คนไทยทุกคน มีหน้าที่ต้องรู้กฏหมายไทย
หมวดนี้ จะนำเสนอบทความเกี่ยวกับ กฏกหมายที่จำเป็นในชีวิตประจำวัน
ที่คุณต้องรู้ เพื่อใช้ในการดำรงชีวิตอย่างปกติสุข
[ http://ite.nectec.or.th/~elib/index.html ]

[ คัดลอกจาก คลินิกกฏหมาย จากหนังสือพิมพ์เดลินิวส์ วันอังคารที่ 20 กรกฎาคม 2542 ]
law clinic

สมรสซ้อน [3]


ผู้อ่านท่านหนึ่งสอบถามเกี่ยวกับการสมรสซ้อนซึ่งขณะนี้เป็นคดีฟ้องร้องกันอยู่ในศาล เนื่องจากเธอได้จดทะเบียนสมรสซ้อนในขณะที่สามีกำลังฟ้องหย่ากับภริยาคนแรก หลังจากจดทะเบียนเสร็จสรรพแล้วสามีจึงได้นำคำพิพากษาของศาลที่ให้หย่ากับภริยาคนแรกไปจดทะเบียนหย่าที่อำเภอและมาอยู่กินกับเธอจนมีบุตรสาวอายุได้ 9 ขวบ โดยสามีมีบุตรชายกับภริยาคนแรกขณะนี้อายุ 20 กว่าปีแล้ว

ต่อมาเมื่อสามีเสียชีวิต โดยมีทรัพย์สินชิ้นเดียวคือ ที่ดินซึ่งเป็นสินส่วนตัวของสามีมูลค่านับล้านบาท ภริยาคนแรกและตัวเธอต่างร้องขอเป็นผู้จัดการมรดกที่ดินของสามี ซึ่งเธอได้คัดค้านในคดีที่ภริยาคนแรกร้องขอเป็นผู้จัดการมรดกว่า ภริยาคนแรกจดทะเบียนหย่ากับสามีแล้ว ศาลจึงยกฟ้องคดีของภริยาคนแรก ภริยาคนแรกจึงมาคัดค้านในคดีของเธอว่า ไม่มีสิทธิร้องขอจัดการมรดกเพราะเธอจดทะเบียนสมรสซ้อน

ปัญหาที่เธอสงสัยคือ เมื่อสามีเธอตายไปแล้ว การสมรสซ้อนระหว่างเธอกับสามีก็ไม่อาจมีใครเพิกถอนได้ เธอจึงน่าจะเป็นคู่สมรสที่มีสิทธิรับมรดกของสามีรวมทั้งขอจัดการทรัพย์มรดกของสามีได้

ก่อนอื่นต้องเริ่มจากผู้ที่มีสิทธิร้องขอจัดการมรดกได้จะต้องเป็น "ทายาทที่มีสิทธิรับมรดก" เมื่อภริยาคนแรกได้จดทะเบียนหย่ากับสามีแล้ว เธอจึงไม่ใช่คู่สมรสตามกฎหมายในขณะที่เจ้ามรดกเสียชีวิต

การที่สมรสตกเป็นโมฆะในกรณีทั่ว ๆ ไปคือ การสมรสกับคนวิกลจริตหรือบุคคลไร้ความสามารถ การสมรสกันระหว่างญาติสืบสายโลหิตเดียวกัน เช่น พ่อกับลูก หรือพี่ชายกับน้องสาว หรือการสมรสที่ชายและหญิงไม่ยอมเป็นสามีภริยา บุคคลใดจะกล่าวอ้างว่าการสมรสดังกล่าวเป็นโมฆะในทันทีไม่ได้ จะต้องมีการนำคดีขึ้นสู่ศาลเพื่อให้มีคำพิพากษาของศาลมาแสดงว่า การสมรสนั้นเป็นโมฆะเสียก่อน เมื่อศาลมีคำพิพากษาแสดงว่า การสมรสเป็นโมฆะแล้วจึงจะสามารถนำมากล่าวอ้างว่าการสมรสนั้นเป็นโมฆะใช้ไม่ได้

แต่สำหรับการสมรสซ้อนนั้น กฎหมายได้มีการแก้ไขให้เป็นพิเศษว่า การสมรสโมฆะในกรณีที่กล่าวมาแล้ว คือ ถ้ามีการจดทะเบียนสมรสซ้อนเกิดขึ้นจะใช้วิธีร้องขอให้ศาลพิพากษาว่า การสมรสซ้อนเป็นโมฆะก็ได้ หรือจะใช้วิธีที่ผู้มีส่วนได้เสียคนใดคนหนึ่งจะยกขึ้นกล่าวอ้างในเวลาใดก็ได้ในทันทีไม่จำเป็นต้องนำคดีขึ้นมาสู่ศาลให้มีคำพิพากษาก่อน

ผู้มีส่วนได้เสียหมายถึงบุคคลที่ถูกกระทบกระเทือนถึงสิทธิหรือหน้าที่อันเนื่องจากการสมรสซ้อน ได้แก่ ชายหรือหญิงที่มาสมรสซ้อนกันเอง บิดา มารดา ผู้ปกครอง บุตรหรือทายาทที่มีสิทธิรับมรดกของชายหรือหญิงดังกล่าว รวมทั้งคู่สมรสที่ชอบด้วยกฎหมายของชายหรือหญิงนั้น

ถึงแม้คู่สมรสซ้อนจะสุจริต เช่น อาจถูกหลอกให้ถูกจดทะเบียนสมรสซ้อนโดยไม่รู้ว่าสามีมีคู่สมรสอยู่ก่อนแล้ว ต่อมาเมื่อสามีตาย คู่สมรสที่สุจริตก็ไม่มีสิทธิรับมรดกในฐานะทายาทโดยธรรมของคู่สมรสอีกฝ่ายหนึ่งเป็นการยกเว้นหลักความสุจริตที่ได้แก้ไขเมื่อปี พ.ศ. 2533 เพื่อให้ความคุ้มครองและเป็นธรรมแก่ภริยาที่จดทะเบียนสมรสคนแรก แม้บางครั้งอาจจะเกิดกรณีที่ไม่เป็นธรรมสำหรับภริยาที่ถูกหลอกให้จดทะเบียนสมรสซ้อนก็ตาม

สำหรับกรณีของผู้อ่านท่านนี้ ปัญหาคู่สมรสคนแรกคงหมดไปเพราะได้มีการจดทะเบียนหย่าไปแล้ว จึงต้องให้ความคุ้มครองกับทายาทอื่นที่มีสิทธิรับมรดกของผู้ตายซึ่งได้แก่ บุตรชายที่เกิดกับภริยาคนแรก ซึ่งขณะนี้บรรลุนิติภาวะแล้ว บุตรสาวอายุ 9 ขวบ หรือถ้าเจ้ามรดกยังมีบิดาหรือมารดา บุคคลเหล่านี้ก็ถือเป็นทายาทที่มีสิทธิรับมรดกของผู้ตายที่มีส่วนได้เสียที่จะยกปัญหาเรื่องสมรสซ้อนขึ้นคัดค้านว่า ภริยาคนที่สองไม่ใช่ทายาทที่มีสิทธิรับมรดกของผู้ตายที่จะมาร้องขอจัดการมารดกของเจ้ามรดกได้

ดังนั้นในความเห็นของดิฉันเมื่อภริยาคนแรกได้จดทะเบียนหย่ากันแล้ว จึงไม่มีเหตุผลพิเศษที่จะแสดงให้เห็นว่าตนถูกโต้แย้งสิทธิในครอบครัวอย่างไร ภริยาคนแรกจึงไม่ใช่ผู้มีส่วนได้เสียที่จะคัดค้านได้ ผู้ที่มีสิทธิที่จะคัดค้านคำร้องขอเป็นผู้จัดการมรดกของภริยาคนที่สองได้ควรจะเป็นบุตรของผู้ตาย ส่วนผลคดีจะเป็นอย่างไรดิฉันก็ไม่อาจทราบได้เพราะอาจมีข้อเท็จจริงบางอย่างที่ดิฉันไม่ทราบ เช่น ถ้าสามีจดทะเบียนสมรสกับภริยาคนที่สามในขณะที่หย่ากับภริยาคนแรกแล้วแม้จะดูเหมือนว่าจดหลังจากภริยาคนที่สอง น่าจะเป็นทะเบียนสมรสซ้อนอีก แต่ในทางกฎหมายถือว่าทะเบียนสมรสกับภริยาคนที่สามนี้จะชอบด้วยกฎหมาย เพราะจดในขณะที่การสมรสที่ชอบด้วยกฎหมายกับภริยาคนแรกได้สิ้นสุดลงแล้ว และทะเบียนสมรสของภริยาคนที่สองซ้อนอยู่อย่างไรก็เป็นโมฆะตั้งแต่เริ่มแรก เพียงเท่านี้ภริยาคนที่สามก็อาจจะเป็นคู่สมรสที่ชอบด้วยกฎหมายในขณะที่สามีตายก็ได้ เป็นต้น

ถ้าจะให้เกิดความเป็นธรรมสำหรับภริยาที่ถูกจดซ้อนทั้งหลายก็คงกระซิบได้เพียงว่าให้สามีทำ "พินัยกรรม" เสีย เพราะถึงแม้จะไม่ใช่คู่สมรสที่ชอบด้วยกฎหมายแต่ก็ถือว่า เป็นทายาทตามพินัยกรรม ซึ่งทำให้ทายาทตามพินัยกรรมรับมรดกตามพินัยกรรมนั้นได้โดยตัดทายาทกฎหมายที่กล่าวมาข้างต้นได้หมด ทั้งนี้ทั้งนั้นขึ้นอยู่กับฝีมือของแต่ละคน

สุกัญญา รัตนนาคินทร์


[ BACK TO LIST]
main พบแพทย์ คอมพิวเตอร์ เรื่องบ้าน เรื่องรถ เรื่องกฏหมาย เรื่องของผู้บริโภค เรื่องเบาๆ คลายเครียด
ห้องสมุด E-LIB[ hey.to/yimyam ][ pantip.com/ELIB ]

Best view with [IE3.02][NETSCAPE 4.05][OPERA 3.21]