วงของการติดพ่อแม่หรือผู้เลี้ยงดู ทำให้เด็กอาจจะนอนไม่หลับและตื่นในช่วงกลางดึก เมื่อพ่อแม่เห็นลูกตื่นก็จะให้ลูกดูดนมเพื่อให้หลับต่อจนเกิดเป็นความคุ้นเคยกับเด็กไป เมื่อเด็กกินนมเข้าไป น้ำย่อยก็จะทำงาน เด็กจะไม่ยอมกินอาหารอื่นในตอนเช้าเหล่านี้ทำให้เกิดเป็นวงจร ซึ่งพ่อแม่ควรต้องฝึกให้เด็กไม่กินนมในเวลาตื่นตอนกลางคืน และหาวิธีอื่นที่จะทำให้เด็กหลับต่อได้แทน

    สิ่งที่ควรทำ จัดสภาพแวดล้อมให้เด็กนอนได้อย่างดีโดยไม่มีสิ่งใดมารบกวน แสงไฟฟลูออเรสเซ้นท์ก็อาจเป็นสาเหตุหนึ่งที่อาจทำให้เด็กตื่นได้นะคะ ดังนั้นควรจะมีการปิดไฟเพื่อให้เด็กนอนหลับได้สนิท หรืออาจจะเปิดเพลงให้เด็กฟังก่อนนอนให้อาบน้ำ ฟังนิทานแล้วนอน โดยอย่าอุ้มหรืออย่ากอดรัดเพราะเด็กจะเกิดเป็นความคุ้นเคยและติดเป็นนิสัย หากไม่มีการอุ้มก็อาจจะไม่ยอมนอนได้

3 วิธีสร้างนิสัยให้วัยซน
1. พ่อแม่ควรเสริมสร้างพัฒนาการของเด็กโดยฝึกให้รู้จักเวลานอนเวลากินเป็นนิสัย ในช่วงก่อนนอนควรจะให้เด็กกินนมให้อิ่ม และหลังจากกินนมเสร็จแล้วควรมีการทำความสะอาดภายในช่องปากให้สะอาดก่อนเข้านอน เพื่อจะช่วยให้ไม่เกิดฟันผุค่ะ

2. สำหรับการฝึกให้เด็กเลิกดูดนมจากขวดนั้น ก็อย่างที่บอกค่ะว่าควรเริ่มตั้งแต่ช่วงอายุ 1 ปี-1 ปีครึ่งเป็นอย่างน้อย พ่อแม่ควรดูแลเอาใจใส่อย่างดีและไม่ควรตามใจเด็กมากจนเกินไป หากเด็กเคยชินกับการดูดขวดนมจนอายุเกินกว่า 1 ปีครึ่ง-2 ปีแล้วนั้น พ่อแม่ต้องพยายามหาวิธีที่จะทำให้เด็กเลิกดูดขวดนมและหันมาดื่มนมจากแก้วแทน เช่น การค่อยๆ ลดปริมาณความเข้มข้นของนมที่ชงให้เด็กในขวด เพื่อให้เด็กรู้สึกไม่อยากกินนมขวด แต่ไม่ควรทำในระยะเวลานานนะคะ เพราะเด็กจะไม่ได้รับปริมาณสารอาหารที่เพียงพอ

3. คุณพ่อคุณแม่อาจพูดคุยกับลูกให้เห็นถึงประโยชน์ของการกินนมจากแก้วถ้าลูกสามารถที่จะพูดเคุยกันรู้เรื่อง ควรจะให้เวลาเพื่อให้เด็กเกิดความคุ้นเคยและที่สำคัญไม่ควรให้เด็กเลิกการกินนมเพราะนมเป็นสิ่งสำคัญที่จะช่วยสร้างความเจริญเติบโตให้แก่เด็กได้เป็นอย่างดี

สิ่งที่ไม่ควรทำอย่างยิ่งเมื่อต้องการความร่วมมือคือการว่ากล่าวหรือเปรียบเทียบกับเด็กคนอื่นอย่างชัดเจน เพราะนอกจากจะไม่ทำตามแล้วอาจจะมีการอาละวาดตามมา….แบบนี้พ่อแม่ต้องเหนื่อยอีกนานค่ะ

ดูดนมแม่ดีกว่าดูดนมจากขวด

อย่างไรก็ตามเด็กที่กินนมแม่จะไม่ทำให้เกิดปัญหาใดๆ หากได้รับสารอาหารในปริมาณที่ร่างกายต้องการ การกินนมแม่จะช่วยป้องกันโรคอื่นๆ ได้แม้ว่าเด็กจะมีอายุมากกว่า 6 เดือนแล้วก็ยังสามารถกินนมแม่ได้จนถึงอายุ 2 ปี นมแม่จะมีความหวานมากกว่านมอื่นๆ เพราะจะมีน้ำตาลอยู่ถึง 5-7% ซึ่งอาจทำให้เกิดฟันผุได้ แต่นมแม่มีไขมันและโปรตีน ที่จะช่วยสร้างสมดุลของกรดในช่องปาก ฉะนั้นแม้ว่านมแม่จะมีความหวานกว่านมวัวแต่การกินนมแม่นั้นดีกว่าการดูดนมจากขวด เนื่องจากลักษณะของหัวนมแม่กับลักษณะของจุกนมนั้นมีความแตกต่างกันทำให้ไม่เกิดปัญหาเรื่องของฟันยื่นออกมา และเด็กที่กินนมแม่มากจะช่วยสร้างภูมิคุ้มกันและเสริมสร้างสติปัญญาอีกด้วย.


(update 13 สิงหาคม 2007)
[ ที่มา.. นิตยสารบันทึกคุณแม่ No.167 June 2007]


[ BACK TO LIST]

main พบแพทย์ คอมพิวเตอร์ เรื่องบ้าน เรื่องรถ เรื่องกฏหมาย เรื่องของผู้บริโภค เรื่องเบาๆ คลายเครียด

มีปัญหาสุขภาพ ที่นี่มีคำตอบ ห้องสมุด E-LIB
Best view with [IE3.02][NETSCAPE 4.05][OPERA 3.21] resolution 800x600