คนไทยทุกคน มีหน้าที่ต้องรู้กฏหมายไทย
หมวดนี้ จะนำเสนอบทความเกี่ยวกับ กฏกหมายที่จำเป็นในชีวิตประจำวัน
ที่คุณต้องรู้ เพื่อใช้ในการดำรงชีวิตอย่างปกติสุข
[ http://ite.nectec.or.th/~elib/index.html ]

[ คัดลอกจาก คลินิกกฏหมาย จากหนังสือพิมพ์เดลินิวส์ วันอังคารที่ 5 ตุลาคม 2542]
law clinic

ฟ้องหย่าเป็นคดีอนาถา



ทนทุกข์ทรมานกับปัญหานี้มา 4 ปีกว่าปรึกษาทนายก็เรียกค่าทนายสูงไม่มีปัญญา สามีทิ้งไปตั้งแต่ปี 2536 ไปมีภริยาใหม่เป็นครูแถวพระโขนงไม่เคยส่งเสียเลี้ยงดูดิฉัน (ก่อนไปชวนดิฉันไปกู้แบงก์อาคารสงเคราะห์มา 310,000 บาท เอาเงินไปซื้อรถ โดยเอาบ้านไปจำนองทำสัญญาหมดเมื่อ 30 กรกฎาคม 2542 ที่ผ่านมา) พอปี 237 ดิฉันโทรฯไปเช็คกับทางธนาคารพบว่า ใครไม่ทราบไปเซ็นตรงผู้ยินยอมให้ฐานะภริยาและต่อมาได้ขยายเวลาอีก 2 ปี 6 เดือน โดยมีลายเซ็นดิฉันเป็นผู้ยินยอมอีก

ดิฉันกับบุตรสาวได้ไปขอดูที่ธนาคารแจ้งเจ้าหน้าที่ธนาคารว่า ดิฉันเป็นภริยาที่จดทะเบียนสมรสมีส่วนได้ส่วนเสียกับโฉนดใบนี้เพราะเป็นสินสมรสทีแรกเจ้าหน้าที่ไม่ยอม ดิฉันจึงขอความกรุณาเขาพบท่านหัวหน้านิติกรรมกราบเรียนท่านว่าสามีดิฉันออกจากบ้านไป 4 ปีแล้ว ดิฉันไม่เคยเจอ เลี้ยงดูดิฉันก็ไม่เคย ไม่เคยติดต่อกันเลยแล้วดิฉันจะไปเซ็นยินยอมกับการกู้ครั้งใหม่นี้ได้อย่างไร

ทางธนาคารจึงให้ดิฉันทำหนังสือขึ้นฉบับหนึ่งว่า "ต่อไปนี้การทำนิติกรรมใด ๆ ก็ตามถ้ามีชื่อดิฉันด้วย ดิฉันไม่อนุญาตให้ผู้อื่นทำแทน นอกจากตัวดิฉันจะมาทำด้วยตัวเอง" และปะไว้หน้าโฉนด ส่วนเรื่องที่ผ่านมา ทางธนาคารขอรับผิดชอบทุกอย่างและให้ฟ้องศาลดำเนินการตามกฎหมาย ซึ่งธนาคารบอกดิฉันให้ความร่วมมือทุกอย่าง

ดิฉันเองหลังจากสามีจากไปก็ได้ลูกสาวเลี้ยงดูตลอดเวลา โดยลูกสาวทำการค้าขายเปิดท้ายขายของซึ่งมีรายได้ก็ไม่มาก ภาระทุกอย่างในบ้าน ค่าน้ำ ค่าไฟ โทรศัพท์ สามีทิ้งไว้ให้หมด ดิฉันกับลูกสาวลำบากมาก หนี้สินทิ้งไว้อีกเป็นแสน ดิฉันขายทรัพย์สินทุกอย่างใช้หนี้แทนสามี คิดมากทำงานทุกอย่างจนล้มป่วยและเข้ารับการผ่าตัดมดลูกก็ได้ ลูกสาวดูแล พอหายป่วยก็ปรึกษากับลูก ๆ ให้ติดต่อกับสามีเพื่อขอหย่า แต่สามีพูดกลับมาว่า เรื่องอะไรจะให้เอาเงินไปเลี้ยงผัวใหม่ ซึ่งปัจจุบันดิฉันก็ครองตัวเป็นโสดอยู่กับลูก ๆ และหลานโดยเป็นลูกจ้างร้านขายข้าวแกงมีรายได้วันละ 100 บาท ซึ่งก็พอกินพอใช้อย่างประหยัด

เคยไปที่...ท่านก็จัดการช่วยเหลือค่าทนาย ค่าติดหมาย ค่าประกาศหนังสือพิมพ์แต่ต้องเสียเงินวางศาล 2.5 เปอร์เซ็นต์เพราะคดีมีทรัพย์สิน มีรถเก๋ง 3 คัน ฮอนด้าแอคคอร์ด 2 คัน ฮอนด้าซีวิค 1 คันรวม 2 ล้าน 5 แสนบาท ทนายบอกให้หาเงินประมาณ 30,000 บาท มาวางศาลแล้วขอฟ้องหย่าแบ่งสินสมรสครึ่งหนึ่ง ซึ่งจะได้ 1 ล้าน 2 แสน 5 หมื่นบาท ทนายส่งนัดหมายนัดสามี 3 ครั้งแล้วสามีไม่มาแล้วยังท้าเรื่องปลอมลายมือขอกู้แบงค์ให้ดิฉันฟ้องศาลได้เลย

ดิฉันมีรายได้เดือนละ 3,000 บาทลูกชายไม่มีงานทำหลาน 2 คน ลูกสาวจบ ปวส. ไม่มีงานทำ ขายของเปิดท้ายไม่มีรายได้มากมายอยู่กันอย่างประหยัด จะเอาปัญญาที่ไหนหาเงินมาวางศาลถึง 30,000 บาท

อยากทราบว่ามีวิธีใดบ้างที่จะเสียเงินน้อย ๆ มีหน่วยงานใดจะช่วยเหลือได้บ้าง ปัจจุบันสามีเป็นผู้จัดการ อยู่บริษัท...แถวลาดกระบังเงินเดือน 60,000 บาท มีรถ 3 คัน อาศัยอยู่หมู่บ้านกับผู้หญิงที่เป็นครูเลี้ยงดูกันอย่างออกหน้าออกตา ใช้จ่ายเงินตามคาราโอเกะ เลี้ยงนักร้องเที่ยวเตร่ใช้เงินอย่างมีความสุขกับผู้หญิงที่มิใช่ภริยา โดยไม่ได้ส่งเสียแม้แต่สลึงเดียว โดยดิฉันมีบุตรสาวเป็นพยานได้ ดิฉันอยากขอสิทธิของภริยาบ้างเพราะแยกกันมาถึง 4 ปีแล้ว

กราบเรียนถามว่า ทางคลินิกกฎหมายว่าดิฉันจะไปขอความช่วยเหลือจากหน่วยงานใดบ้าง อย่าให้ประชาชนคนไทยอย่างดิฉันตายทั้งเป็นต่อไปเลย คิดมากไปก็มีแต่ร่างกายทรุดโทรมโรคภัยแทรกแซง เดี๋ยวนี้เป็นโรคหัวใจ โรคความดันรอวันตายอย่างน้อยได้ทรัพย์สินส่วนของดิฉันมาให้ลูกบ้างก็ยังดี จึงกราบเรียนขอคำปรึกษามายังท่านด้วยเพื่อขอความกรุณาแนะนำดิฉันด้วย

สาวเครือวัลย์


การใช้สิทธิทางกฎหมายเพื่อเรียกร้องหาความยุติธรรมยังไม่มีความเท่าเทียมเสมอมาไม่ว่าจะเป็นคดีแพ่งหรือคดีอาญา ถ้าหากเราเกิดมาเป็นคนจน เช่น ในคดีอาญาถ้าตกเป็นผู้ต้องหา หากไม่สามารถหาหลักทรัพย์มาประกันติดต่อสู้คดีก็มีสิทธิติดคุกฟรี ๆ ในระหว่างดำเนินคดีก็ได้หรือในกรณีเป็นผู้บริสุทธิ์แต่ตกเป็นผู้ต้องหาและไม่มีเงินว่าจ้างทนายความฝีมือดี ๆ มาต่อสู้คดีให้พ้นผิดได้ก็มีสิทธิเป็นแพะไปอยู่ในคุกได้เหมือนกัน

เช่นเดียวกันในคดีแพ่งบุคคลที่ไม่ว่าจะได้เปรียบหรือเสียเปรียบทั้งหลายอยากจะลุกขึ้นมาเรียกร้องสิทธิของตนเองก็ติดขัดด้วยค่าใช้จ่ายต่าง ๆ ที่ไม่อาจไปกู้หนี้ยืมสินให้เพิ่มพูนขึ้นอีกเพื่อมาฟ้องหรือต่อสู้คดีได้ โดยเฉพาะปัญหาเรื่องสถาบันครอบครัว ที่คนไทยเราไม่ค่อยให้ความสำคัญและยังต้องไปเกี่ยวพันกับโรงศาลด้วยแล้ว แต่ละฝ่ายก็ตัวใครตัวมันปล่อยให้แก้กันเอาเอง ทั้ง ๆ ที่จริงแล้วความล้มเหลวในสถาบันครอบครัว คือรากฐานสำคัญของปัญหาสังคมที่เป็นมะเร็งร้ายลุกลามไปสู่เกือบทุกปัญหา คุณจะเป็นผู้นำของสังคมหรือผู้นำใครได้จริงหรือ หากในจิตใจคุณขาดซึ่งความรับผิดชอบกับคนใกล้ตัวแม้กระทั่งลูกเมียของตนเอง

ดิฉันจึงพยายามรณรงค์เสมอมาให้ผู้หญิงทั้งหลายได้รับการศึกษา จงทำงานที่มีรายได้เพื่อเลี้ยงตนเอง อย่าได้มองทรัพย์สินของผู้อื่นว่า จะเลี้ยงดูตนเองได้จนลาออกจากงานเพื่อไปดูแลครอบครัวอย่างเดียว จริงอยู่ สมัยก่อน ผู้หญิงควรอยู่กับเหย้าเฝ้ากับเรือนปรนนิบัติลูกผัวด้วยการให้เวลากับครอบครัว เรียนหรือทำงานก็ไม่มีประโยชน์ แต่ปัจจุบันคนเรามีความเห็นแก่ตัวมากขึ้น การหวังพึ่งลมหายใจคนอื่นทั้งหมด มันไม่แน่นอน แต่ชีวิตครอบครัวจึงเหมือนกับการซื้อลอตเตอรี่ คือต้องไปเสี่ยงโชคในวันข้างหน้า ความมั่นคงในตัวของตนเองต่างหาก ที่จะช่วยแก้ปัญหาต่าง ๆ ได้ดีที่สุด

สำหรับหน่วยงานที่ให้ความช่วยเหลือในด้านคดีนั้นอันที่จริงแล้วมีทั้งภาครัฐและเอกชน แต่ขณะนี้ดิฉันมักจะได้รับฟังจากผู้ที่ไปขอความช่วยเหลือ แจ้งกลับมาว่า หน่วยงานที่เคยให้ความช่วยเหลือ ต่างอ้างว่า ขณะนี้ไม่มีงบประมาณที่จะให้ความช่วยเหลือในการดำเนินคดีชั้นศาลได้ ทำให้ต้องปล่อยปัญหาคาราคาซังแก้ไขกันเอาเองทั้ง ๆ ที่รู้ว่า การคาราคาซังปัญหาครอบครัวของแต่ละครอบครัวไว้ ได้กลายเป็นปัญหาสังคมที่ตกเป็นทอด ๆ แก่ชั้นเด็กให้ได้เรียนรู้ความล้มเหลวของสถาบันครอบครัว จากผู้ใหญ่อย่างไม่จบไม่สิ้น

บริษัทเอกชนหลายแห่งซึ่งผู้หญิงที่สามีทิ้งขว้างไปขอความช่วยเหลือจากหัวหน้าของเขา เขาให้ความสำคัญ และสนใจมากเพราะ เขาถือว่า ถึงลูกน้องเขาจะเป็นระดับหัวหน้า แต่ถ้าหากไม่ดูแลเอาใจใส่ครอบครัวของตนเองด้วยแล้ว จะสามารถควบคุมงานของเขาให้มีคุณภาพได้จริงหรือ ผู้ที่ขาดจริยธรรมในจิตใจ แม้กระทั่งกับคนที่เป็นลูกเป็นเมียของตนเอง เขายังไม่รับผิดชอบเลย แล้วจะมาห่วงใยในกิจการงานของเจ้านายได้อย่างไร

หน่วยงานของรัฐที่ดิฉันชื่นชมมากคงจะเป็นทหาร เพราะหากมีการร้องเรียนเกี่ยวกับปัญหาครอบครัว ผู้บังคับบัญชานายทหารชั้นผู้ใหญ่จะเห็นความสำคัญ โดยรับเรื่องและจัดการให้เสมอ อย่างน้อยก็ต้องจัดสรรเงินเดือนให้ลูกเมีย ที่ไม่มีงานทำบ้างหรือถ้าอยู่กันไม่ได้จริง ๆ อยากหย่ากันก็ช่วยกันดูแลให้เรื่องง่ายขึ้น เป็นต้น

อย่างไรก็ตาม หากเป็นกรณีที่ต้องฟ้องร้องกันในศาล ยังมีกระบวนการยุติธรรมหลายขั้นตอน ที่พยายามลดค่าใช้จ่ายเพื่อให้คนนำคดีมาฟ้องร้องหรือต่อสู้คดีได้ เช่น ในกรณีที่มีค่าขึ้นศาลร้อยละ 2.5 ของทุนทรัพย์ที่ฟ้องร้องก็จะมีขั้นตอนการฟ้องคดีอย่างคนอนาถาซึ่งจะนำมาใช้ได้หรือไม่ก็จะมีวิธีการไต่สวนตรวจสอบจากศาล

หากเป็นคดีที่ต้องถึงขนาดฟ้องร้องกันในศาล ยังมีขบวนการยุติธรรมหลายประการที่พยายามลดค่าใช้จ่าย เพื่อให้สามารถนำคดีมาฟ้องร้องหรือต่อสู้คดีได้ เช่น หน่วยงานที่ให้ความช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมาย เพื่อช่วยเหลือค่าทนายความ และค่าใช้จ่ายระหว่างดำเนินคดีในศาล เพียงแต่เป็นคดีที่พิพาทกันในเรื่องทรัพย์สิน ซึ่งจะต้องมีการเสียค่าขึ้นศาลในอัตราร้อยละ 2.5 ของทุนทรัพย์ที่พิพาทกัน หน่วยงานที่ให้ความช่วยเหลือทางด้านกฎหมาย คงไม่อาจช่วยเกี่ยวกับเงินค่าขึ้นศาลได้ เป็นเรื่องที่คู่ความต้องรับผิดชอบเอง ยิ่งถ้าทรัพย์สินมีมูลค่าที่โต้แย้งกันมากเท่าไหร่ เงินค่าขึ้นศาลก็มากขึ้นตามลำดับ แต่อัตราสูงสุดของค่าขึ้นศาลไม่ว่าทรัพย์จะมีราคามากมายเท่าไหร่ก็จะไม่เกิน 200,000 บาท

สำหรับคดีฟ้องหย่านั้นโดยปกติจะเป็นคดีเกี่ยวกับสิทธิในครอบครัว แม้จะมีฟ้องเรียกค่าอุปการะเลี้ยงดูเข้ามาด้วย ก็เป็นคดีไม่มีทุนทรัพย์ไม่ต้องเสียค่าขึ้นศาลในอัตราร้อยละ 2.5 แต่ถ้ามีประเด็นเกี่ยวกับสินสมรส โดยฟ้องขอแบ่งมาด้วย และฝ่ายจำเลยยังโต้แย้งเกี่ยวกับสินสมรส ผู้ฟ้องแบ่งสินสมรสก็ต้องเสียค่าขึ้นศาลในอัตราร้อยละ 2.5 ของทุนทรัพย์ที่ฟ้อง แบ่งเป็นส่วนของตน เช่น มีสินสมรส 1,000,000 บาท ภริยาฟ้องหย่าและขอแบ่งสินสมรสก็ต้องเสียค่าขึ้นศาลในอัตราร้อยละ 2.5 ของเงิน 500,000 บาท เป็นต้น

อย่างไรก็ตามสำหรับผู้ที่ยากจนไม่มีเงินเสียค่าขึ้นศาลก็สามารถที่จะร้องขอฟ้องคดีโดยขอยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลดังกล่าวได้ โดยการฟ้องเป็นคดีอนาถาและไม่ว่าคู่ความอีกฝ่ายหนึ่งจะคัดค้านหรือไม่ก็ตาม ศาลจะต้องทำการไต่สวนก่อนว่า ผู้ขอเป็นคนยากจนไม่มีเงินเสียค่าธรรมเนียมศาลจริงหรือไม่และถ้าผู้ขอเป็นโจทก์นำคดีมาฟ้องนอกจากจะไต่สวนว่าเป็นคนยากจนจริงจะต้องมีการแสดงให้ศาลพอใจด้วยว่าคดีของผู้ขอมีมูลที่จะฟ้องร้องด้วย

ในขณะที่ยื่นฟ้องผู้ขอจะต้องสาบานตัวต่อหน้าเจ้าหนักงานศาล และจดถ้อยคำสาบานไว้ท้ายคำขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถา พร้อมลงลายมือชื่อด้วย และในการไต่สวนเกี่ยวกับเรื่องอนาถา จะมีการส่งหมายให้ฝ่ายจำเลยเข้ามาในกระบวนการดังกล่าว หากฝ่ายจำเลยประสงค์จะคัดค้านเมื่อมีการไต่สวนอนาถาแล้ว หากศาลมีคำสั่งอนุญาตให้ฟ้องคดีอย่างคนอนาถาจะมีผลทำให้ผู้ขอไม่ต้องเสียค่าขึ้นศาล หรือศาลอาจจะอนุญาตให้บางส่วน แต่ถ้าศาลไต่สวนแล้วไม่เชื่อว่ายากจนจริงศาลจะกำหนดเวลาให้ผู้ขอวางเงินค่าขึ้นศาล มิฉะนั้นศาลอาจสั่งจำหน่ายคดีออกไปจากสารบบความได้

ดังนั้นการไต่สวนอนาถา ซึ่งเป็นขบวนการยุติธรรมอีกขั้นตอนหนึ่ง ที่สามารถช่วยเหลือผู้ที่เดือดร้อนเรื่องเงินทอง ในการฟ้องร้องคดีได้ ปัญหาอยู่ที่ว่าผู้ที่เป็นทนายดำเนินคดีให้จะต้องทำงานหนักขึ้นมาอีกขั้นหนึ่ง เพื่อให้ศาลเห็นว่า ผู้ขอเป็นคนยากจนไม่มีเงินที่จะเสียค่าธรรมเนียมศาลได้ ดังนั้นประการแรกคุณจึงต้องขอความช่วยเหลือ จากทนายความ โดยให้ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับรายได้ หรือฐานะก่อนว่าเป็นคนยากจน เพื่อทนายความจะได้รวบรวมข้อเท็จจริงดังกล่าว ร้องขอต่อศาลให้ดำเนินคดีอย่างคนอนาถาต่อไป

สำหรับปัญหาของคุณเครือวัลย์ ถ้าหากคุณมั่นใจว่า ลายเซ็นในช่องผู้ให้ความยินยอมในฐานะภริยา ให้สามีกู้เงิน ไม่ใช่ลายมือชื่อของคุณ คุณก็สามารถดำเนินคดีข้อหาปลอมเอกสารได้ ซึ่งเป็นความผิดทางอาญา เคยมีคดีหนึ่ง ที่สามีฟ้องหย่าเพราะภริยามีชู้ในความคิดของสามีจึงคิดว่าภริยาไม่ควรมีสิทธิ์ใด ๆ ในทรัพย์สินที่สร้างร่วมกันมา เพราะเป็นผู้หญิงที่ไม่ดีจึงฟ้องหย่าภริยา เพื่อประจานให้สังคมรับรู้ ระหว่างนั้นสามีชะล่าใจ ได้แอบปลอมลายมือชื่อภริยา โอนรถที่เป็นชื่อของภริยาให้แก่พี่สาวของตน

ในขณะดำเนินคดีฟ้องหย่าคู่กรณีตกลงจะหย่ากันแต่ตกลงเรื่องทรัพย์สินไม่ได้ จนกระทั่งภริยาไปพบหลักฐานลายมือชื่อเธอ ที่ถูกปลอมขึ้นมา ทั้งพี่สาวและสามีจึงกลัวที่จะถูกฟ้องเป็นคดีอาญา คดีที่ยุ่งยากทั้งหลายจึงลงเอยด้วยการหย่าและแบ่งทรัพย์สินแบ่งลูกกันได้ ทั้ง ๆ ที่ในความคิดของคนทั่วไปฝ่ายสามีได้เปรียบในคดีมาก แต่ตกม้าตายด้วยการจะทำให้ตนเองและพี่สาวติดตะราง

อันที่จริงแล้วการที่สามีภริยาหย่ากันแล้ว ไม่ว่าฝ่ายหญิงจะมีสามีใหม่ในอนาคต หรือไม่ว่าฝ่ายหญิงหรือฝ่ายชายจะเป็นผู้ผิดเกี่ยวกับการทำให้ครอบครัวแตกสลาย แต่ในเรื่องที่เกี่ยวกับสินสมรสหากการสมรสต้องสิ้นสุดลงก็ต้องมีการแบ่งกันคนละครึ่งอย่างเป็นธรรม ส่วนใครจะเอาไปเลี้ยงดูใครในวันข้างหน้าขึ้นอยู่กับอนาคตแต่มิใช่ว่า สามีหรือภริยาที่ต้องหย่ากันจะไม่มีสิทธิในทรัพย์สินที่ทำมาหาได้ในระหว่างสมรส ถึงแม้ว่าตนจะไม่ได้มีรายได้ไปซื้อหามาเองเพราะไม่เช่นนั้นทะเบียนสมรสก็คงไม่มีความหมาย

สุกัญญา รัตนนาคินทร์


[ BACK TO LIST]
main พบแพทย์ คอมพิวเตอร์ เรื่องบ้าน เรื่องรถ เรื่องกฏหมาย เรื่องของผู้บริโภค เรื่องเบาๆ คลายเครียด
ห้องสมุด E-LIB[ hey.to/yimyam ][ pantip.com/ELIB ]

Best view with [IE3.02][NETSCAPE 4.05][OPERA 3.21]