สามีบอกล้างนิติกรรม


แม้ว่าจะเป็นสิทธิส่วนตัวของภริยาย่อมมีอำนาจทำสัญญาขายที่ดินให้แก่ผู้ใดก็ได้ โดยไม่ต้องได้รับความยินยอมจากสามี กฎหมายย่อมคุ้มครองคู่สัญญา

แต่ให้ดูข้อเท็จจริงว่ามีการซื้อขายกันตามปกติหรือไม่ เพราะหากผู้ซื้อใช้อุบาย หลอกลวง ขู่เข็ญก่อให้เกิดนิติกรรมขึ้น การซื้อขายอาจเป็นโมฆะก็ได้

นายศิลป์ชันอาชีพสถาปนิกประจำบริษัทแห่งหนึ่งได้รับความจริงบางประการว่า ภริยาชื่อนางวาสนาได้ขายที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้างเป็นอาคารพาณิชย์ย่านพระโขนง 3 ห้อง ให้แก่พี่ชายของเธอชื่อนายก่อเกียรติ แม้ว่าทรัพย์สินดังกล่าวจะเป็นสินส่วนตัวที่ภริยาได้รับจากบิดาของเธอ ก่อนที่จะแต่งงานกับเขาก็ตาม เพราะการทำนิติกรรมครั้งนี้ไม่ชอบมาพากลและเขาไม่ได้ให้ความยินยอม

มาทราบภายหลังที่ได้รับทุนได้ดูงานที่ยุโรปเดินทางกลับก่อนภริยาเสียชีวิตไม่เกิน 6 เดือน ก่อนเสียชีวิตภริยาป่วยเป็นโรคทางระบบประสาทขาดสติสัมปชัญญะ ไม่สามารถรู้ผิดชอบเช่นบุคคลธรรมดาทั่วไปได้ จึงถูกพี่ชายใช้อุบายขู่เข็ญ หลองลวง จึงได้มอบอำนาจให้ทนายความมีหนังสือบอกล้างนิติกรรมดังกล่าว และเป็นโจท์กฟ้องพี่ชายภริยาจำเลย ขอให้ศาลพิพากษาว่านิติกรรมการซื้อขายที่ดินพร้อมสิ่งปลุกสร้างเป็นโมฆะ

จำเลยให้การว่าฟ้องเคลือบคลุมเพราะไม่ได้บรรยายให้ชัดเจนว่าจำเลยให้อุบายหลอกลวงขู่เข็ญอย่างไร การใช้อุบายหลอกลวงและการขู่เข็ญไม่สามารถทำในเวลาเดียวกันได้ ที่ดินพิพาทไม่ใช่สินสมรส แต่เป็นสินส่วนตัวที่น้องสาวของเขาได้รับจากบิดาก่อนที่จะแต่งงานกับโจทก์ น้องสาวจึงมีอำนาจจัดการได้ตามกฎหมายโดยไม่จำเป็นต้องได้รับความยินยอมจากสามี ขณะทำสัญญานั้นวาสนาไม่ได้ป่วยแต่มีสติสัมปชัญญะสมบูรณ์ดี การให้ทนายความมีหนังสือแจ้งมา ถือว่าโจทก์ไม่ได้บอกล้างโมฆียะกรรมโดยชอบ โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง แม้จะฟังว่านิติกรรมดังกล่าวเป็นโมฆียะ และโจทก์ได้บอกล้างแล้ว แต่โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง แม้ว่าจะนิติกรรมดังกล่าวเป็นโมฆียะ และโจทก์ได้บอกล้างแล้ว แต่โจทก์ไม่ได้เสนอคืนเงินค่าที่ดินที่วาสนาได้รับ โจทก์จึงไม่มีสิทธิฟ้องบังคับให้จำเลยโอนที่ดิน ให้แก่โจทก์แต่ฝ่ายเดียวขอให้ยกฟ้อง

คดีนี้สู้กับถึงสามาศาล ดูซิครับว่าผลดีเป็นอย่างไร

ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า สัญญาซื้อขายระหว่างจำเลยและน้องเป็นโมฆียะตามที่โจทก์ฟ้องหรือไม่

ประเด็นแรก เป็นที่ดินส่วนตัวผู้ขายจึงมีอำนาจทำสัญญาซื้อขายที่ดินโดยไม่ต้องให้ความยินยอมจากโจทก์ซึ่งเป็นสามี แต่ขณะทำนิติกรรมตามฟ้องอ้างว่าวาสนาป่วยเป็นโรคทางระบบประสาท ขาดสติสัมปชัญญะไม่สามารถรู้สึกผิดชอบ มีการใช้อุบายหลอกลวงขู่เข็ญ โจทก์บรรยายฟ้องทั้งสองเหตุรวมกันมาก็ไม่เคลือบคลุม เพราะการใช้อุบายหลอกลวงขู่เข็ญ โจทก์บรรยายฟ้องทั้งสองเหตุรวมกันมาก็ไม่เคลือบคลุม เพราะการใช้อุบายหลองลวงกับขู่เข็ญอาจเกิดขึ้นพร้อมๆ กันได้ ส่วนจำเลยจะได้ทำอย่างไรเป็นรายละเอียด ที่โจทก์จะต้องนำสืบให้ชั้นพิจารณา

โจทก์มีนายแพทย์ผู้ดูแลรักษาผู้ป่วยมาให้การว่าวาสนาได้มารับการรักษาโดยมีอาการทางประสาท ซึ่งไม่อาจรักษาให้หายขาดได้ ความโลหิตสูงและต้องถึงแก่ความตายบันทึกของแพทย์มีรายละเอียดแสดงว่า อาการป่วยถึงขนาดไม่สามารถรับรู้สิ่งต่างๆ ที่เกิดขึ้นจึงง่ายแก่การหลองลวง

ประกอบกับบุตรทั้งสองคนของวาสนาเบิกความว่าวันจดทะเบียนโอนขายที่ดินตามฟ้อง จำเลยพามารดาของเขาอ้างว่าจะพาไปเที่ยวบ้านจำเลยพบปะญาติพี่น้อง ต้องพยุงผู้ป่วยขึ้นรถไป หลังจากกลับบ้าน เธอมีอาการเสียใจ ร้องไห้และบ่นเรื่องเกี่ยวกับการโอนที่ดินให้จำเลย แสดงว่าผู้ป่วยมิได้สมัครใจโอนที่ดินให้จำเลย

เห็นว่าพยานโจทก์มั่นคง พยานจำเลยไม่อาจหักล้างพยานโจทก์ การปกปิดความจริงแก่ลูกชายทั้งสองว่า จะพาผู้ป่วยไปเยี่ยมญาติกลับพาไปจดทะเบียนทำนิติกรรมตามฟ้อง ก็เพียงพอที่จะทำให้ฟังได้แล้วว่า นิติกรรมดังกล่าวเกิดจากกลฉ้อฉลหรือการใช้อุบายหลอกลวงของจำเลย ย่อมเป็นโมฆะ

โจทก์ในฐานะทายาทของวาสนาย่อมมีสิทธิบอกล้างได้ตามที่กฎหมายบัญญัติ การบอกล้างเป็นโมฆียะกรรมไม่มีกฎหมายบัญญัติให้ต้องทำเป็นหนังสือ

เมื่อนิติกรรมการซื้อขายตกเป็นโมฆะในการนี้ให้ผู้เป็นคู่กรณีได้กลับคืนยังฐานะเดิม ดังนั้น จำเลยต้องโอนที่ดินกลับคืนให้แก่ทายาทของผู้ตายโดยผลของกฎหมาย ซึ่งมิใช่เป็นการคืนโดยการเลิกสัญญาที่จำเลยอ้างว่าใบอำนาจให้บอกล้างนิติกรรมไม่ถูกต้อง และโจทก์มิได้เสนอคืนราคาที่ดินที่วาสนาผู้ตายได้รับไปคงไม่มีอำนาจฟ้องนั้นฟังไม่ขึ้น

พิพากษายืนยัน

จำเลยต้องออกแรงเรียกค่าคืนที่ดินเองเสียแล้ว

ข้อมูล : เทียบเคียงคำพิพากษาฎีกาที่ 5137/2533

รศ.พิศิษฐ์ ชวาลาธวัช



(update 22 มกราคม 2005)
[ ที่มา... หนังสือพิมพ์มติชน วันที่ 01 มกราคม พ.ศ. 2548 ปีที่ 27 ฉบับที่ 9793 ]


[ BACK TO LIST]

main พบแพทย์ คอมพิวเตอร์ เรื่องบ้าน เรื่องรถ เรื่องกฏหมาย เรื่องของผู้บริโภค เรื่องเบาๆ คลายเครียด

มีปัญหาสุขภาพ ที่นี่มีคำตอบ ห้องสมุด E-LIB
Best view with [IE3.02][NETSCAPE 4.05][OPERA 3.21] resolution 800x600