พยาธิในช่องคลอดนับเป็นปัญหาหนึ่งที่พบบ่อยในสตรี ซึ่งมักมาหาหมอด้วยอาการตกขาว คันช่องคลอด มีการอักเสบในช่องคลอด เกิดจากเชื้อพยาธิที่อยู่ในอวัยวะเพศสตรี ในทางเดินปัสสาวะส่วนล่าง กระเพาะปัสสาวะ ท่อปัสสาวะ ในผู้ชายก็มีอยู่ในท่อปัสสาวะและในต่อมลูกหมากด้วย ติดต่อได้ง่ายจาการมีเพศสัมพันธ์
เป็นแล้วมีอาการอะไรบ้าง
เกือบครึ่งหนึ่งของสตรี อาจไม่มีอาการหรือเป็นพาหะ อาการที่อาจมีได้คือ
- ตกขาว มีกลิ่นเหม็น มีลักษณะเฉพาะเป็นฟอง
- คันช่องคลอด อาจมีอาการปัสสาวะแสบด้วย
- อาจมีอาการบวมแดงที่อวัยวะเพศหญิง
- อาการที่มีอาจมากน้อยแล้วแต่คน
- สำหรับชายอาจไม่มีอาการ
สาเหตุจากอะไร
ตัวพยาธิที่ชื่อ tricomonas vaginalis มีอยู่แล้วในช่องคลอด ท่อปัสสาวะ กระเพาะปัสสาวะ ต่อมลูกหมาก แต่ก็มีอยู่เป็นจำนวนน้อยและก็อยู่อย่างสงบเสงี่ยม แต่ถ้าเมื่อไรก็ตามที่มีการเปลี่ยนแปลงภาวะแวดล้อมที่มันเคยอยู่ มันก็จะเจริญเติบโต และแสดงอิทธิฤทธิ์ทำให้มีอาการต่างๆดังกล่าวข้างต้น
ติดต่อยังไง
ติดต่อทางเพศสัมพันธ์ โดยทั่วไปพยาธิตัวนี้จะตายในที่แห้งหรือแสงแดดได้ แต่สามารถอยู่ได้ในน้ำสบู่ ภายใน 35-40 นาที และอยู่ในน้ำปัสสาวะ ได้ 24 ชั่วโมง การอาบน้ำหรือการใช้ฟองน้ำถูตัวร่วมกันจึงสามารถติดต่อกันได้
รับเชื้อแล้วนานแค่ไหนจึงมีอาการ
ระยะฟักตัว มีระยะเวลาตั้งแต่ 5 วันถึงหนึ่งเดือน
หมอตรวจอย่างไร
เมื่อคุณไปหาหมอ หมอก็จะตรวจภายในแล้วเอาตกขาวมาส่องกล้องตรวจหาเชื้อ (ถ้าตรวจฉบับย่อ ก็อาจไม้พันสำลีป้ายจากช่องคลอดมาตรวจก็ได้) ส่วนผู้ชาย อาจตรวจได้จากปัสสาวะ โดยการปั่นน้ำปัสสาวะแล้วนำตะกอนมาตรวจส่องกล้อง ถ้าตรวจหาเจอตัวเชื้อ ก็แปลว่าใช่โรคนี้
 
หน้าตาก็แบบนี้แหละครับ trophozoite ที่มีชีวิตจะเคลื่อนที่ด้วยแฟลกเจลลา (มีหาง 3 เส้น) สารมารถเห็นได้ชัดเจน เรียกการเคลื่อนที่แบบ jerky movment การตรวจต้องทำภายใน 30 นาที มิฉะนั้นเชื้อจะตาย
นอกจากวิธีง่ายๆที่กล่าวข้างต้น ถ้าตรวจยังไม่เจอ ก็อาจตรวจด้วยการเพาะเชื้อ หรือตรวจด้วยวิธี PCR ได้ ทำให้โอกาสเจอเชื้อมากขึ้น
วงจรชีวิตของพยาธิตัวนี้
Trichomonas vaginalis อาศัยอยู่ในช่องคลอดส่วนล่างของสตรี และท่อปัสสาวะและต่อมลูกหมากในผู้ชาย (1) , มันแบ่งตัวแบบ binary fission (2) . พยาธิตัวนี้ไม่มีรูปแบบ cyst form, ไม่สามารถอยู่นอกร่างกายได้ Trichomonas vaginalis ติดต่อโดยทางเพศสัมพันธุ์ จากคนสู่คนเท่านั้น (3)
Trichomonas vaginalis มีแต่ระยะ trophozoite เท่านั้น (ไม่มีระยะที่เป็น cyst) ขนาดยาว 7-23 mm เฉลี่ย13 mm กว้าง 5-12 mm เฉลี่ย 7 mm (ขนาดก็พอๆกับเม็ดเลือดขาว) มีเยื่อพัดโบกข้างตัว (undulating membrane) ช่วยในการเคลื่อนที่
อันตรายไหม
ไม่รักษาทิ้งไว้นานๆ อาจทำให้ปากมดลูกอักเสบเรื้อรัง เสี่ยงต่อการติดเชื้อมะเร็งปากมดลูก และความเสี่ยงในการติดเชื้อ hiv มีเพิ่มขึ้นกว่าคนปกติทั่วไป ถ้ามีเชื้อระหว่างท้องแก่ อาจทำให้เด็กคลอดก่อนกำหนดได้ เด็กอาจตัวเล็กน้ำหนักน้อย
มีโรคแทรกไหม
โรคแทรกที่อาจพบได้คือ ถ้าไม่รักษา ก็อาจมีเชื้อแบคทีเรียเข้ามาผสมโรง อาจทำให้บริเวณนั้นเน่าได้
ส่วนผู้ชาย มักไม่มีอาการ แต่ถ้าทิ้งไว้ อาจทำให้เกิดเป็นหนองในเทียม ท่อนำอสุจิอักเสบ (epididymitis) หรือแม้แต่ เกิดต่อมลูกหมากอักเสบได้ (prostatitis)
การรักษา
การรักษาง่ายมาก แค่กินยาก็หาย แต่ที่สำคัญ ต้องรักษาคู่นอนด้วย
การป้องกัน
ถุงยางอนามัยช่วยได้
(update 9 กรกฎาคม 2005)
[ ที่มา..
นิตยสารรักลูก ปีที่ 23 ฉบับที่ 265 กุมภาพันธ์ 2548 ]
|
