ภ.ญ.พูลสุข จันทร์วัฒนเดชากุล

สามี ภรรยา ที่ยังไม่พร้อมที่จะมีบุตร จำเป็นต้องคุมกำเนิด การใช้ยาถือเป็นวิธีหนึ่งที่น่าสนใจ และยาเม็ดคุมกำเนิดก็เป็นวิธีการคุมกำเนิด ที่สตรีทั่วโลกนิยมใช้กันอย่างมาก เนื่องจากสะดวก ปลอดภัย และมีประสิทธิภาพสูง อย่างไรก็ตามการใช้ยาค่อนข้างยุ่งยากซับซ้อน จึงอาจทำให้มีปัญหา เกี่ยวกับการใช้ยาอยู่เสมอ ข้อมูลพื้นฐานที่ถูกต้องเกี่ยวกับยาเม็ดคุมกำเนิด จึงเป็นสิ่งสำคัญที่ควรรู้ไว้ สำหรับสตรีที่กำลังใช้ยารวมทั้งสตรีที่กำลังคิดจะใช้ยาด้วย ซึ่งผู้เขียนคิดว่ามีอยู่ 5 ข้อที่สำคัญด้วยกัน คือ ก่อนเริ่มใช้ควรทำอย่างไร ควรไปพบแพทย์เพื่อตรวจสุขภาพว่า ไม่เป็นโรคที่ห้ามใช้ ยาเม็ดคุมกำเนิด ต้องมั่นใจว่าไม่ได้ตั้งครรภ์ เพราะยาอาจเกิดอันตรายที่รุนแรงต่อทารกได้ วิธีเริ่มต้นกินยาแผง/แผงแรกต่อไป สำหรับแผงแรก โดยทั่วไปการกินยาเม็ดคุมกำเนิดจะกินในวันที่ 5 หลัง จากเริ่มมีประจำเดือน โยไม่ต้องคำนึงว่าจะยังคงมีประจำเดือนอยู่หรือไม่ สำหรับยาเม็ดคุมกำเนิดบางชนิดได้แก่ ชนิด 28 เม็ด (แผงยามียาเม็ด 4 แบบ) จะเริ่มกินเม็ดแรกในวันแรกที่มีประจำเดือนเลย หากแผงยามีคำว่า เริ่มต้น หรือ START ให้เริ่มกินเม็ดนั้นก่อน หรือเม็ดที่อยู่ในบริเวณเริ่มต้น และกินไปตามลูกศรที่ชี้ไว้ หากชนิดที่เริ่มกินเม็ดก็ได้ เพื่อให้จำง่ายควรเลือกเม็ดยาตรงกับวันที่กิน เช่น เริ่มกินวันจันทร์ก็เลือกเม็ดยาที่ตรงกับวันจันทร์ หรือมีอักษร "จ" หรือ "MON" กำกับ สำหรับแผงต่อไป ชนิด 21 เม็ด, 22 เม็ด เมื่อกินหมดแผงแรก หยุดยา รอจนประจำเดือนมาแล้วจึงเริ่มแผงใหม่ในวันที่ 5 ได้เลย (โดยนับวันที่เริ่มมีประจำเดือนมาเป็นวันที่ 1 เช่นเดิม) ชนิด 28 เม็ด หรือ 35 เม็ด เมื่อกินหมดแผงแรกไม่ต้องหยุดกิน เริ่มกินแผงใหม่ในวันรุ่งขึ้นได้เลย ความสำคัญของการกินติดต่อกันและวิธีปฏิบัติเมื่อลืมกินยา ต้องกินทุกวัน วันละ 1 เม็ด ในเวลาเดียวกัน เมื่อลืมกินยา 1 เม็ด ให้กินทันทีที่นึกได้ แล้วกินยาที่เหลือ ไปตามปกติจนหมดแผง เมื่อลืมกินยา 2 เม็ดติดต่อกัน ให้กินวันละ 2 เม็ด ใน 2 วันถัดมา แล้วกินยาที่เหลือไปตามปกติ จนหมดแผง ลืมกินมากกว่า 2 เม็ดติดต่อกันหยุดกินยาที่เหลือ แล้วใช้วิธีคุมกำเนิดชั่วคราวก่อน เช่น ใช้ถุงยางอนามัย ปฏิกิริยาต่อกันระหว่างยา ยาปฏิชีวนะ ยาป้องกันการชักบางชนิดอาจลดประสิทธิภาพ ยาเม็ดคุมกำเนิดและยาเม็ดคุมกำเนิดจะลดประสิทธิภาพ ของยาลดน้ำตาลในเลือด (ยาเบาหวาน) หากจำเป็น ต้องใช้ยาเหล่านี้ร่วมกันควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร 5. ผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้น ได้แก่คลื่นไส้อาเจียน เลือดออกระหว่างรอบเดือน ปวดศรีษะ วิงเวียน ซึมเศร้า มีสิวฝ้า คัดเต้านมและเจ็บ น้ำหนักเพิ่ม มีประจำเดือนน้อยลง อาการข้างเคียงเหล่านี้จะเกิดขึ้นได้โดยเฉพาะ 2-3 เดือนแรกของการใช้ยา ไม่เป็นอันตราย ไม่ต้องหยุดยา แต่หากมีอาการมากหรือรุนแรงควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร สิ่งสำคัญที่ควรรู้ทั้ง 5 ข้อนี้ จะเป็นประโยชน์อย่างยิ่ง หากคุณสตรีที่คุมกำเนิดโยการใช้ยาได้ตระหนักถึงและปฏิบัติตาม การคุมกำเนิดโดยการใช้ยาเม็ดคุมกำเนิดก็ทำให้คุณสบายใจและปลอดภัยยิ่งขึ้น

ภ.ญ.พูลสุข จันทร์วัฒนเดชากุล

main