กลุ้มใจไม่มีเวลาเลี้ยงลูก

ดิฉันเป็นคุณแม่ลูกหนึ่งมีลูกสาวอายุ 1 ขวบ 2 เดือน และกำลังตั้งครรภ์เกือบ 6 เดือน ดิฉันมีปัญหาที่แก้ไม่ตกค่ะ ดิฉันเป็นผู้ที่ทำงานนอกบ้าน และรายได้ของครอบครัวก็มาจากดิฉัน ดิฉันไม่ค่อยจะมีเวลาอยู่กับลูกเลย เวลาส่วนใหญ่ของลูกนั้นจะอยู่กับพี่เลี้ยง ดิฉันไม่สามารถหยุดทำงานได้ เนื่องจากเหตุผลทางภาวะเศรษฐกิจต้องออกทำงานตั้งแต่ 8 โมงเช้า - 4 โมงเย็น พอกลับมาก็จะมีเวลาอยู่กับลูกสักครึ่งชั่วโมง แล้วก็ต้องออกไปทำงานพิเศษอีกต่อถึงทุ่มครึ่ง - 2 ทุ่ม ตั้งแต่วันจันทร์-เสาร์ (วันอาทิตย์หยุด)
ดิฉันอยากจะมีเวลาให้เขามากกว่านี้ค่ะ รู้สึกผิดอย่างมากรู้ตัวว่าทำงานมากเกินไป แต่ถ้าทำงานแล้วก็ต้องรับผิดชอบงานให้ถึงที่สุด สามีของดิฉันก็ออกทำงานตั้งแต่ 6 โมงเช้า - 6 โมงเย็น ทุกวัน บางวันถ้ามี OT ก็ต้องถึง 2 ทุ่ม แทบจะไม่มีเวลาอยู่กับลูกเลยล่ะค่ะ (หยุดเสาร์-อาทิตย์) แต่เช้ามาดิฉันจะเป็นคนอาบน้ำทำอาหารให้ลูกทานเอง และป้อนอาหารเช้าด้วย แต่บางวันไม่ทัน ก็ต้องเป็นหน้าที่ของพี่เลี้ยงไปค่ะ แต่ดิฉันจะเป็นคนพยายามกล่อมลูกเข้านอนเองเกือบทุกวัน ยกเว้นเลิกงานช้า ลูกก็จะหลับไปเสียก่อน ถ้าวันไหนลูกหลับก่อน จะรู้สึกเสียดายเวลาอันมีค่าอย่างยิ่งเลยทีเดียวค่ะ

พักนี้รู้สึกว่าลูกดื้อขึ้น ไม่ยอมสวัสดีทักทาย โบกมือบ๊ายบาย ส่งจูบ เหมือนที่เคยเป็นเพราะเขาขาดความอบอุ่นหรือเปล่าคะ ขอข้อคิดเห็นแนวทางในการดำเนินชีวิต ของครอบครัวดิฉันด้วยค่ะ ดิฉันควรจะปรับเปลี่ยนอะไรบ้าง แต่ถ้ามีเวลาเพียงน้อยนิด ดิฉันก็จะมอบให้เขาอย่างเต็มที่ไม่ว่าจะทำงาน เหนื่อยแค่ไหน ดิฉันจะไม่มีวันอารมณ์เสียกับลูกเด็ดขาด สำหรับพี่เลี้ยงของลูกก็เป็นคนรักเด็กไว้ใจได้ แต่จะเสียเรื่องมารยาท การรับประทานอาหารไม่ค่อยจะมีระเบียบวินัยสักเท่าไหร่ ไม่ทราบว่าลูกจะติดนิสัยหรือไม่ แต่เรื่องอาหารการกินดิฉันจะจัดตาราง เตรียมไว้ให้ลูกทุกมื้อทุกวันในตอนเช้า

จดหมายฉบับนี้อาจจะเป็นการระบายความในใจเสียมากกว่า แต่ว่าดิฉันก็ยังต้องการข้อคิดเห็นข้อเสนอแนะจากอาจารย์หมออยู่นะคะ

คุณแม่ซึมเศร้า





ก่อนอื่นหมอต้องขอร้องว่าคุณอย่าทุกข์ใจจนเกิดอาการซึมเศร้าเป็นอันขาดหรือแม้แต่รู้สึกซึม และเซ็งเพราะความรู้สึกนึกคิดเหล่านี้จะรบกวนความคิด ความรู้สึก และการปฏิบัติหน้าที่ และความสัมพันธ์กับบุคคลรอบข้างตลอดไป เด็กๆ จะสัมผัสความรู้สึกของแม่ได้เสมอ ไม่ว่าเราจะรู้สึกอย่างไร ฉะนั้นคุณต้องทำใจให้ร่าเริงไว้เสมอโดยเฉพาะเวลาอยู่ใกล้ลูก การที่เรารู้สึกเศร้าจะทำให้เรามีความเครียด สีหน้าเป็นทุกข์ การอยู่ร่วมกัน และการตอบสนองกับลูกจะเป็นไปไม่ได้ดี การศึกษาวิจัยได้บ่งชี้ตรงกันว่า คุณแม่ที่ซึมเศร้าจะเกิดปัญหากับลูกได้มาก ลูกจะซึมเศร้าตาม มีปัญหาพฤติกรรม ปัญหาอารมณ์ตามมา และไม่ได้เรียนรู้เท่าที่ควร
หมอจึงหวังว่าคุณคงยังไม่ถึงกับเป็นโรคซึมเศร้า ถ้ารู้สึกว่าอาการไม่ดี ทนไม่ได้ ควรปรึกษาแพทย์ หมอกำลังเป็นห่วงคุณว่าคุณอาจจะโหมกำลังทำงานมากเกินไป จนเหน็ดเหนื่อยเมื่อยล้า คุณจะหมดกำลังโดยไม่รู้ตัว คนเราต้องมีการพักผ่อนหย่อนใจบ้าง สร้างฐานะนั้นก็เป็นสิ่งจำเป็น แต่เราคงจะไม่ต้องถึงกับหักโหม เอาให้ได้รวยเดี๋ยวนี้ ปัจจุบันคนเครียดกันมากเพราะตั้งเป้าหมายสูงเกินไป และรวดเร็วเกินไป จนบางคนล้มกลางทางไปไม่ถึงจุดหมายทั้งๆ ที่มีความสามารถ

เป็นไปได้ไหมคะว่า ถ้าคุณลดเป้าหมายลงสักหน่อยหนึ่ง เพื่อพยุงตัวคุณเองให้มีกำลังเหลือไว้ สภาพของคุณน่าเป็นห่วง เพราะคุณไม่ได้มีลูกสาวอายุ 1 ขวบ 2 เดือนเท่านั้น แต่คุณกำลังมีครรภ์ 6 เดือนด้วย หมอไม่ทราบว่าคุณวางแผนครอบครัวอย่างไร หรือเป็นเหตุบังเอิญ ทำให้ตั้งครรภ์ใหม่ ทั้งนี้เพราะลูกเล็กนั้นโดยเฉพาะระยะ 1-3 ปี กำลังเป็นวัยที่ต้องการการดูแลใกล้ชิดจากเรามากและเขายังเล็ก ช่วยตัวเองยังไม่ได้เต็มที่ พูดก็ยังไม่ได้มากที่จะบอกเราได้ทุกอย่าง เขายังเป็นเด็กที่ต้องพึ่งพาเราเต็มที่ และยังติดเราอยู่ทีเดียว

พอคุณมีน้องซึ่งเขาอายุเพียง 1 ขวบครึ่งโดยประมาณ พี่เลี้ยงก็คงต้องดูน้องคนโตก็จะห่างไป ทั้งๆ เขายังต้องการเราอยู่ พี่เลี้ยงจะเข้าใจสักแค่ใด คุณกำลังมีภาระตรงหน้ากับลูกๆ ค่อนข้างมาก ถ้าเป็นไปได้งานพิเศษลดลงบ้างจะได้ช่วยทั้งคุณและลูก คุณมีลูกติดๆ กัน งานก็หนัก พักผ่อนไม่พอ ร่างกายคุณจะทนไม่ไหว ทั้งๆ ที่คุณมีกำลังใจสู้ขณะนี้ แต่ต่อๆ ไปคุณจะอ่อนเพลียหงุดหงิดง่ายยิ่งเครียดมากขึ้น เป็นผลกระทบทั้งต่อคุณเองและลูกๆ

การทำงานและเลี้ยงลูกต้องไม่ลืมตนเองและสามีของคุณซึ่งเขาคงเหน็ดเหนื่อย เพราะทำงานไม่แพ้กัน เงินทองเป็นสิ่งจำเป็นและสำคัญแต่ก็คงไม่สำคัญมากเกินตัวคุณและครอบครัว หมอเห็นมามากต่อมากว่าพ่อแม่ทำงานหาเงินร่ำรวยมีฐานะปรนเปรอลูก แต่ลูกๆ กลับมีปัญหาทำให้เกิดความทุกข์ใจสาหัสทีหลังด้วย ความประพฤติ และการเรียนของลูกหรือการเจ็บป่วยที่เกิดขึ้นตรงข้ามกับครอบครัวที่มีความเป็นอยู่พอดีค่อยๆ สร้างฐานะอย่างค่อยเป็นค่อยไป มีเวลาเลี้ยงลูกเล็กใกล้ชิดร่วมกับอมรมสั่งสอนกัน มีความสัมพันธ์ดีเป็นพื้นฐาน ลูกๆ เติบโตน่ารักชื่นใจ พ่อแม่ก็จะมีเวลามากขึ้นเมื่อเขาโตขึ้น เขาห่างเราไปได้บ้าง แต่จะมีความมั่นใจช่วยเหลือตัวเองได้

พ่อแม่ที่มีความสามารถในตนเองไม่ย่อท้อก็จะหารายได้ให้ครอบครัวไปได้เรื่อยๆ มีความเข้มแข็ง แข็งแรง มีความสุขพอดีตามฐานะและเจริญก้าวหน้าโดยไม่ต้องไปแข็งขันกับใคร และมีความภูมิใจตนเองได้ ไม่มานั่งทุกข์กังวลหรือรู้สึกผิด ทั้งหมดนั้นเราต้องค่อยๆ พิจารณาให้รอบคอบและดำเนินชีวิตให้เหมาะสม คุณเองเป็นคนรับผิดชอบสูง การงานดี อยู่ที่ไหนก็จะมีคนไว้ใจ เขาก็จะยิ่งให้งานคุณมากขึ้น ฉะนั้นคุณต้องช่วยตนเองตกลงใจเอง ในการปรับการทำงานนะคะ

ลูกเข้าขวบที่ 2 นั้น กำลังเป็นวัยที่น่ารักแต่ก็กำลังดื้อกำลังซน อยากรู้อยากเห็น การที่เขาไม่สวัสดี บ๊ายบายนั้นไม่ได้หมายความว่าเขาขาดความอบอุ่น ถ้าพี่เลี้ยงเป็นคนดีรักเด็กดูแลใกล้ชิด เด็กก็จะได้รับอยู่แล้ว แต่คุณเองห่างลูกแม้จะทำอะไรให้เขาเท่าที่คุณจะทำได้แล้วก็ตาม อีกประการขณะนี้คุณมีครรภ์ใหม่ และครรภ์แก่ขึ้นเรื่อยๆ ใกล้คลอดคุณก็ย่อมทำอะไรไม่ถนัดนัก บางอย่างก็ทำไมได้เต็มที่และคุณเองก็ต้องการพักผ่อน ฉะนั้นการจะทำให้ลูกตามที่เขาต้องการ ก็คงจะไม่ได้เสมอไป

เมื่อมีน้องคุณก็ต้องคาดการณ์ไว้ก่อนว่าจะมีปฏิกิริยาจากเขามากบ้างน้อยบ้างตามธรรมดา ซึ่งต้องเสนอพี่เลี้ยงให้เข้าใจด้วยอย่างที่กล่าวไว้ข้างบนว่าเขาก็ยังต้องการเรามาก และพึ่งพาเราอยู่ เมื่อมีน้องก็จะดูแลเขาไม่ได้เต็มที่เช่นเคย และอาจต้องดุต้องเตือน ต้องห้ามเขามากขึ้น ในเรื่องของเขาเองและเกี่ยวกับน้อง ฉะนั้นคุณและพี่เลี้ยงต้องเข้าใจการปฏิบัติต่อเขา คุณจะเหนื่อยขึ้นเหมือนเลี้ยงลูกเล็กๆ 2 คน ที่ยังช่วยตนเองไม่ได้เต็มที่ และยังต้องการเรามาก ในเวลาที่คุณพักหลังคลอด คุณทำอะไรให้เขามากขึ้น เขาจะติดคุณมากขึ้น แม่บางคนพบเป็นปัญหาก็มี

ฉะนั้นระยะเวลาต่อไปนี้จะต้องมีความอดทนหนักแน่นมากขึ้น แต่ก็เป็นโอกาสดีที่เราจะสร้างสัมพันธ์ใกล้ชิดกับเขา เริ่มค่อยๆ หัดไปทีละน้อย เรื่องกินเรื่องนอนเรื่องขับถ่าย (เด็กอาจมีพัฒนาการถอยหลังบ้างในช่วงมีน้องเป็นระยะๆ ก็ได้) แต่ต้องค่อยๆ ทำอย่างใจเย็น และละมุนละม่อม ไม่ลงโทษ หรือบังคับเกินไป การที่มีพี่เลี้ยงดีช่วยดูแลก็เป็นเรื่องเบาใจ แต่จะไม่ได้เรื่องการอบรมสั่งสอน ซึ่งคุณพ่อคุณแม่ต้องมีเวลาเอง

เด็กเล็กๆ นั้น ต้องค่อยๆ หัดอย่าบังคับเกินไป แต่เรื่องกินและนอนจัดเป็นเวลาได้ ไม่ปล่อยพร่ำเพรื่อ เรื่องมารยาทนั้นแม้เราเริ่มให้รู้ให้ทำง่ายๆ แต่ก็ยังไม่ได้ผล แน่นอน ผู้ใหญ่รอบข้างจะต้องเป็นตัวอย่างด้วย เช่น เขาไม่บ๊ายบายเรา ไม่สวัสดีเรา แต่เราก็กล่าวกับเขาเวลาเราพบกันหรือจากกัน ทำไปเรื่อยๆ เขาอาจทำบ้างไม่ทำบ้าง พี่เลี้ยงอาจช่วย เช่น จับมือเขาสาธุ จับมือเขาโบก เป็นต้น การสอนเด็กอย่าใช้วาจาอย่างเดียว หรือพร่ำบอกแต่ใช้การกระทำและการปฏิบัติร่วมด้วยเสมอ

ฉะนั้นที่คุณถามเรื่องการปรับเปลี่ยนนั้น หมอได้ให้ความเห็นมาแล้ว ซึ่งคุณคงจะได้ปรึกษากับสามีของคุณนะคะ และตกลงใจของคุณว่าส่วนใดที่คุณจะลดได้ชั่วคราวบ้าง นึกถึงสุขภาพอนามัยและใจของคุณเป็นหลักด้วย บางครั้งเราคิดว่าเราทำได้ก็ทำเรื่อยไป จนมารู้สึกตัวเมื่อไปต่อไปไม่ไหว ซึ่งอันตรายมาก คุณควรพักผ่อนบ้าง หาเวลาความสุขกับครอบครัว ให้เวลาตนเอง และให้เวลากับสามีและลูกด้วย แม้รายได้จะลดลงไปบ้างแต่ความสุขความสบายใจ ความสนุกกับลูก และชื่นชมเขาจะมีค่าที่ประมาณไม่ได้ และเวลาที่ผ่านไปแต่ละวันมีค่ายิ่ง

เด็กเจริญเติบโตขึ้นทุกวัน เขาถอยหลังกลับไม่ได้ แต่เขาจะติดความรู้สึกความทรงจำที่ดี ที่เขาได้รับจากพ่อแม่ไปตลอดเป็นสิ่งฝังใจให้เขาอยากทำดี เป็นกำลังใจให้เขาใฝ่เรียน เป็นพื้นฐานความสัมพันธ์ที่ดีในการเข้าสังคม พ่อแม่หลายคู่ที่เมื่อผ่านวัยต้นของลูกไปแล้ว ในช่วง 2-5 ปี มีความสบายใจในเมื่อลูกเข้าโรงเรียนได้ดี มีเวลามากขึ้น กลับมาทำงานได้อีก

หวังว่าคุณคงค่อยๆ ปรับเท่าที่คุณคิดว่าจะได้โดยที่ไม่หนักใจและเป็นภาระเกินไป หลายครั้งที่เราอาจจะได้พร้อมทุกอย่างไม่ได้ เราจำเป็นต้องตัดบางอย่างเพื่อพยุงสิ่งที่ดีกว่าไว้ ฉะนั้นการใคร่ครวญรอบคอบชั่งน้ำหนักให้ดีระหว่างงานและลูกจะเป็นการช่วยตัดสินใจให้คุณค่ะ

ศ.(เกียรติคุณ)พญ.วัณเพ็ญ บุญประกอบ




(update 20 ธันวาคม 2003)
[ ที่มา.. life & family   ปีที่ 21 ฉบับที่ 241 กุมภาพันธ์ 2546 ]



[ BACK TO LIST]
main พบแพทย์ คอมพิวเตอร์ เรื่องบ้าน เรื่องรถ เรื่องกฏหมาย เรื่องของผู้บริโภค เรื่องเบาๆ คลายเครียด

มีปัญหาสุขภาพ ที่นี่มีคำตอบ ห้องสมุดE-LIB

Best view with [IE3.02][NETSCAPE 4.05][OPERA 3.21] resolution 800x600