กายอุปกรณ์สำหรับคนพิการงานสำคัญเพื่อเพิ่มคุณภาพชีวิต


คนพิการทุพพลภาพจะมีชีวิตดีขึ้นหากได้รับโอกาสในการฟื้นฟูสมรรถภาพ คนพิการที่สูญเสียอวัยวะหรืออวัยวะไม่สมประกอบ เช่น แขนขาขาด ขาขนลีบอ่อนแรง แขนขาพิการผิดรูป หรือข้อต่อยึดติด ไม่สามารถเคลื่อนไหวได้ตามปกติ การได้รับการสวมใส่กายอุปกรณ์ที่เหมาะสม จะช่วยให้สามารถใช้อุปกรณ์ทดแทนอวัยวะที่สูญเสียหรือไม่สมประกอบ เป็นการเพิ่มศักยภาพและคุณภาพชีวิตของคนพิการ


งานการผลิตกายอุปกรณ์

ปัจจุบันงานผลิตกายอุปกรณ์สำหรับคนพิการสามารถผลิตได้ในโรงพยาบาลศูนย์และโรงพยาบาลทั่วไป (โรงพยาบาลระดับจังหวัด) บางโรงพยาบาลสามารถผลิตได้เกือบทุกประเภท แต่บางโรงพยาบาลผลิตได้เฉพาะกายอุปกรณ์ที่ไม่ต้องใช้เทคโนโลยีซับซ้อนอย่างไรก็ดี ในระยะสิบปีหลัง นับว่างานด้านนี้เจริญก้าวหน้ามากขึ้นอย่างชัดเจน ส่งผลให้คนพิการได้รับบริการได้รวดเร็วและครอบคลุมมากขึ้น

การให้บริการกายอุปกรณ์ที่ดีต้องทำงานเป็นทีม ซึ่งประกอบด้วยแพทย์ ซึ่งอาจจะเป็นแพทย์เฉพาะทางศัลยกรรมกระดูกและข้อ แพทย์เวชศาสตร์ฟื้นฟูหรือแพทย์ทั่วไป นักกายภาพบำบัด และช่างกายอุปกรณ์ ซึ่งต้องร่วมกันทำงานในการฝึกเตรียมคนพิการเพื่อให้พร้อมต่อการใส่กายอุปกรณ์ การเลือกชนิดกายอุปกรณ์ รวมทั้งการฝึกการใช้กายอุปกรณ์ และระมัดระวังอาการแทรกซ้อนจากการใส่กายอุปกรณ์


การเตรียมคนพิการเพื่อใส่ขาเทียม

จะขอยกตัวอย่าง เช่น คนพิการขาขาดระดับใต้เข่าการเตรียมความพร้อมที่ดีควรเริ่มตั้งแต่หลังการผ่าตัดที่สำคัญการพันตอขาด้วยผ้ายืดอย่างถูกวิธี ร่วมกับการออกกำลังกายตอขาอย่างเหมาะสม จะทำให้การตอขายุบบวมและแข็งแรง รูปทรงตอขาเป็นทรงกระบอกเหมาะกับการใส่ขาเทียม รวมทั้งข้อเข่าและข้อสะโพกสามารถเคลื่อนไหวได้ตามปกติ


งานการผลิตกายอุปกรณ์

ปัจจุบันงานผลิตกายอุปกรณ์สำหรับคนพิการสามารถผลิตได้ในโรงพยาบาลศูนย์และโรงพยาบาลทั่วไป (โรงพยาบาลระดับจังหวัด) บางโรงพยาบาลสามารถผลิตได้เกือบทุกประเภทแต่บางโรงพยาบาลผลิตได้เฉพาะกายอุปกรณ์ที่ไม่ต้องใช้เทคโนโลยีซับซ้อน อย่างไรก็ดี ในระยะสิบปีหลัง นับว่างานด้านนี้เจริญก้าวหน้ามากขึ้นอย่างชัดเจน ส่งผลให้คนพิการได้รับบริการรวดเร็วและครอบคลุมมากขึ้น

การให้บริการกายอุปกรณ์ที่ดีต้องทำงานเป็นทีม ซึ่งประกอบด้วยแพทย์ ซึ่งอาจจะเป็นแพทย์เฉพาะทางศัลยกรรมกระดูกและข้อแพทย์เวชศาสตร์ฟื้นฟูหรือแพทย์ทั่วไป นับกายภาพบำบัด และช่างกายอุปกรณ์ ซึ่งต้องร่วมกันทำงานในการฝึกเตรียมคนพิการเพื่อให้พร้อมต่อการใส่กายอุปกรณ์การเลือกชนิดกายอุปกรณ์ รวมทั้งการฝึกใช้กายอุปกรณ์ และระมัดระวังอาการแทรกซ้อนจากการใส่กายอุปกรณ์

การพันผ้าและการออกกำลังนี้ คนพิการต้องร่วมมือและหมั่นฝึกฝน แพทย์และเจ้าหน้าที่ทำได้แต่เพียงให้คำแนะนำและฝึกปฏิบัติได้เบื้องต้น แต่การฝึกปฏิบัติประจำวัน คนพิการต้องทำเองทุกวันอย่างสม่ำเสมอต่อเนื่องจนเกิดเป็นนิสัย จึงจะได้ผลดี

คนพิการหลายคนเมื่อกลับบ้านแล้ว ไม่ฝึกปฏิบัติอาจด้วยความไม่เข้าใจ หรือความท้อแท้ ทำให้ไม่สามารถใส่และช้าเทียมได้อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งเป็นเรื่องที่น่าเสียดายและน่าเสียใจอย่างยิ่ง

ในทางตรงกันข้าม คนพิการหลายคนที่หมั่นฝึกฝนตนเอง มีจิตใจที่เข้มแข็งต่อสู้ชีวิต สามารถฟื้นฟูสมรรถภาพได้จนเทียบเท่าคนปกติในการปฏิบัติกิจวัตรประจำวัน การประกอบอาชีพและการเข้าสังคม

การดูแลตอขาและขาเทียมหลังการสวมใส่ขาเทียมก็เป็นเรื่องสำคัญ เพราะช่วยป้องกันภาวะแทรกซ้อนจากการใส่ขาเทียม สามารถใช้ขาเทียมในการปฏิบัติงานได้ดีและรักษาสภาพขาเทียมให้อยู่ในสภาพดี

ข้อแนะนำสำหรับคนใส่ขาเทียม ได้แก่ การอาบน้ำ ล้างตอขาให้สะอาดทุกวัน เช็ดด้วยผ้าสะอาดให้แห้งอาจทาด้วยโลชั่นและแป้ง ส่วนเบ้าขาเทียมเช็ดด้วยน้ำสบู่ เช็ดให้แห้ง ผึ่งลมโดยไม่ต้องตากแดด ที่สำคัญควรตรวจดูตอขาทุกวัน หากเกิดรอยช้ำหรือแผลควรงดใส่ขาเทียมชั่วคราว ถ้าเกิดแผลช้ำบ่อยๆ ควรกลับไปหาแพทย์หรือช่างกายอุปกรณ์เพื่อแก้ไข

คนพิการที่ใส่ขาเทียมจำนวนมาก สามารถปั่นจักรยานได้ ขี่จักรยานยนต์และรถยนต์ได้ปีนขึ้นต้นไม้ เล่นกีฬาได้เกือบทุกประเภท


ช่างกายอุปกรณ์ต้องมีทั้งความรู้ทางการแพทย์และทักษะทางช่าง

ช่างกายอุปกรณ์ให้ได้ดี ต้องอาศัยความรู้เกี่ยวกับโครงสร้างและการทำงานของระบบกระดูก ข้อ กล้ามเนื้อ และระบบประสาทของร่างกายและแขนขานอกจากนั้นต้องมีทักษะทางช่าง ทักษะในการแต่งหุ่นปูนที่ถอดแบบจากตอขา เทคนิคการแต่งเบ้าตอขาเทคนิคการเคลือบพลาสติกขาเทียมและที่สำคัญอย่างยิ่งคือการจัดแนวขาเทียม เพื่อให้คนที่ใส่ขาเทียมสามารถใช้ขาเทียมได้ดีในการเคลื่อนไหว ยืน เดิน ได้อย่างสมดุล ไม่เสียการทรงตัว และท่วงท่าที่ใกล้เคียงธรรมชาติมากที่สุด

ทีมงานกายอุปกรณ์โรงพยาบาลศูนย์แห่งหนึ่งสามารถทำงานได้อย่างมีคุณภาพ และเป็นที่พึ่งของคนพิการในจังหวัดและจังหวัดอื่นๆ ในเขตใกล้เคียง สามารถให้บริการกายอุปกรณ์ทุกประเภท โดยไม่ต้องส่งต่อไปยังโรงพยาบาลหรือสถาบันอื่น

“คนพิการส่วนมากลำบาก บ้านไกล เดินทางมาหาเราลำบาก ต้องเหมารถมา แม้ว่าเราจะให้ขาเทียมฟรีแต่ค่าเหมารถมาแพง เมื่อมาถึงเรา เราต้องทำให้ได้ทำให้เร็ว ไม่นัดหลายครั้ง” ช่างกายอุปกรณ์คนหนึ่งบอก

“ดีใจที่เห็นเขาเดินได้หลังใส่ขา บางคนทำขายากมาก เพราะตอขาสั้น ยิ่งยากเรายิ่งต้องตั้งใจทำให้ดีถ้าเราทำไม่ได้ เขาไม่รู้จะไหนเหมือนกัน” เขาพูดตาเป็นประกาย

คนพิการที่สูญเสียอวัยวะ หลายคนจะเกิดความทุกข์ใจ สูญเสียความมั่นใจ และหลบหน้าสังคม การใส่กายอุปกรณ์ที่คนพิการสามารถใช้ได้เป็นวิธีที่ดีวิธีหนึ่งในการฟื้นฟูสภาพทั้งทางร่างกายและจิตใจ มีงานวิจัยหลายชิ้น สรุปชัดเจนว่าคนขาขาดนั้น การใส่ขาเทียม ส่งผลให้ลดอาการเจ็บปวดจากประสาทหลอน (Phantom pain) ได้ดีกว่าการให้ยาต่างๆ ส่งผลให้กล้ามเนื้อแข็งแรงอย่างมีประสิทธิภาพมากกว่ากายบริหารต่างๆ การที่คนเราสามารถเดินได้ด้วยตนเองแม้ว่าจะเดินโดยใช้ขาเทียม จะสร้างความเชื่อมั่นและกำลังที่ดีมากกว่าการได้รับคำแนะนำด้านสุขภาพจิตอย่างเดียว

ทีมงานกายอุปกรณ์เป็นทีมงานหนึ่งที่มีความสำคัญในการฟื้นฟูคนพิการ หลายโรงพยาบาลยังขาดทรัพยากรทางด้านบุคลากร งบประมาณมีอยู่อย่างจำกัด

อย่างไรก็ดี มีหลายโรงพยาบาลที่ทีมงานมีความทุ่มเทในการทำงาน และทำงานด้วยวามเห็นอกเห็นใจ คนพิการควรจะได้รับการยกย่องและเป็นแบบอย่างที่ดี


(update 29 กันยายน 2008)
[ ที่มา.. นิตยสารหมอชาวบ้าน ปีที่ 29 ฉบับที่ 344 ธันวาคม 2550]


[ BACK TO LIST]

main พบแพทย์ คอมพิวเตอร์ เรื่องบ้าน เรื่องรถ เรื่องกฏหมาย เรื่องของผู้บริโภค เรื่องเบาๆ คลายเครียด

มีปัญหาสุขภาพ ที่นี่มีคำตอบ ห้องสมุด E-LIB
Best view with [IE3.02][NETSCAPE 4.05][OPERA 3.21] resolution 800x600