|
|
|
ลูกวัยรุ่นไร้ระเบียบ
ลูกสาวอายุ 15 ปีค่ะ ไม่ค่อยรับผิดชอบ ไว้ของไม่เป็นที่เป็นทาง ชุดนอน ถอดวางไว้ไม่ยอมแขวนที่เดิม
ทั้งๆ ที่บอกเป็นประจำ จะสอนกันอย่างไรดี เพราะว่าลูกชายคนโตก็ไม่เป็นอย่างนี้
คนแม่ลูกสอง (เจ้าเดิม)
|
|
ปัญหาเรื่องความรับผิดชอบ ที่ไม่ปฏิบัติตามกฎเกณฑ์กติกาที่ตกลงกันไว้ จะพบได้เสมอในวัยรุ่น
บางคนตอนเด็กๆ เรียบร้อยดี แต่พอเข้าวัยรุ่นเปลี่ยนไปเป็นตรงกันข้าม ทั้งนี้เป็นเพราะวัยนี้เขาจะมีความสนใจ
และใส่ใจกับเรื่องอื่นๆ มากมาย เช่น เรื่องเพื่อน เรื่องแฟชั่น เรื่องรูปร่างหน้าตาของตนเอง ฯลฯ
ทำให้ละเลยกฎเกณฑ์กติกาที่เคยประพฤติปฏิบัติมา ถ้าตอนเด็กๆ ไม่ค่อยมีระเบียบอยู่แล้ว
พอเข้าวัยรุ่นยิ่งเห็นชัดและรุนแรงขึ้น แก้ไขได้ยากกว่าวัยรุ่นที่เคยมีระเบียบวินัยมาก่อน
|
|
แต่วัยรุ่นบางคนก็ไม่เห็นพฤติกรรมเช่นนี้ ขึ้นอยู่กับบุคลิกภาพของเด็กแต่ละคน
เช่นเดียวกับลูกชายวัยรุ่นของ 'คุณแม่ลูกสอง' ก็ไม่ได้เป็นแบบนี้เช่นกันครับ
วิธีการแก้ไขก็คือ อย่ายอมให้วัยรุ่นละเมิดกฎเกณฑ์เสียตั้งแต่ต้น นั่นคือ
เมื่อเริ่มเห็นว่าเขามีพฤติกรรมเปลี่ยนไป แม้แต่เพียงเล็กน้อย ก็อย่านิ่งดูดายเพิกเฉยเป็นอันขาด
ควรจะเอาจริงๆ การปล่อยให้เขาทำได้จะเป็นการสอนทางอ้อมแก่เด็กว่า เขาสามารถทำเช่นนั้นได้อีก
และเมื่อปล่อยทิ้งไว้นานเข้า เขาจะทำจนติดเป็นนิสัย แล้วจะแก้ไขได้ยาก เวลาจะแก้ไขตอนหลังวัยรุ่นมักจะไม่เข้าใจ
(ก็ปล่อยให้เขาทำมาตั้งนานแล้ว ทำไมเพิ่งมาดุว่าตอนนี้) และมีปฏิกิริยาตอบโต้รุนแรง
ในกรณีที่เด็กไม่เคยมีระเบียบวินัยมาก่อน พอถึงวัยรุ่น การจะควบคุมพฤติกรรมอาจจะยาก
แต่ก็ต้องกระทำนะครับ แต่วัยนี้ต้องมีเทคนิคบ้างแตกต่างไปจากวัยเด็ก จะใช้วิธีบังคับกันตรงๆ
ไม่ค่อยได้ผล ควรใช้วิธีจูงใจให้เขาปฏิบัติดีๆ เริ่มต้นจากการสร้างสัมพันธ์ที่ดี
แล้วนำพฤติกรรมที่ต้องการสร้างหรือเปลี่ยนแปลงแก้ไขมาปรึกษาหารือกัน
สร้างความตกลงใจร่วมกันก่อนว่า ความเหมาะสมควรจะเป็นอย่างไร
ตรงนี้ต้องมีการฟังความต้องการของวัยรุ่นพอสมควร และในที่สุดจะมีการเจรจาประนีประนอม
แบบได้ประโยชน์ทั้งสองฝ่าย จนได้ข้อยุติที่พอใจทั้งวัยรุ่นและพ่อแม่ แล้วกำหนดช่วงเวลาทดลองปฏิบัติดู
ในตอนท้ายควรคุยกันด้วยว่า ถ้าระหว่างปฏิบัติมีการละเมิดกฎเกณฑ์ (โดยตั้งใจหรือไม่ได้ตั้งใจ)
พ่อแม่จะเตือนหรือจัดการอย่างไร เพื่อไม่ให้เกิดปฏิกิริยาตอบโต้เวลามีการตักเตือนหรือเอาจริง
ยกตัวอย่างเช่น พฤติกรรมถอดชุดนอนแล้วไม่ยอมแขวนที่เดิม ควรเริ่มต้นพูดคุยดังนี้
- หาโอกาสดีๆ (ที่คุยกันแล้ววัยรุ่นจะฟัง) หยิบยกเรื่องนี้มาสนทนากัน เปิดโอกาสให้ลูกพูดเรื่องนี้ด้วย
เช่น เขาเห็นความจำเป็นในการปฏิบัติแค่ไหน มีปัญหาในการปฏิบัติอย่างไรบ้าง
เขารู้สึกอย่างไรเวลาแม่สอนเขาเป็นประจำ ถ้าจะให้ปฏิบัติได้จริงควรจะทำอย่างไร
- ยืนยันว่า แม่จะไม่ยอมให้ลูกทำเช่นนี้เป็นประจำ เพราะจะกลายเป็นความเคยชิน
(อย่าบอกว่านิสัยไม่ดี เพราะเขาจะไม่รับฟังเด็ดขาด วิธีใช้คำพูดกับวัยรุ่นนี้สำคัญมาก)
- จูงใจว่าถ้าเขาทำเช่นนี้ จะเป็นผลดีต่อตัวเองอย่างไร เช่น แม่จะรู้สึกว่าลูกเป็นคนรับผิดชอบ
และจะทำให้เขาได้รับอะไรที่เขาน่าจะพอใจ เพราะพ่อแม่ก็คงให้โอกาสเขามากขึ้นกว่าเมื่อก่อน
- ฟังความเห็นของเขาว่า ถ้าจะให้ปฏิบัติให้ดี น่าจะทำอย่างไร
- ลองให้เขาเสนอแนะว่า ถ้าแม่มาพบว่าเขาลืมทำตัวที่ตกลงกันไว้ แม่ควรจะทำอย่างไรดี
(ข้อตกลงที่ดีคือ แม่จะเตือนอย่างสอน และกำกับให้ทำทันที ถ้าเขายังไม่ปฏิบัติ)
- ชื่นชมที่เขาพูดคุยปรึกษาเรื่องนี้อย่างดี
- มองเขาว่าน่าจะทำได้ และกำหนดเวลาเริ่มปฏิบัติ (น่าจะเริ่มปฏิบัติทันทีหลังจากคุยกัน)
หลังจากนั้นแล้ว สิ่งที่คุณแม่ควรทำต่อไป คือ คอยสังเกตพฤติกรรม
ถ้าเขาทำตามที่ตกลงกันได้ ก็พูดชื่นชมเขา ถ้าเห็นว่าบางครั้งเขาไม่ได้ทำ
ก็เตือนเขาอย่างสงบแบบที่ตกลงกันไว้ และกำกับให้ทำ ถ้าเขายังอิดออด สิ่งที่ไม่ควรทำคือ
บ่น พูดมาก พูดท้าวความลำเลิก ต่อว่า ประชดประชัน ต้องมองเขาในแง่ดีบ้างว่า
เขาอาจลืม หรือไม่ทันเตือนตัวเอง
วิธีนี้จะไม่ต้องคอยกำกับสอดส่อง คือ กำหนดเวลาให้เขาตรวจสอบตนเอง เช่น
ก่อนออกจากบ้าน อาจให้เขาสำรวจตัวเองว่าลืมอะไรหรือไม่ ให้เขาสำรวจในห้อง ซึ่งถ้าเขาพบว่า
เขาลืมเอาเสื้อนอนแขวนไว้ เขาจะได้จัดการให้เรียบร้อย แล้วคุณแม่คอยสุ่มตรวจดูเป็นบางวัย
เมื่อพบว่าเขาทำได้เรียบร้อยก็ชมเขาด้วย วิธีนี้วัยรุ่นจะชอบ เพราะเปิดโอกาสให้เขาเป็นตัวของตัวเองพอควร
ไม่ต้องตามตรวจสอบตลอดเวลา
น.พ.พนม เกตุมาน
ภาควิชาจิตเวชศาสตร์ คณะแพทย์ศาสตร์ ศิริราช |
|
|
