ตั้งใครเป็นผู้จัดการมรดกดี


เมื่อเจ้ามรดกเสียชีวิตลง บรรดาลูกๆ สามีหรือภริยาของเจ้ามรดก และอาจรวมถึงพี่น้องหรือเครือญาติของเจ้ามรดกต่างคาดคิดว่าจะให้ผู้ใดเป็นผู้จัดการมรดกกันดี แน่นอนประชุมทายาทโดยธรรมตกลงกันได้จะให้ใครเป็นผู้จัดการมรดก ปัญหาหมดสิ้นไปเปราะหนึ่ง คงเหลือแต่การทำหน้าที่อันจำเป็นที่จะต้องรับผิดชอบต่อทายาทในเรื่องการแบ่งทรัพย์มรดกตามสิทธิ หรือทำตามคำสั่งของเจ้ามรดกที่ถูกกำหนดไว้ในพินัยกรรม

ผู้จัดการมรดกจะทำอะไรโดยพลการไม่อาจกระทำได้ จะเอาแต่ใจตนเองก็ไม่อาจกระทำได้ จะแปลคำสั่งผิดเพี้ยนไปจากข้อความที่ระบุไว้ในพินัยกรรมที่ได้สั่งไว้ชัดเจนให้ต้องปฏิบัติตามนั้น

ในทางกฎหมายให้ถือว่า "เพื่อให้การเป็นไปตามคำสั่งแจ้งชัดหรือโดยปริยายแห่งพินัยกรรม" นอก จากนั้นมีหน้าที่เพื่อจัดการมรดกโดยทั่วไป

การร้องขอต่อศาลเพื่อจะตั้งบุคคลใดเป็นผู้จัดการมรดก สิ่งสำคัญที่จะไม่ต้องถูกคัดค้านจากบรรดาทายาทด้วยกันคือ ผู้นั้นจะต้องมีคุณสมบัติไม่ต้องห้ามเป็นผู้จัดการมรดก

ประเด็นปัญหาที่น่าคิดจึงอยู่ที่ว่าผู้จัดการมรดกจำเป็นหรือไม่ต้องเป็นทายาทโดยธรรมหรือเป็นผู้มีส่วนได้เสียในกองมรดก คำตอบคือไม่จำเป็นเสมอไป

ครอบครัวของ นางฉัตรแก้ว เศรษฐินีแห่งเมืองสระแก้ว เศรษฐีที่ดินและธุรกิจการค้ามากมายต้องสูญเสียแม่ผู้นำครอบครัวคนเดียวของตระกูล ส่วนพ่อนั้นเสียชีวิตไปก่อนหน้านี้แล้วเมื่อสองปีผ่านมา ครอบครัวนี้มีบุตรชายหญิงสี่คน

ภายหลังมารดาเสียชีวิต นายฉัตรชัย บุตรชายคนโตทำหน้าที่เป็นผู้นำครอบครัวไม่อาจโอนที่มรดกและเบิกเงินจากธนาคารได้ ทั้งสองแห่งปฏิเสธจนกว่าศาลจะมีคำสั่งแต่งตั้งผู้จัดการมรดก เขาจึงร้องศาลขอเป็นผู้จัดการมรดก แต่ไม่เป็นตามความคาดหมาย เกิดเหตุขัดข้องในเรื่องนี้

ทั้งนี้เพราะว่าทายาทบางคนมีจิตฟั่นเฟือนไม่สามารถจัดการมรดก ถูกพนักงานอัยการคัดค้านคำร้องขอให้ศาลตั้งผู้ร้อง ซึ่งเป็นทายาทคนหนึ่งของเจ้ามรดกเป็นผู้จัดการมรดก พนักงานอัยการผู้คัดค้านได้เสนอ นางฉัตรเงิน นักธุรกิจผู้เป็นน้องสาวผู้ตายและ นายปานใจ ญาติผู้ใหญ่ที่ตระกูลนี้เคารพนับถือเป็นผู้จัดการมรดกร่วม

ศาลชั้นต้นมีคำสั่งตามนั้น

ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน ผู้ร้องฎีกา

ศาลฎีกาวินิจฉัยข้อกฎหมายว่า โดยได้หยิบยกปัญหาตามฎีกาของผู้ร้องว่าพนักงานอัยการมีอำนาจในการคัดค้านคำร้องขอเป็นผู้จัดการมรดกของผู้ร้องหรือไม่ และที่สำคัญคือมีอำนาจที่จะขอให้ตั้งบุคคลอื่นอีกสองคนซึ่งถือว่าไม่มีสิทธิรับมรดกของฉัตรแก้วเจ้ามรดกผู้เป็นมารดาของผู้ร้องขอให้เป็นผู้จัดการมรดกร่วมกับลูกชายเจ้ามรดกได้หรือไม่

เรื่องนี้ ศาลฎีกาได้หยิบยกประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1713 (2) มาพิเคราะห์ดูว่าทายาทหรือผู้มีส่วนได้เสียหรือพนักงานอัยการจะร้องต่อศาลขอให้ตั้งผู้จัดการมรดกก็ได้ ในกรณีที่ผู้จัดการมรดกหรือทายาทไม่สามารถ หรือไม่เต็มใจที่จะจัดการ หรือมีเหตุขัดข้องในการจัดการ หรือในการแบ่งปันมรดก ปรากฏตามคำร้องขอของผู้ร้องเองมีเหตุขัดข้องในการจัดการมรดกดังกล่าวข้างต้นคือ เจ้าพนักงานที่ดินไม่ยอมจดทะเบียนที่ดินมีโฉนดมีชื่อเจ้ามรดกให้แก่ทายาทโดยธรรม ธนาคารไม่ยอมให้ถอนเงินที่เจ้ามรดกฝากไว้ จนกว่าจะมีผู้จัดการมรดกที่ศาลตั้งแล้วเท่านั้น

ปรากฏจากคำคัดค้านของพนักงานอัยการว่าทายาทสองคนมีจิตฟั่นเฟื่อนไม่สามารถจัดการมรดกได้ ประกอบกับหลักกฎหมายมีว่า ผู้จัดการมรดกไม่จำเป็นต้องเป็นทายาทโดยธรรมหรือมีส่วนได้เสียในกองมรดก แต่ต้องมีคุณสมบัติไม่ต้องห้ามที่จะเป็นผู้จัดการมรดกได้

ไม่ปรากฏว่าบุคคลที่ถูกเสนอมานั้นเป็นบุคคลต้องห้ามตามที่พนักงานอัยการผู้คัดค้านได้ใช้อำนาจขอเสนอให้ตั้งเป็นผู้จัดการมรดกของผู้ตาย พนักงานอัยการย่อมมีอำนาจคัดค้านผู้ร้องให้ศาลตั้งเป็นผู้จัดการมรดกแต่ผู้เดียว ฎีกาของผู้ร้องฟังไม่ขึ้น

พิพากษายืน

ข้อมูล : เทียบเคียงคำพิพากษาฎีกาที่ 724/ 2528

รศ.พิศิษฐ์ ชวาลาธวัช



(update 14 สิงหาคม 2007)
[ ที่มา.. หนังสือพิมพ์มติชน วันที่ 11 สิงหาคม พ.ศ. 2550 ปีที่ 30 ฉบับที่ 10745]


[ BACK TO LIST]

main พบแพทย์ คอมพิวเตอร์ เรื่องบ้าน เรื่องรถ เรื่องกฏหมาย เรื่องของผู้บริโภค เรื่องเบาๆ คลายเครียด

มีปัญหาสุขภาพ ที่นี่มีคำตอบ ห้องสมุด E-LIB
Best view with [IE3.02][NETSCAPE 4.05][OPERA 3.21] resolution 800x600