ช่วงขวบปีแรกของลูกมีความมัศจรรย์เกิดขึ้นมากมายทั้งพฤติกรรมและการกระทำ ซึ่งเป็นไปตามพัฒนาการที่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว นอกจากเรื่องการมองเห็น การเคี้ยว การกลืนแล้ว การคว้าจับด้วยนิ้วน้อยก็นับเป็นพัฒนาการสำคัญ ที่พ่อแม่ควรใส่ใจดูแลอย่างใกล้ชิดค่ะ
กล้ามเนื้อมัดเล็ก ๆ บริเวณมือของเด็กวัยขวบปีแรก มีความสำคัญต่อการหยิบจับและช้ทำกิจกรรมต่าง ๆ หากว่ามีความแข็งแรงดีพอ ก็จะส่งผลต่อการเรียนรู้ด้านอื่น ๆ ไปด้วย การเสริมพัฒนาการกล้ามเนื้อ มือของลูกวัยนี้จึงจำเป็นอย่างยิ่ง และด้วยวิธีต่อไปนี้จะช่วยให้มือและนิ้วของลูก แข็งแรงพร้อมใช้งาน เพื่อเรียนรู้โลกกว้างได้อย่างดีค่ะ
0 - 3 เดือน
กำ การจับคว้าเป็นปฏิกิริยาที่มีติดตัวมาตั้งแต่แรกคลอด เด็กจะกำมือแน่นเมื่อโดนสัมผัสที่ฝ่ามือ ขณะเดียวกันก็จะคลายมือออกเมื่อรู้สึกตกใจ แต่แรงคว้าจับแบบอัตโนมัติก็จะค่อย ๆ ลดลง พร้อม ๆ กับค้นพบว่ามือคือเครื่องมืออันแสนวิเศษของการสำรวจ แม้ว่ากล้ามเนื้อมัดเล็ก จะแข็งแรงขึ้น และพยายามหยิบของ แต่ก็ยังไม่สามารถหยิบของได้ตามที่ต้องการนัก
Modern Mom Recommend
พ่อแม่ : ไม่น่าเชื่อว่า อวัยวะพื้นฐานอย่างยิ้วมือของพ่อแม่จะช่วยให้นิ้วมือและนิ้วเล็กจิ๋วสอดนิ้วเข้าไปที่มือของลูกลูกก็ตะกำมือของคุณพ่อคุณแม่ไว้แน่นเชียวค่ะ เพราะนี่เป็นปฏิกิริยาตามธรรมชาติของเด็กเล็ก เมื่อลูกบีบนิ้วคุณแต่ละครั้ง กล่าวชมลูกด้วย ถึงลูกยังเล็กก็รับรู้คำชื่นชมของคุณนะคะ นอกจากช่วยบริหารนิ้วแล้ว ยังสร้างวัมผัสที่อบอุ่นระหว่างพ่อแม่และลูกอีกด้วย
ของเล่น : เพราะมือยังไม่แข็งแรงพอ ตุ๊กตาผ้าน้ำหนักเบาจึงหมาะกับการพัฒนากล้ามเนื้อมือของเด็กวัยนี้ ควรเลือกแบบที่ทำมาจากผ้าที่มีหลากรูปทรงหลายแบบ รวมถึงผิวสัมผัสที่ต่างกัน เช่น อาจมีลักษณะนุ่มบ้าง หรือแข็งขึ้นมาอีกนิดบ้างก็ได้
3 - 6 เดือน
คว้า เริ่มใช้มือยันพื้น เริ่มไขว่คว้าของใกล้ตัวด้วยฝ่ามือและชอบที่จะสัมผัสผิวที่แตกต่าง สามารถพลิกคว้าและหงายด้วยตัวเองในท่านอนคว่ำ มีความอยากรู้อยากเห็นมนสิ่งรอบ ๆ ตัวมากขึ้น ชอบเอาของและของเล่นเข้าปาก ความสามารถในการใช้มือดีขึ้นจับขวดนมได้เองเริ่มถือของสลับมือกันได้ ทั้งมือซ้ายและทั้งมือขวา
Modern Mom Recommend
พ่อแม่ : ร้องเพลงที่มีการเคลื่อนไหวพร้อมกับทำท่าประกอบเพื่อให้ลูกทำตาม เช่น จับปูดำขยำปูนา จับปูม้าคว้าปูทะเล หรือ เพลงที่เกี่ยวกับนิ้ว เพื่อฝึกให้นิ้วและมือมีการเคลื่อนไหว ผ่านสายสัมพันธ์แม่ลูก
ของเล่น : นอกจากโมบายหลากสีสัน ลองใช้ลูกบอล หรือยางกัดสีสันสดใสที่มีเสียง แกว่งและล่อให้ลูกเอื้อมมือคว้า ในระยะที่ลูกสามารถทำได้ พยายามให้ลูกเล่นสลับไปมาทั้งสองข้างไม่ว่าจะเป็นการโยน ดันไปมา หรือการเขย่าให้เกิดเสียง เพื่อฝึกหัดการใช้กล้ามเนื้อมัดเล็ก
6 - 9 เดือน
จับ เริ่มใช้มือหยิบสิ่งของ หยิบขนมและของเล่นชิ้นเล็กเข้าปากได้ สามารถลูก-นั่งเองได้ คลานได้ดี เริ่มเกาะยืนได้เป็นวัยที่สนุกกับการคืบคลานและไม่อยู่นิ่ง ชอบหยิบจับสิ่งต่างๆ มาสำรวจด้วยความอยากรู้อยากเห็นอยู่เสมอ ใช้มือน้อย ๆ ทั้งคว้า หยิบ จับ เขย่า ปล่อย เคาะสิ่งของต่าง ๆ และฝึกฝน ทำซ้ำ ๆ อย่างสนุกสนาน
Modern Mom Recommend
พ่อแม่ : อวัยวะในร่างกายของพ่อแม่ ยังคงเป็นแหล่งเรียนรู้ชั้นดีสำหรับลูกน้อยวัยซนซึ่งเพลิดเพลินกับการใช้มือสัมผัสและหยิบจับกับทุกสิ่งอย่าง ลูกสามารถสำรวจความแตกต่างของใบหน้า ตา หู จมูก ปากของพ่อแม่ ทั้งการจิ้มปาก จับจมูก รวมถึงการลองดึงด้วยว่า สามารถเอาออกมาได้มั๊ย หรือคุณจะเล่นเกมรับ-ส่ง กับลูกก็ได้ เพื่อฝึกใช้นิ้วและมือ
ของเล่น : ฝึกใช้กล้ามเนื้อมัดเล็กเพื่อกระตุ้นสมองและพัฒนาการทัษะการใช้มือ ด้วยการเล่นโยนกุญแจจำลองสำหรับเด็ก มีทั้งเสียง หยิบก็ง่าย แถมยังโยนเล่นได้ด้วย เอาพวงกุญแจใส่มือลูก นับ 1-2-3 แล้วง้างนิ้วลูกให้พวงกุญแจตกลงพื้น ลองทำสักครั้งสองครั้ง ลูกก็จะรู้ว่าของเล่นชิ้นนี้เล่นอย่างไร หลังจากนั้นกจะโยนเล่็ -ภจะโยนเล่นได้เองอย่างสนุกสนาน
9 - 12 เดือน
หยิบ ชอบหัดปืนป่ายและสามารถลุกนั่งได้ด้วยตัวเอง เกาะเดินและก้าวเดิน ยืนเองได้ชั่วคราว แน่นอนว่าความสามารถในการใช้มือทำได้ดีมากขึ้น ใช้นิ้วโป้งและนิ้วชี้หยิบจับของเล็ก ๆ ได้ ถือของชิ้นเล็กได้ด้วยมือเพียงข้างเดียว วัยนี้เริ่มจับดินสอขีดเขียนได้แล้ว แถมยังแข็งแรงพอจะเปิดฝากล่องได้ด้วย
Modern Mom Recommend
พ่อแม่ : อีกวิธีที่ไม่ควรมองข้ามคือ การอาบน้ำกับลูกขั้นตอนสำคัญที่ช่วยฝึกทักษะ และฝึกความชำนาญในการบังคับกล้ามเนื้อมัดเล็กได้คือการฟอกสบู่ เริ่มจากการฟอกสบู่ที่ตัวของลูกให้เห็นเป็นตัวอย่าง จากนั้นให้ลูกทำบ้าง การฟอกสบู่ซึ่งมีความลื่นในแต่ละครั้ง ต้องอาศัยการควบคุมทิศทางมือเพื่อบังคับทิศทางมือให้เป็นไปตามที่ลูกต้องการ เช่น ฟอกสบู่ที่มือที่แขนของพ่อแม่ ฯลฯ
ของเล่น : ของเล่นที่เหมาะคือ บล็อกไม้ โดยต่อเรียงจากชิ้นเล็กไปชิ้นใหญ่ และชิ้นใหญ่มาชิ้นเล็ก หรือวางแบบสลับกันก็ได้ อาจวางต่อเป็นแนวตั้งให้สูงขึ้นไป หรือจะเป็นของจำพวกที่มีลักษณะห่วง ที่สามารถสอดนิ้วเข้าไปในห่วง จับได้ เขย่าได้ โยนรับ - ส่งก็ได้
เมื่อเครื่องมือสำรวจโลกอย่างมือได้รับการฝึกฝนให้สมบูรณ์แข็งแรงแล้ว ย่อมส่งผลต่อการใช้งานที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น ทีนี้ก็สืบเสาะค้นหาที่มาของสิ่งต่าง ๆ ได้อย่างใจแล้วค่ะ
(update 17 ธันวาคม 2009)
[ ที่มา..
นิตยสาร MODERNMOM Vol.14 No.158 December 2008 ]
|